DAYANING TRESNA SAJRONE NOVEL KATRESNAN KANG ANGKER ANGGITANE PENI (TINTINGAN DHEKONSTRUKSI)

Dayaning Tresna Sajrone Novel Katresnan Kang Angker Anggitane Peni (Tintingan Dhekonstruksi) DAYANING TRESNA SAJRONE NOVEL KATRESNAN KANG ANGKER ANGGITANE PENI (TINTINGAN DHEKONSTRUKSI) Dhiva Agustiningrum S-1 Pendidikan Bahasa dan Sastra Daerah, FBS, UNESA Pembimbing Drs. Bambang Purnomo, M.S. Dosen Pendidikan Bahasa dan Sastra Daerah, FBS, Unesa ABSTRAK Novel Katresnan Kang Angker anggitane Peni kalebu salah sawijine novel kang ngrembug tema katresnan. Paraga kang nggambarake katresnan sajrone novel iki yaiku Pitarta, Maineni lan Abimanyu. Tresna sajrone novel Katresnan Kang Angker nduweni daya pangrasa lan nengsemake tumrap pamaca. Tresna ing novel iki nduweni teges kang sinirat saengga bisa nuwuhake pamikiran lan pamawas anyar tumrap pamaca. Panliten iki bakal ngrembug (1) Gegambarane katresnan sajrone Novel Katresnan Kang Angker, (2) Tumindak lan pangaribawa dayaning tresna sajrone Novel Katresnan Kang Angker, (3) Wawasan Dhekonstruksi tumrap Novel Katresnan Kang Angker. Ancase panliten iki yaiku ngandharake karakteristik katresnan sajrone novel, wujud lan pangaribawa saka katresnan, uga wawasan dhekonstruksi tumrap novel. Pamarekan kang digunakake tumrap panliten iki yaiku dhekonstruksi manut panemune Jaques Derrida. Panliten iki kalebu panliten kualitatif lan migunakake metodhe dheskriptif. Sumber dhata sajrone panliten iki yaiku Novel Katresnan Kang Angker anggitane Peni. Dhata kang digunakake ing panliten iki mujudake dhata verbal, yaiku awujud tembung, frasa utawa ukara. Asil saka panliten iki bakal nuduhake yen katresnan sajrone novel Katresnan Kang Angker nduweni tresna kang asipat mirunggan tinimbang katresnan umume. Paraga sajrone novel iki ora mung nggambarake tresna kang asipat endah, nanging uga katresnan kang ora endah. Gedhene dayaning tresna bisa ngowahi teges yen katresnan dadi pituna. Pituna kasebut tuwuh saka pamikiran lan tumindak paraga nalika ngadhepi katresnan. Tembung wigati: Dayaning Tresna, Pangaribawa, Dhekonstruksi, Pituna. migunakake sesinglon Peni. Novel Katresnan kang angker iki karipta ing taun 2006 lan cethak ing taun 2014. Sadurunge cethak karya iki arupa cerita sambung kang dipacak ing majalah Panjebar Semangat ing tanggal 17 Februari- 2 Juni 1962. Novel KKA ngandharake crita tresnane paraga Maineni kang ndarbei tresna marang Abimanyu. Tanpa diweruhi ana rasa tresna saka paraga liya kang menengmeneng mendhem rasa marang Neni, yaiku Pitarta. Pamaragane Pitarta sajrone novel kalebu dilerwakake. Saliyane gegambaran saka katresnan kang mirunggan iki, ana uga sawijine bab kang bisa narik kawigatene pamaca. Bab iki ana ing perangan daya katresnan kang didarbeni. Daya katresnan kasebut gedhe banget saengga mangaribawani pamikiran lan tumindake Pitarta saengga ora bisa mbedakake endi sing becik lan ala. Pikirane mung dikebaki dening rasa tresna. Owah-owahan kasebut kang nuwuhake pamikiran yen tresnane paraga bisa gawe pituna. Bab iki krana bisa mujudake kahanan kang suwalike. Perkara kang kaya iki dumadi ana ing novel Katresnan Kang Angker. Gedhene tresna nuwuhake pamikiran kang cupet. Kayata ing pungkasane bisa tumindak durjana. Obyek wigati kang digunakake ngenani pangaribawane daya katresnan. Lumrahe tresna yaiku sawijine perangan kang bisa gawe seneng lan bungah. Samubarang apa wae bisa nengsemake ati yen ditindakake lumantar tresna. Perkara kasebut kang dadi sawijine pambeda saka novel KKA. Tresnane paraga kang gedhe ndadekake pituna tumrap uripe. Paraga kang diluhurake nduweni patrap kang becik owah dadi durjana PURWAKA Sastra Jawa modern minangka jinis karya sastra kang kapangaribawan dening sastra manca. Wujud reriptan karya sastra Jawa modern uga padha karo sastra manca, kayata cerita cekak, crita sambung, geguritan lan novel (Rass,1985:8). sawijine jinis sastra Jawa modern yaiku novel. Tembung novel saka basa Jerman Novella kang sajrone basa Jerman diarani Novelle dene basa Inggris diarani novel. Umume crita ing karya sastra modern ngrembug ngenani katresnan. Anane katresnan iki uga bisa kanggo narik kawigaten pamaca. Jaman saiki katresnan yaiku bab kang dianggep ora ewuh maneh. Saka anane tresna kasebut bisa ndadekake katentreman sajrone panguripan. Katresnan kasebut digambarake kanthi bab kang endah lan adoh saka samubarang kang ala. Wujud crita ngenani tresna bisa diwujudake kanthi katrangan utawa tembung angker. Teges angker kasebut ora sesambungan karo bangsa lelembut nanging nduweni teges liya. Bab angker nggambarake yen tresna ora selawase bisa dadi bab kang endah lan nengsemake. Gedhene rasa tresna bisa uga ngowahi kahanan. Ana novel kang ngandharake angkere tresna sing pungkasane ndadekake bebaya tumrap wong kang nglakoni. Tuwuhe owah-owahan makna tresna iki krana anane teges kang kontradiksi. Owah-owahan lan angkere tresna kasebut diwujudake ing novel Katresnan kang angker, sabanjure bakal dicekak KKA. Novel iki nengenake bab katresnan kaanggit dening Suparto Brata. Novel iki dening pangripta kasusun kanthi 1 Dayaning Tresna Sajrone Novel Katresnan Kang Angker Anggitane Peni (Tintingan Dhekonstruksi) krana dayaning tresna. Mula sajrone tintingan bab iki bakal nggunakake pranatan dekonstruksi. Pranatan kasebut digunakake kanggo ngrembug kepriye tresna kang sasuwene iki dianggep bab kang endah bisa uga dadi bab kang ala. Bab kang bakal ditengenake yaiku ngenani oposisi biner tumrap kahanan kang ana. nurut pamarekan Dhekonstruksi. Miturut Ahimsa (2001:70) minangka salah sawijine wewujudan dhekonstruksi oposisi biner nduweni rong pangerten yaiku oposisi biner kang asipat eksklusif kayata oposisi biner ‘p’ lan dudu ‘p’ bab iki bisa dimangerteni kayata oposisi omah lan dudu omah. Kapindone yaiku oposisi biner kang asipat dudu eksklusif kayata awan lan bengi, geni lan banyu. Panggunane dhekonstruksi ora mung tumuju tumrap tulisan, nanging kabeh andharan kultural, amarga sakabehing andharan kasebut yaiku teks kang ngandhut nilai-nilai, prasyarat, ideologi, kebenaran lan tujuwan-tujuwan tartamtu (Ratna, 2009:223).Titikan dhekonstruksi miturut Derrida (sajrone Ratna, 2009:222) yaiku penolakane tumrap “logosentrisme” utawa “fonosentrisme”, kanthi nuwuhake oposisi biner, lan cara-cara mikir liyane, kang asifat hierarkis dhikotomis. Dhasare panliten iki bakal nengenake perangan oposisi biner kanthi medhar ukara kang ana sajrone karya lan digoleki teges kontradiktif. Sawise ditemokake banjur dirembug mawa teori dhekonstruksi saengga bisa nuwuhake gagasan anyar. Mula saka iku panliten iki bakal nggayutake dayaning tresna paraga kang bisa nuwuhake pangaribawa kang gedhe kanthi migunakake teori dhekonstruksi. Underane Panliten Saka lelandhesaning panliten mau, bisa kadudut underane panliten yaiku: 1) Kepriye gegambaran katresnan sajrone Novel Katresnan Kang Angker? 2) Kepriye wujud lan pangribawa dayaning tresna sajrone Novel Katresnan Kang Angker? 3) Kepriye Wawasan Dhekonstruksi tumrap Novel Katresnan Kang Angker? Ancase Panliten 1) Ngandharake gegambaran katresnan sajrone Novel Katresnan Kang Angker 2) Ngandharake wujud lan (...truncated)