Havacılık Sektöründe Stres Yönetimi ve Çözüm Önerileri

Black Sea Journal of Public and Social Science doi: 10.52704/bssocialscience.859529 Open Access Journal e-ISSN: 2618 – 6640 Derleme (Review) Cilt 4 - Sayı 2: 99-103 / Temmuz 2021 (Volume 4 - Issue 2: 99-103 / July 2021) HAVACILIK SEKTÖRÜNDE STRES YÖNETİMİ VE ÇÖZÜM ÖNERİLERİ Betül AKSU1*, Mehmet Serhat ODABAŞ1 Ondokuz Mayıs Üniversitesi, Lisansüstü Eğitim Enstitüsü, Akıllı Sistemler Mühendisliği Anabilim Dalı, 55139, Samsun, Türkiye 1 Özet: Stres, zorlu ya da rahatsız edici bir durum karşısında kişinin hissettiği duygusal ve fiziksel gerilim hali ile olaylara verdiği yanıttır. Yoğun geçen günümüz şartlarında birçok uyaran nedeniyle strese maruz kalınmaktadır. Stresin olumlu ve olumsuz etkileri mevcuttur. Olumlu stres uyaranlarına maruz kalmak insanların gelişimini sağlayarak enerjiyi yoğunlaştırmasına ve iş performansına olumlu etki sağlarken; olumsuz stres uyaranlarına maruz kalmak ise sağlık durumunda sorunlara, zihinsel sağlığının kalitesine, bireyin performansına kadar birçok konuyu etkilemektedir. Stresin etkisi tüm meslek gruplarında görülmektedir. İnsanın aktif olarak yer aldığı havacılık sektöründe stres faktörü ise uçuş güvenliği, yer hizmetlerinde işleyişin sürdürülebilirliği, kabin ekibinin motivasyonu, pilotların performansı gibi konularda büyük etkiye sahiptir. Bu çalışma stres faktörünün havacılık endüstrisine olan etkilerine odaklanmakta ve mevcut çalışmalar ile öneriler incelenmektedir. Anahtar kelimeler: Havacılık, Havacılık sektörü, Stres, Stres yönetimi Stress Management and Solutions for the Aviation Sector Abstract: Stress is the reaction of emotional and physical tension that a person feels in the face of a difficult or disturbing situation. In today's intense conditions, we are exposed to stress due to many stimuli. Stress can have positive and negative effects. While being exposed to positive stress stimuli provides a positive effect on people's development, energy concentration, and work performance, exposure to negative stress stimuli affects many issues such as health problems, the quality of mental health, and the performance of the individual. The effect of stress can be seen in all areas of working conditions. The stress factor in the aviation industry, where people are actively involved, has a great impact on flight safety, the sustainability of ground handling services, the motivation of the cabin crew, and the performance of the pilots. This study focuses on the influence of stress element on aviation industry, and examines the previous studies with recommendations in relation to it. Keywords: Aviation, Aviation sector, Stress, Stress management *Sorumlu yazar (Corresponding author): Ondokuz Mayıs Üniversitesi, Lisansüstü Eğitim Enstitüsü, Akıllı Sistemler Mühendisliği Anabilim Dalı, 55139, Samsun, Türkiye E mail: (B. AKSU) Betül AKSU https://orcid.org/0000-0002-5124-641X Gönderi: 12 Ocak 2021 Received: January 12, 2021 Kabul: 01 Haziran 2021 Accepted: June 01, 2021 Yayınlanma: 01 Temmuz 2021 Published: July 01, 2021 Cite as: Aksu B, Odabaş MS. 2021. Stress management and solutions for the aviation sector. BSJ Pub Soc Sci, 4(2): 99-103. Mehmet Serhat ODABAŞ https://orcid.org/0000-0002-1863-7566 1. Giriş Yakın zamana kadar Wright kardeşler ile özdeşleşen havacılık kavramı ile ilk uçağın uçuşu da bu kavramın miladı kabul edilmiştir. Birçok ülke bu kavramı kendine mal etmektedir. Ancak havacılık insanlığın ortak birikimi olarak değerlendirilmektedir. Balonla modern havacılık kavramı güç kazanarak planörle gelişmeye devam etmiştir. Nihayetinde insanlık tarihine etki edecek kadar önemli hale gelmesi uçağın icadıyla gerçekleşmiştir (Yalçın, 2016). Havacılık sektörü askeri havacılık ve sivil havacılık olarak iki kategoride incelenmektedir. Güvenliği sağlamak, askeri amaçlar veya sınır kontrolü gibi görevler için kullanılmayan hava araçları sivil hava aracı sayılır. Bu araçlarla gerçekleştirilen faaliyetler sivil havacılık kapsamına girer (Uyar, 2012). I. ve II. Dünya Savaşları sırasında askeri havacılık doğrultusunda gerçekleştirilen yatırımlar, 1950’lerden sonra sivil havacılık faaliyetlerinin hızlanmasına katkı sağlamıştır (Akca, 2020). Taşımacılığın en kolay alternatifi olan havacılık sektörü ülke taşımacılığında öncüdür. Dünyada hava ulaşım ağlarının artması ile hava taşımacılığı ve havacılık sektörü daha önemli bir duruma gelmiştir. 1983 yılında yürürlüğe giren 2920 sayılı Sivil Havacılık Kanunu’nda 2001 ve 2003 yıllarında düzenlemeler yapılmıştır. Bu düzenlemeler ile Özel havayollarının yurt içinde uçuş yapılabilmesine de imkân sağlamış ve rekabeti arttırmıştır. Havayolu taşımacılığı bu yıllardan sonra hızla gelişim gösterip sektörde kayda değer bir büyüme meydana getirerek günümüzde de gelişimini sürdürmektedir (Yılmaz, 2020). Düzenli ve emniyetli bir şekilde hava taşımacılığını sürdürebilmek için hava trafik kontrolörleri, pilotlar, kabin ekibi ve diğer çalışanlar önemli bir rol oynar. Her birinin iş yükünün karmaşıklığı nedeniyle bu sürecin işleyişi durumdan etkilenmektedir. Bu karmaşıklığın ana sebeplerinden biri stres faktörüdür (Bongo ve ark., 2018). BSJ Pub Soc Sci / Betül AKSU ve Mehmet Serhat ODABAŞ This work is licensed under Creative Commons Attribution 4.0 International License 99 Black Sea Journal of Public and Social Science Stres terimi ilk olarak 1926 yılında Hans Selye tarafından vücudun bir talebe yönelik duruma özgü olmayan tepkisi olarak tanımlanmıştır (Alam, 2015). Stres, kişilerin başka insanlarla iletişim ve ilişkilerini etkileyen ve bireylerin davranışların üzerinde de etki gösteren bir kavramdır. Stresin meydana gelmesi için insanın yaşamını sürdürdüğü ortamdan ya da çevresinde ortaya çıkan değişimlerden etkilenmesi gerekir (Güçlü, 2001). Stres ortaya çıkaran kaynaklar stresör olarak adlandırılır. Örgütsel stres, insanların işleriyle ve diğer insanlarla etkileşimi sonucu ortaya çıkan bir durumdur. Örgütlerde stres meydana geldiğinde; iş hızının azalması, performansın kalitesinin ve verimliliğinin değişmesi, yaratıcılığın azalması, çeşitli hastalıklar ve hatta ölüm gibi ciddi sonuçlar görülür. Örgütte çalışan insanları etkileyen stresörler de; iş yükünün fazlalığı, zamanın sınırlılığı, yetkiye ait sorumlulukların karşılanmasında yetersiz kalınması, örgüt ve bireyler için değer yargıları arasındaki uyuşmazlık, birey ve işi arasındaki uyumsuzluk, rol çatışması, sorumluluklara karşı ortaya çıkan endişe, çalışma koşulları olarak gruplandırılabilir (Gümüştekin ve Öztemiz, 2004). İş stresi genellikle iş ortamından kaynaklı bir gerilimden dolayı kişinin kendi kendine yarattığı bir durumdur. Ortaya çıkan bu stres yönetim için; performansta verimsizlik, kaynakların israfı gibi bazı sorunlar yaratabilir. En büyük etki çalışan performansı üzerinde ve akabinde genel performans üzerinde görülmektedir. Stres düzeyi yüksek bir çalışanın işinde iyi bir performans göstermesi de zordur (Teke, 2017). Bu çalışmada havacılık sektörü ve bu sektörde çalışanların maruz kaldıkları stresörlerin etkilerinden ve alternatif çöz (...truncated)