Erginlenme Törenlerinde Sempatik Büyüler

21. Yüzyılda Eğitim ve Toplum / Education And Society In The 21st Century Cilt / Volume 8, Sayı / Issue 24, Winter / Kış 2019 Araştırma Makalesi / Research Article Sayfa/Page : 365-391 Emine TAŞ Erginlenme Törenlerinde Sempatik Büyüler Sympathetic Magics in The Adulthood Ceremonies Emine TAŞ* Öz: İnsanoğlunun ruhlar âleminde başlayan erginlenme süreci anne rahmine düştüğü andan itibaren bu dünyada da devam etmektedir. İnsanın söz konusu macerası doğumla birlikte biyolojik süreçten kültürel sürece evrilir. Doğum, ilahi kaynaklarda insanoğlunun bir alemden başka bir aleme gelişi anlamına geldiği gibi antroplojik düşünce sistemini esasına göre ise insana bir kimlik ve yeni bir statü kazandıran olgu olarak tanımlanabilir. Doğumla birlikte insanoğlu, sahip olduğu yeni kazanımlarla zorlu ve engellerle dolu bir yolculuğa sürüklenir. İnsanoğlunun verdiği her sınav, yaşadığı her kriz onun kültürel açıdan bir üst statüye geçmesini sağlamaktadır. İnsanın başardığı her sınav, onun toplum içerisinde olgunluğa eriştiğinin, belli yetenekler kazandığının, yeni bir kimlik ve kişiliğe büründüğünün işareti olarak da anlaşılabilir. Erginleme, insanın ait olduğu toplum tarafından kabul olarak anılabilir ve bu kabul, mutlaka bir törenle gerçekleştirilerek kutsiyet kazanır. Literatürde bu törenlere “geçiş ritüelleri” veya “erginlenme törenleri” adı verilmektedir. Her erginlenme töreni bir kriz atlatma işlemi olduğu için ister istemez birtakım büyüsel uygulamalara ihtiyaç duymaktadır. Bu uygulamalarla krize maruz kalan kişiye gelebilecek kötülükler def edilmiş, iyilikler, bereketler ve ihsanlar kazanıl*Doktora Öğrencisi, Nevşehir Hacı Bektaş Veli Üniversitesi, Fen-Edebiyat Fakültesi, Türk Dili ve Edebiyatı Bölümü, Türkiye, . Makale Bilgisi / Article Info Geliş / Received : 20.11.2019 - Kabul / Accepted : 10.12.2019 365 Emine TAŞ mış sayılır. Bu bağlamda kültüre dahil hangi uygulamaya bağlı olursa olsun büyüler genel olarak olumlu (kara büyü) ve olumsuz (ak büyü) olmak üzere iki çeşittir. Olumsuz büyüler, kara büyü, tabu olarak kabul edilirken, asıl çalışma konusuyla alakalı olan sempatik büyüler ise olumlu büyülerin içinde değerlendirilmektedir. Bu çalışma üç başlıktan oluşmaktadır; birinci başlıkta, “Erginlenme Nedir? “Erginlenme Denildiğinde Neler Anlaşılmadır?” şeklinde teorik çerçeve ve kavramsal açıklamalara yer verilmiştir. İkinci başlıkta ise, “Büyü Nedir? “Sempatik Büyü Nedir?” “Sempatik Büyü Çeşitleri Nelerdir?” gibi sorulara cevap aranmıştır. Üçüncü başlıkta ise bu bilgilerden hareketle örneklere dayanarak erginlenme törenlerinde uygulanan sempatik büyü çeşitleri incelenmiştir. Anahtar sözcükler: Erginlenme, Büyü, Sempatik Büyü, Benzeme/Taklit Büyüsü, Temas Büyüsü, Tersine Çevirme Büyüsü. Abstract: The process of the maturation of mankind, which began in the realm of souls, continues in this world from the moment it falls into the womb of the mother. Human adventure with birth it evolves from the biological process to the cultural process. Birth can be defined as the fact that human beings come from one realm to another in divine sources, and on the basis of anthropological thinking system, it gives people an identity and a new status. With birth, mankind is driven to a challenging journey full of obstacles with new gains. Every test of human beings and every crisis that it experiences gives it a cultural status. Every test that a person succeeds can be understood as a sign that he has reached maturity in society, acquired certain abilities, and assumed a new identity and personality. Adulthood can be regarded as acceptance by the society to which man belongs, and this acceptance is realized by a ceremony. In literature, these ceremonies are called “transitional rituals” or “maturation ceremonies. Since every adult ceremony is a crisis recovery process, it has to be done with magical practices. With these practices, the evils that may come to the person who is exposed to the crisis are eliminated and the good deeds, blessings and blessings are considered to have been earned. In this context, no matter what practice is involved in culture, magics are generally of two kinds, positive and negative. Negative magics, black magic, is considered taboo, while sympathetic magics, which are relevant to the actual subject of study, are evaluated within positive magics. The work consists of three titles; in the first title, “What is puberty? “What Is Understood When It Is Said To Grow Up?”in the form of theoretical framework and conceptual explanations are given. In the second title, “What Is Magic? “What Is Sympathetic Magic?” “What Are The Kinds Of Sympathetic Magics?”answers to 366 21. Yüzyılda Eğitim ve Toplum / Education And Society In The 21st Century Cilt / Volume 8, Sayı/Issue 24, Kış / Winter2019 Erginlenme Törenlerinde Sempatik Büyüler such questions have been sought. In the third title, the types of sympathetic magics used in adult ceremonies are examined based on examples based on this information. Keywords: growth, Magic, sympathetic magic, analogy/imitation Magic, contact Magic, inversion Magic. Giriş: Bu çalışmada metin merkezli bir yaklaşım yerine daha çok bağlam merkezli bir yaklaşım sergilenmiştir. Makalede yer alan örnekler, saha çalışmasına başvurulmadan Anadolu’nun farklı bölgelerinden daha önce yapılmış derlemelerden oluşan telif eser, yüksek lisans ve doktora tezlerinden alınmıştır. “Her araştırma için her şeyden önce gereken ‘araştırılacak konu’ veya ‘çözülecek problem’dir ve her ne kadar ele alınan konunun adı ‘alan araştırması’ olsa da sistemli bir alan çalışması genellikle kütüphane veya arşivdeki bir masada başlar. Alan araştırmasının da her bilimsel araştırmanın olduğu gibi ilk kademesini ‘derlenecek ve bu sayede açığa kavuşturulacak olan meselenin ortaya konuşu’ veya çözümlenecek meselenin tespiti oluşturur (Çobanoğlu, 2012: 68). Bu çalışmada daha önce çeşitli bölgelerde yapılan ve yazıya geçirilen derlemelere dayalı olarak konu ile ilgili tespitler ortaya konmuş, ardından tahlil aşamasına geçilerek bu aşamada “İşlevselci Halk Bilimi Kuramı” kullanılmıştır. “İşlevselcilik, toplumun parçalar halinde örgütlendiğini ve her bir parçasının toplumun bütünün sürekliliğine hizmet ettiği varsayımına dayanmakla birlikte, uzlaşılmış ortak değerlerin ve kültürel kabullerin toplumsal düzeni sağlamadaki rolü üzerine de odaklanmıştır” (Yolcu, 2016: 269). Malinowski’nin “işlev” olarak adlandırdığı bu kavram, kültürel ya da toplumsal sistemde oynanan roldür. Bütün uygarlık tiplerinde, her âdet, her nesne, her fikir, her inanç hayatı bir işlev yapar; ayrı ayrı hepsinin yerine getireceği bir işlevi vardır; ayrı ayrı hepsi organik bir bütünlüğün kaçınılmaz bir parçasını temsil eder (Yolcu, 2016: 272). Çalışmada derlemelerden tespit edilen erginlenme törenleriyle ilgili örneklerden yola çıkarak “bu örnekler sempatik büyü çeşitlerinden hangisine hizmet ediyor ve hizmet ettiği bu büyülerin toplum hayatında nasıl bir işleve sahip?” sorunlarına yanıt verdiğine dair tahliller (...truncated)