O CZARNYCH ŁABĘDZIACH, E-ADMINISTRACJI I FUNDUSZACH EUROPEJSKICH – REALIZACJA ZADAŃ PUBLICZNYCH W OKRESIE STANU ZAGROŻENIA EPIDEMICZNEGO

Received: 26.04.2020 Accepted: 17.06.2020 Published: 30.09.2020 Roczniki Administracji i Prawa Annuals of The Administration and Law 2020, XX, z. 3: s. 209-222 ISSN: 1644-9126 DOI: 10.5604/01.3001.0014.4244 https://rocznikiadministracjiiprawa.publisherspanel.com Marcin Kępa* Nr ORCID: 0000-0001-8013-0734 O CZARNYCH ŁABĘDZIACH, E-ADMINISTRACJI I FUNDUSZACH EUROPEJSKICH – REALIZACJA ZADAŃ PUBLICZNYCH W OKRESIE STANU ZAGROŻENIA EPIDEMICZNEGO ABOUT A BLACK SWANS, E-ADMINISTRATION AND EUROPEAN FUNDS – REALIZATION OF PUBLIC TASKS IN THE PERIOD OF THE EPIDEMIC EMERGENCY Streszczenie: Celem badawczym opracowania jest analiza i wstępna ocena narzędzi e-administracji w procesie dystrybucji i ostatecznej realokacji funduszy unijnych – zwłaszcza w okresach stanu zagrożenia epidemicznego lub innego rodzaju zagrożeń związanych z izolacją społeczną. Nacisk zostanie położony na wykorzystanie innych, współistniejących obok „tradycyjnych”, form działania administracji publicznej, umożliwiających kontrolę i nadzór projektów unijnych na odległość. Dominującą metodą badawczą wykorzystywaną w opracowaniu będzie metoda dogmatyczno-prawna i metoda obserwacji. Słowa kluczowe: czarny łabędź, e-administracja, fundusze europejskie, kontrola zdalna, aplikacja SL2014 Summary: The purpose of the study is to analyze and pre-evaluate e-administration tools in the distribution process and the final reallocation of European funds - especially during the period of the epidemic emergency situation or other various situations related to social isolation. Emphasis will be put on the use of other, co-existing alongside “traditional”, public administration formations, enabling remote control and supervision of Union projects. The dominant research method used in the study will be the legal dogmatic method and the method of observation. Keywords: black swan, e-administration, European funds, remote control, SL2014 application dr; Instytut Prawa, Administracji i Ekonomii, Uniwersytet Pedagogiczny im. KEN w Krakowie. Źródła finansowania publikacji: środki własne autora; e-mail: * 210 ROCZNIKI ADMINISTRACJI I PRAWA. ROK XX WPROWADZENIE Ostatni kwartał 2019 r. w Azji (głównie Chiny), a w Polsce i krajach Unii Europejskiej pierwszy kwartału 2020 r. to okres nasilającego się zagrożenia w obszarze zdrowia publicznego. Niespotykany w czasach najnowszych. Spowodowany nie działaniami kinetycznymi, wojną, ale rozprzestrzenianiem się nieznanej dotąd odmiany zmodyfikowanego wirusa grypopochodnego. Pochodzenie SARS-CoV-2 (dalej: COVID-19), potocznie zwanego koronawirusem (z uwagi na charakterystyczny układ molekularny), nadal owiane jest tajemnicą. Bez znaczenia, czy pierwsze zakażenie człowieka nastąpiło na „mokrym targu” w Wuhan, czy w tamtejszym instytucie wirusologii, pewne jest, że rozszerzenie się zarazy na cały (chyba) świat, zmieni sposób myślenia i zachowań ludzkich na lata. W skali mikro i makro. Zmian tych nie sposób dzisiaj przewidzieć. Predykcja najbardziej prawdopodobnej ścieżki rozwoju zakażenia jest utrudniona z uwagi na skąpy materiał empiryczny. Nie wiadomo, czy to choroba przewlekła, sezonowa itd. Można tylko spekulować. Na pewno trzeba obserwować i badać to niebezpieczne zjawisko. Z pewnością nie należy podejmować kroków gwałtownych, z deglobalizacją na czele. Epidemia to klasyczny czarny łabędź. Czyli zjawisko nietypowe (wykraczające poza domenę zwykłych oczekiwań), wywierające drastyczny wpływ na rzeczywistość, badane i analizowane post factum1. Cechą tego typu zdarzeń jest niepewność i niska przewidywalność2. Zmiany, ale innego rodzaju, wywołuje także członkostwo Polski w strukturach Unii Europejskiej (UE). Siłą napędową dla wielu z nich była i jest absorpcja środków pieniężnych z budżetu Unii Europejskiej, który stanowi podstawowy instrument realizacji celów unijnej polityki gospodarczej3. Moment wprowadzenia stanu zagrożenia epidemicznego na terenie kraju4 zbiegł się z kończącą się w tym roku perspektywą finansową. Trzecią, w której Polska uczestniczy jako pełnoprawny członek UE. Zakreślona w ten sposób perspektywa badawcza skłania do refleksji, zwłaszcza że w systemie wydatkowania funduszy strukturalnych jak w soczewce ujawniają się zalety e-administracji. N. Taleb, Czarny łabędź. Jak nieprzewidywalne zdarzenia rządzą naszym życiem, Warszawa 2020, s. 16. Ibidem, s. 17. 3 L. Oręziak, Finanse Unii Europejskiej, Warszawa 2009, s. 106. 4 Rozporządzenie Ministra Zdrowia z dnia 13 marca 2020 r. w sprawie ogłoszenia na obszarze Rzeczpospolitej Polskiej stanu zagrożenia epidemicznego (Dz.U. z 2020 r., poz. 433), uchylone Rozporządzeniem Ministra Zdrowia z dnia 20 marca 2020 r. w sprawie odwołania na obszarze Rzeczpospolitej Polskiej stanu zagrożenia epidemicznego (Dz.U. z 2020 r., poz. 490). Na podstawie § 3 rozporządzenia uchylającego: decyzje, polecenia, wytyczne i zalecenia, wydane w związku z ogłoszeniem stanu zagrożenia epidemicznego, zachowują ważność i mogą być zmieniane na podstawie dotychczasowych przepisów. Ustawodawca podjął także skoordynowane działania przeciwepidemiczne, ukierunkowane na ograniczenie pandemii w obszarze zdrowia publicznego i wywołanych nią skutków kryzysowych o charakterze społeczno-gospodarczym – ustawa z dnia 2 marca 2020 r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych (Dz.U. z 2020 r., poz. 374, 567, 568). 1 2 MARCIN KĘPA, O CZARNYCH ŁABĘDZIACH, E-ADMINISTRACJI I FUNDUSZACH... 211 E-administracja to najprościej rzecz ujmując administracja elektroniczna5. Administracja publiczna, która wykorzystuje technologie informatyczne i telekomunikacyjne w zarządzaniu publicznym (realizowaniu zadań publicznych), wpisująca się e-governance. Koncepcja governance zakłada oparcie rządzenia na takich zasadach, jak: otwartość, partycypacja, odpowiedzialność, efektywność i spójność – akcentując: wzajemność i zwrotność relacji pomiędzy władzą a obywatelem6. Tak rozumiane współrządzenie angażuje zróżnicowane podmioty społeczeństwa obywatelskiego – na wszystkich organizacyjnych poziomach zarządzania publicznego7. E-governance wykorzystuje internet i nowoczesne środki komunikacji na odległość. Jednym z elementów e-administracji w systemie dystrybuowania środków unijnych na poziomie krajowym jest SL2014 – aplikacja internetowa, stanowiąca platformę wymiany informacji pomiędzy stronami umowy o dofinansowanie projektu. To przykład nowego typu komunikacji na linii: beneficjent – organ dotujący. Platforma SL2014 funkcjonuje w aktualnej, kończącej się już perspektywie finansowej, ustalonej na lata 2014 – 2020. Celem badawczym opracowania jest analiza i wstępna ocena narzędzi e-administracji w procesie dystrybucji i ostatecznej realokacji funduszy unijnych – zwłaszcza w okresach stanu zagrożenia epidemicznego lub innego rodzaju zagrożeń związanych z izolacją społeczną. Nacisk zostanie położony na wykorzystanie innych, współistniejących obok „tradycyjnych”, form działania (...truncated)