TERMIN DO WNIESIENIA SKARGI KASACYJNEJ PRZEZ PEŁNOMOCNIKA Z WYBORU, JEŚLI PEŁNOMOCNIK Z URZĘDU ODMÓWI JEJ SPORZĄDZENIA. GLOSA KRYTYCZNA DO POSTANOWIENIA SĄDU NAJWYŻSZEGO Z DNIA 23 STYCZNIA 2020 R., IV CZ 115/19

Received: 19.04.2020 Accepted: 23.06.2020 Published: 30.09.2020 Roczniki Administracji i Prawa Annuals of The Administration and Law 2020, XX, z. 3: s. 349-362 ISSN: 1644-9126 DOI: 10.5604/01.3001.0014.4290 https://rocznikiadministracjiiprawa.publisherspanel.com Aleksandra Partyk* Nr ORCID: 0000-0003-3196-6601 TERMIN DO WNIESIENIA SKARGI KASACYJNEJ PRZEZ PEŁNOMOCNIKA Z WYBORU, JEŚLI PEŁNOMOCNIK Z URZĘDU ODMÓWI JEJ SPORZĄDZENIA. GLOSA KRYTYCZNA DO POSTANOWIENIA SĄDU NAJWYŻSZEGO Z DNIA 23 STYCZNIA 2020 R., IV CZ 115/19 TIME LIMIT FOR FILING AN APPEAL IN CASSATION BY AN ATTORNEY BY CHOICE, IF THE ATTORNEY APPOINTED EX OFFICIO REFUSED PREPARING IT. CRITICAL COMMENTARY TO THE SUPREME COURT JUDGEMENT OF 23 JANUARY 2020, REF. NO. IV CZ 115/19 Streszczenie: Glosowane postanowienie Sądu Najwyższego odnosi się do problematyki liczenia terminu do wniesienia skargi kasacyjnej, jeśli ustanowiony dla strony pełnomocnik z urzędu odmówił sporządzenia skargi kasacyjnej, a następnie skargę tę wniósł imieniem tej strony pełnomocnik z wyboru. Sąd Najwyższy opowiedział się za stanowiskiem, że w takim wypadku pełnomocnik z wyboru może skutecznie wnieść skargę kasacyjną w terminie otwartym dla pełnomocnika z urzędu. Komentowane orzeczenie nie zasługuje na aprobatę. Art. 124 § 3 k.p.c. należy wykładać sposób ścisły, skoro pełnomocnik strony z wyboru mógł skorzystać z instytucji przywrócenia terminu do wniesienia skargi kasacyjnej. Słowa kluczowe: postępowanie cywilne, skarga kasacyjna, termin na wniesienie środka zaskarżenia, pełnomocnik z wyboru, pełnomocnik z urzędu dr; Krakowska Akademia im. Andrzeja Frycza Modrzewskiego. Źródła finansowania publikacji: Wyższa Szkoła Humanitas; e-mail: * 350 ROCZNIKI ADMINISTRACJI I PRAWA. ROK XX Summary: The commented court decision of the Supreme Court refers to the issue of setting the time limit for filing an appeal in cassation if an attorney appointed for a party ex officio refused to file appeal in cassation, and then the complaint was filed by the party’s attorney of choice. The Supreme Court supported the position that in such a case, an attorney of choice may effectively file an appeal in cassation within the period open to the attorney appointed for a party ex officio. The commented judgment does not deserve to be approved of. Art. 124 § 3 of the Code of Civil Procedure should be interpreted strictly, since the party’s attorney by choice could have used the institution of reinstating a time limit regarding filing a cassation appeal. Keywords: civil procedure, appeal in cassation, time limit for filing a mean of challenge, attorney of choice, attorney ex officio Reguły wnoszenia skargi kasacyjnej na gruncie Kodeksu postępowania cywilnego są sformalizowane. W szczególności konieczne jest sporządzenie skargi odpowiadającej ogólnym wymogom formalnym stawianym wszystkim pismom procesowym i środkom zaskarżenia, przy jednoczesnym oparciu jej na ustawowych podstawach, enumeratywnie określonych w art. 398(3) k.p.c. Zarazem ustawodawca w art. 87(1) k.p.c. przyjął zasadę, że w postępowaniu przed Sądem Najwyższym, a więc w szczególności w postępowaniu kasacyjnym, obowiązuje przymus adwokacko-radcowski. Warunkiem rozpoznania skargi kasacyjnej jest też dochowanie terminu do jej wniesienia. W świetle art. 398(5) § 1 k.p.c. skargę kasacyjną wnosi się do sądu, który wydał zaskarżone orzeczenie, w terminie dwóch miesięcy od dnia doręczenia orzeczenia z uzasadnieniem stronie skarżącej. Z kolei na podstawie art. 398(5) § 2 k.p.c. termin do wniesienia skargi kasacyjnej przez Prokuratora Generalnego, Rzecznika Praw Obywatelskich i Rzecznika Praw Dziecka wynosi sześć miesięcy od dnia uprawomocnienia się orzeczenia, a jeżeli strona zażądała doręczenia orzeczenia z uzasadnieniem – od chwili doręczenia orzeczenia stronie. Termin wynikający z art. 398(5) § 1 k.p.c. ulega jednak modyfikacji, jeśli strona wniosła o ustanowienie dla niej pełnomocnika z urzędu w celu sporządzenia i wniesienia skargi kasacyjnej. Zgodnie z art. 124 § 3 k.p.c. w razie ustanowienia adwokata lub radcy prawnego na wniosek zgłoszony przed upływem terminu do wniesienia skargi kasacyjnej przez stronę, która prawidłowo zażądała doręczenia orzeczenia z uzasadnieniem, sąd doręcza ustanowionemu adwokatowi lub radcy prawnemu z urzędu orzeczenie z uzasadnieniem, a termin do wniesienia skargi kasacyjnej biegnie od dnia doręczenia pełnomocnikowi orzeczenia z uzasadnieniem. O ile prima facie wydawałoby się, że regulacja ta nie wywołuje wątpliwości interpretacyjnych, o tyle w szczególnych przypadkach może ona budzić kontrowersje. Na przedmiotowe zagadnienie zwrócił uwagę Sąd Najwyższy w postanowieniu z dnia 23.01.2020 r., IV CZ 115/191, któremu chcę poświęcić niniejszą glosę. W orzeczeniu tym Sąd Najwyższy analizował problematykę biegu terminu do 1 LEX nr 2784715. ALEKSANDRA PARTYK, TERMIN DO WNIESIENIA SKARGI KASACYJNEJ... 351 złożenia skargi kasacyjnej przez stronę, dla której ustanowiony pełnomocnik z urzędu odmówił jej sporządzenia, a która to strona następnie skorzystała z pomocy pełnomocnika z wyboru, który wniósł w jej imieniu skargę kasacyjną. W postanowieniu tym Sąd Najwyższy zaprezentował stanowisko, zgodnie z którym jeżeli skarga kasacyjna została złożona przez pełnomocnika z wyboru w terminie otwartym dla złożenia skargi kasacyjnej przez pełnomocnika z urzędu strony, to nie ma podstaw do jej odrzucenia. Należy więc postawić pytanie, czy stanowisko Sądu Najwyższego jest prawidłowe. Prawidłowe ustalenie początku biegu terminu do wniesienia skargi kasacyjnej ma fundamentalne znaczenie dla kwestii dopuszczalności jej rozpoznania2. Stwierdzenie, że złożenie środka zaskarżenia nastąpiło po upływie ustawowego terminu wyklucza bowiem merytoryczne rozpoznanie skargi, a sąd powinien wydać postanowienie o jego odrzuceniu (por. art. 398(6) § 2 i 3 k.p.c.). STAN FAKTYCZNY SPRAWY Glosowane orzeczenie zapadło w następującym stanie faktycznym. Sąd apelacyjny wydał wyrok w dniu 29.08.2018 r. Strona pozwana złożyła wniosek o sporządzenie uzasadnienia wyroku sądu odwoławczego i doręczenie jej odpisu wyroku z uzasadnieniem. Odpis orzeczenia wraz z uzasadnieniem został stronie doręczony w dniu 23.10.2018 r. Następnie strona pozwana złożyła wniosek o ustanowienie dla niej pełnomocnika z urzędu w celu wniesienia skargi kasacyjnej i zwolnienie jej od ponoszenia kosztów sądowych. Przedmiotowy wniosek został uwzględniony, a sąd apelacyjny zwolnił stronę pozwaną od obowiązku uiszczenia opłaty od skargi kasacyjnej oraz ustanowił dla pozwanej pełnomocnika z urzędu do sporządzenia skargi kasacyjnej i reprezentowania przed Sądem Najwyższym. Wyznaczony dla strony pełnomocnik otrzymał odpis wyroku sądu apelacyjnego z uzasadnieniem w dniu 4.03.2019 r. Tego samego dnia pełnomocnik z urzędu przedstawił opinię, w której stwierdził brak podstaw do wniesienia skargi kasacyjnej. Następnie strona pozwana ustanowiła pełnomocnika z wyboru. Ustanowiony pełnomocnik z wyboru złożył w dniu 15.04.2019 r. skargę kasacyjną. Wniesio (...truncated)