"Narodowe wyznanie wiary" w grodzie Przemysława : próba oceny w świetle ówczesnej prasy

Edward Nawrot "Narodowe wyznanie wiary" w grodzie Przemysława : próba oceny w świetle ówczesnej prasy Saeculum Christianum : pismo historyczno-społeczne 1/2, 287-304 1994 Saeculum Christianum 1 (1994) n r 2 Ks. E D W A R D N A W R O T „NARODOWE WYZNANIE WIARY” W GRODZIE PRZEMYSŁAWA Próba oceny w świetle ówczesnej prasy „Narodow ym wyznaniem wiary” Ks. Prof. M. Banaszak nazwał Pierwszy Krajowy Kongres Eucharystyczny w Polsce, który odbył się w Poznaniu w dniach 26-29.06.1930 roku, od czwartku do niedzieli włącznie1. C EL K O N G R E SU Wyznanie wiary w Chrystusa Eucharystycznego przez nasz naród to jeden z celów kongresu w założeniach ówczesnego Prym asa Polski Augusta H londa - trzeba dodać cel pierwszy, ale nie najważniejszy. K ardynał dał temu wyraz w swojej „ Odezwie” z dnia 8.06.1930 r. dotyczącej tego niezwykłego wydarzenia. W niej czytamy m.in. „nie tylko narodow ym wyznaniem wiary ma być ten Kongres (...), hymnem wyśpiewanym Chrystusowi Eucharystycznemu przez kraj cały, ale przede wszystkim pogłębieniem naszego życia religijnego i doprowadzenia jednostek, organizacji katolickich i narodu do źródła życia nadprzyrodzonego (...). Kongres m a nas skupić około Eucharystii jako w arunku zapowiedzi i początku tej czynnej zbaw czej rzeczywistości, do której wreszcie przejść możemy od obchodów, haseł i program ów ” 2. Tak więc w zamiarze ówczesnego duchowego wodza narodu oprócz wyżej wspomnianego już celu, kongres ten miał też być modlitewnym hołdem złożonym Chrystusowi Eucharys tycznemu, pogłębieniem życia religijnego, a także ukazaniem Eucha rystii jako źródła życia nadprzyrodzonego oraz skutecznej działalno ści i jednostki, i całego narodu3. 1 M . B a n a s z a k , Narodowe wyznanie wiary. W: W drodze, n r 10-11, Poznań 1987 s. 148-156. 2 Przewodnik Katolicki, nr 26, Poznań 1930, s. 13 (cyt. PK); K ardynał August El 1 o n d, W służbie Boga i Ojczyzny, Poznań 1988 s. 77-78. 3 B a n a s z a k, dz. cyt., s. 151. 288 Ks. EDWARD NAWROT [2 ] Prymas A. H lond w 1930 r. pełnił już funkcję duchowego wodza naszego narodu. Ówcześni obserwatorzy życia politycznego i społe cznego dostrzegli, że przew rót majowy w 1926 r. ujawnił, iż dusza narodu polskiego jest bardzo chora. Arcybiskup Gniezna i Poznania w swojej prymasowskiej posłudze podjął się „odrodzenia duszy polskiej” , lecz nie politycznymi środkam i, ale religijnymi - uznał on Eucharystię za lekarstwo najskuteczniejsze dla duchowo chorego narodu. Takie podejście religijno-duszpasterskie nie tylko w tym wypadku, ale także w stosunku i do innyh kongresów eucharystycznych odbywających się w Drugiej Rzeczypospolitej sprawiło, że przeżywa no je nie tylko w aspekcie religijnym, ale i narodow ym - ten drugi nie spłycał u niego religijnej głębi tkwiącej w tajemnicy Eucharystii4. N adto we wspomnianej „ Odezwie” Prymas wystąpił z gorącym apelem: „Z obchodam i poznańskim i niech się złączy Polska jak długa i szeroka, przejmując się tajemnicą Boga utajonego. Bo prawdziwe odrodzenie nasze dopiero się wtedy dokona, gdy Eucharystia przeniknie religijność duszy polskiej, stając się m odlitwą i rozmyś laniem, życiem i pokarm em , a naszych organizacji i akcji katolickiej siłą i żywotnością. Krajowy Kongres Eucharystyczny, największe nasze święto religijne od zmartwychwstania Ojczyzny, niech Chrys tusa z zamkniętych kościołów i z zapom nienia w tabernakulum wniesie w duszę narodu, spragnioną Boga, świętości i m ocy” 5. Do prymasowskiego wezwania przyłączyli się też inni hierar chowie oraz prasa. I tak ordynariusz przemyski bp A natol N ow ak w swoim orędziu powiedział - „Jaki jest cel tego kongresu? Zgrom a dzić u tronu Eucharystycznego Jezusa cały naród, cały kraj - oddać M u publiczną i zbiorową cześć i hołd przez uczestnictwo w obradach kongresowych, poznać lepiej, czym dla jednostki, rodziny i całego narodu katolickiego jest Najświętszy Sakram ent” 6. Z kongresu wiele dobrego m ożna się spodziewać, a najpiękniejszym owocem będzie, jeżeli on naród skupi w jedną wielką rodzinę związaną wspólną miłością Boga i Ojczyzny” . Taki właśnie cel przyświecał Prymasowi Polski, kiedy przystępował do zorganizowania tej wielkiej imprezy. Inny miesięcznik, ukazujący się w stolicy W ielkopolski - „Pochodnia Ligi Katolickiej” wypowiedział się także w podobnym tonie - „zada niem I Krajowego Kongresu w Polsce jest właściwe podtrzym anie tego rwącego strum ienia życia społecznego i przez uregulowanie jego biegu oraz postawienie dobroczynnych tam , nadanie mu takiego 4 Tamże, s. 150-151. 5 PK 26 s. 13; H I o n d, dz. cyt., s. 78. 6 Powściągliwość i Praca, z. 6, Miejsce Piastowe 1930, s. 91. 7 J. w. „NARODOWE WYZNANIE WIARY” [3 ] 289 tem pa i kierunku, aby m iast druzgotać wszystko co napotyka na swej drodze niósł wszędzie dobro i porządek. Łącznie z przewodnią myślą K ongresu - odnowienie Polski w Eucharystii - omawiane będą tak na obradach plenarnych, jak sekcyjnych, najważniejsze i najwięcej palące zagadnienia, aby rozjaśnić wszelkie istniejące jeszcze w ątp liwości i podać drogowskaz życia tym, którzy go jeszcze nie posiadają . PR ZE B IE G 1) Obrady i rezolucje Pierwszego dnia obrad (26.06.) trzy godziny po oficjalnym otw ar ciu kongresu, który dokonał się w samo południe, a świadkiem było około trzech tysięcy uczestników, w salonach zabytkowego ratusza dla niedużej grupy, notabli, prezydent m iasta Poznania Cyryl Ratajski wydał raut. N a przyjęciu tym pierwszy przemówił Prezes Rady Miejskiej W itold Hedinger, który wyraził radość z faktu przybycia przedstawicieli Prezydenta Rzeczypospolitej oraz Rządu. Z kolei głos zabrał C. Ratajski, który na część Kościoła oraz za zdrowie Ojca Sw. wzniósł toast. Potem słuchano mowy Nuncjusza Apostolskiego abpa Francesco M armaggi, który dziękował miastu za podniosłe przyjęcie i wzniósł toast za zdrowie prezydentów I. Mościckiego i C. Ratajskiego. Po tych przemówieniach odegrano hymny - polski i papieski. O statni przemawiał abp J. Szeptycki, dziękując w imieniu Cerkwi grecko-katolickiej za przyjęcie, z jakim spotkali się na tym kongresie biskupi oraz wierni tego obrządku. Swoje wystąpienie władyka lwowski zakończył toastem na cześć m iasta Poznania9. Obrady kongresowe odbywały się na czterech sesjach plenar nych10. N a pierwszej sesji, która rozpoczęła się oficjalnym otwarciem i licznymi przemówieniami, referat ,,Eucharystia w życiu Kościoła” wygłosił jezuita o. Jan Rostworowski z Krakow a. Tego samego dnia po południu na drugiej sesji wysłuchano dwóch referatów - prof. Uniwersytetu Jana Kazimierza we Lwowie dr. Leona H albana ,,Eucharystia źródłem pełni życia jednostki” oraz prof. Oskara Haleckiego z uniwersytetu warszawskiego ,,Eucharystia a odnowienie s Pochodnia Ligi Katolickiej, nr 6, Poznań 1930 s. 62 n. (cyt. Pochodnia). 9 Niedziela, nr 27, Częstochowa 1930 s. 234-235. 10 I. Krajowy Kongres Eucharystyczny w Polsce■(Program), Poznań 1930 s. 4 (cyt. Program); B a n a s z a k , dz. cyt., s. 154; autor ten twierdzi, że było sześć sesji; SS. Eucharystia, nr 11-12, W iedeń 1930 s. 183, gdzie poinfor (...truncated)