Sıcaklığın Puccinia menthae Ürediosporlarının Çimlenmesi Üzerine Etkisi

ADÜ ZİRAAT DERG, 2021;18(1):141-145— doi: 10.25308/aduziraat.899561 Araştırma / Research Sıcaklığın Puccinia menthae Ürediosporlarının Çimlenmesi Üzerine Etkisi Birsen GEÇİOĞLU ERİNCİK*1 1 Aydın Adnan Menderes Üniversitesi, Koçarlı Meslek Yüksekokulu, Aydın Öz: Puccinia menthae’nin neden olduğu pas hastalığı nane yetiştiriciliğinde verimi ve nane yağı kalitesini olumsuz etkileyen faktörlerin başında gelmektedir. Hastalıklı bitkilerde yaprakların üst kısmında açık sarı lekeler, yaprakların altında ve gövdede turuncu-kahverengi veya siyah püstüller oluşmaktadır. Hastalığın çok şiddetli olduğu bitkilerde yaprak dökülmeleri yaygın olarak görülmektedir. Aydın ilinde yapılan gözlemlerde nane pası hastalık şiddetinin sezon içerisinde önemli bir değişim gösterdiği belirlenmiş ve bunda Aydın ili iklim koşullarının önemli olabileceği düşünülmüştür. Ancak hastalığın gelişiminde çevresel faktörlerin etkisini ortaya koyan sınırlı sayıda çalışma bulunmaktadır. Bu çalışma; Aydın ilinde nane pası hastalığının sezon döneminde gelişiminin daha iyi anlaşılabilmesi için sıcaklığın P. menthae ürediosporlarının çim tüpü gelişimi üzerine etkisinin belirlenmesi amacıyla ele alınmıştır. Bunun için, doğal olarak enfekte olmuş bitkilerden elde edilmiş ürediosporlar su agar ortamı ile kaplı lam üzerinde farklı sıcaklıklarda çimlenmeleri yönünden gözlemlenmişlerdir. Her bir inokule edilmiş lam steril petri kabı içerisine yerleştirildikten sonra karanlıkta 5, 10, 15, 20, 25, 30 ve 35 °C sıcaklık koşullarına ayarlanmış inkübatörlerde 16 saat süre ile inkübasyona bırakılmıştır. İnkübasyon sonunda her bir lamelde çimlenen 45 ürediosporun çim tüpü uzunluğu bir bilgisayar programı aracılığıyla ölçülmüştür. İnkübasyon süresinin sonunda 5, 30 ve 35 °C sıcaklıklarda çimlenme olmaz iken, 10, 15, 20, 25 °C sıcaklıklarda hemen hemen tüm ürediosporlar çimlenmiştir. En o o uzun çim tüpü oluşumu ortalama 661.8 µm ile 20 °C’de gözlenmiştir. Ortalama çim tüp uzunluğu 15 C’de 602,5 µm, 10 C’de o 489,3 µm, 25 C’de 245,5 µm’dir. Sonuç olarak; bu çalışmada elde edilen bulgular, P. menthae’ nin sporlarının serin koşullarda daha iyi çimlenen bir patojen olduğunu göstermektedir. Anahtar kelimeler: Pas, yaprak, nane, çim tüpü Effect of Temperature on Urediospores Germination of Puccinia menthae Abstract: Rust disease, caused by Puccinia menthae, is one of the main factors that reduces the yield of peppermint and affects the overall quality of peppermint oils. On the infected plants, light yellow spots on the upper surface of the leaves and orange-brown or dark pustules the under side of the leaves and on the stems are formed. Falling out of leaves on the severly infected plants is very common. During the observations conducted in Aydın Province, it was determined that the severity of the disease has changed significantly throughout the growing season and it was considered that the climatic conditions of Aydın province may be the effect on this. There are limited number of studies demonstrating the effect of climatic factors in the development of the disease. For better understanding of the seasonal development of peppermint rust in Aydın province, this study aimed to determine the effect of temperature on the germ tube development from P. menthae urediospores. For this purpose, urediospores collected from naturally infected plants were tested on water agar layeredglass slides for germination and germ tube development under different temperature conditions. After each inoculated slide was placed in a sterile petri dish, it was placed to incubate for 16 hours in incubators adjusted to 5, 10, 15, 20, 25, 30 and 35 °C temperature conditions in the dark. At the end of incubation, germ tube length of 45 urediospores germinated in each glass slide was measured by using a computer software. At the end of the incubation period, no germination was observed at 5, 30 and 35 °C, while almost all spores germinated at the temperature of 10, 15, 20, 25 °C. The longest germ tube formation was observed at 20 °C with an average of 661.8 µm. Average of the germ tube length was 602.5 µm at 15 °C, 489.3 µm at 10 °C and 245.5 µm at 25 °C. When all data were analysed according to regression analysis, the optimum temperature for germination of urediospore was determined as 18.13 °C. As a result, the findings obtained in this study indicated that P. menthae is a pathogen that grows better in cool weather. Keywords: Rust, leaf, peppermint, germ tube GİRİŞ Nane, Lamiaceae familyasına ait çok yıllık aromatik bir bitki olup dünyanın birçok ülkesinde gıda, ilaç, kozmetik ve parfümeri sanayisinde yaygın olarak kullanılmaktadır. (Özgüven ve Kırıcı,1999). Anavatanının, Orta Avrupa ve Asya olduğu belirtilen nane, dünyada geniş bir yayılış alanına sahiptir. Çoğunlukla Avrupa ve Asya'da yayılan 90 kadar türü bulunmaktadır. Bunlar arasında tarımı tapılan başlıca türler; Mentha arvensis, M. pulegium, M. aguatica, M. piperita, M. longifolia, M. suaveolens, M. spicata'dır (Gobert ve ark., 2002; Tucker ve Naczi, 2007). Nane yetiştiriciliğinin önemli sebeplerinden biri olan nane yağı,  Adnan Menderes Üniversitesi Ziraat Fakültesi Dergisi aromatik yağ olarak dünyada narenciye yağından sonra ikinci sırada gelmektedir (Özgüven ve Kırıcı,1999). Birleşmiş Milletler Gıda ve Tarım Örgütü’ne göre dünyada yıllık 30 bin tonun üzerinde nane üretimi yapılmaktadır. Ekonomik *Sorumlu Yazar: . Bu çalışma 4. Uluslararası Mardin Artuklu Bilimsel Araştırmalar Kongresinde Sunulmuştur ve özeti bildiri kitapçığında yayınlanmıştır. Geliş Tarihi: 19 Mart 2021 Kabul Tarihi: 8 Haziran 2021  ISSN 1304–7787  e-ISSN 2717-7084  2004–2021 141 Sıcaklığın Puccinia menthae Ürediosporlarının Çimlenmesi Üzerine Etkisi değeri yüksek tarımsal bir ürün olmasının yanı sıra nane, hobi bahçeciliğinde saksı ve dış mekan (arka bahçe) bitkisi olarak da sıklıkla tercih edilmektedir ( Anonim, 2018). Puccinia menthae Pers.’in neden olduğu pas hastalığı nane yetiştiriciliğini olumsuz etkileyen faktörlerin başında gelmektedir (Harvey, 1979; Edwards ve ark., 1998). Başta yapraklar olmak üzere yeşil aksamı enfekte eden etmen, oluşturduğu lezyonlar ile nane bitkilerinde gelişimi olumsuz etkilerken ürünün görüntü, aromatik yağ ve besin içeriği gibi kaliteye yönelik özelliklerinin azalmasına da sebep olmaktadır. Etkilenen bitkilerin karakteristik belirtisi olarak yaprakların üst kısmında açık sarı lekeler görülürken, yaprakların altında ve genç sürgünlerde turuncu-kahverengi püstüller oluşmaktadır. Sezon içerisinde leke sayısı yoğun bir şekilde artarak yaprağın tüm yüzeyini kaplayacak hale gelebilmektedir. Hastalığın şiddetli olarak ortaya çıktığı durumlarda, pas belirtilerinin daha fazla görüldüğü alt ve orta yapraklar dökülmekte ve bitkide sadece tepe yapraklar kalmaktadır (Meyer ve ark., 2010). P. menthae, birçok pas fungusu gibi, konukçu üzerinde sırayla oluşan beş farklı spor (basidiospor, spermati, aeciospor, ürediospor, teliospor) dönemlerini içeren karmaşık bir yaşam döngüsüne sahip monoik (...truncated)