Sakral Bası Yarası Onarımı: Superior Gluteal Arter Perforatör (SGAP) Flebi Deneyimlerimiz ve 9 Vakanın Analizi

Uludağ Üniversitesi Tıp Fakültesi Dergisi 41 (1) 11-14, 2015 ÖZGÜN ARAŞTIRMA Sakral Bası Yarası Onarımı: Superior Gluteal Arter Perforatör (SGAP) Flebi Deneyimlerimiz ve 9 Vakanın Analizi İsmail AKSU, Selçuk AKIN, Burak ERSEN, Orhan TUNALI, Mehmet Can ŞAKI Uludağ Üniversitesi Tıp Fakültesi, Plastik, Rekonstruktif ve Estetik Cerrahi Anabilim Dalı, Bursa. ÖZET Sakral bası yarası özellikle yatağa bağımlı hastalarda oluşan ve sık görülen bir durumdur. Bası yaralarının tedavisinde çeşitli cerrahi yöntemler tanımlanmıştır. Özellikle son yıllarda önem kazanmış superior gluteal arter perforatör flebi (SGAP) bu yöntemlerden birisidir. Çalışmamızın amacı; kliniğimizde bası yarası onarımında kullandığımız superior gluteal arter perforatör (SGAP) flebi deneyimlerimizi paylaşmak ve uygulamış olduğumuz 9 flebin sonuçlarının incelenmesidir. 6 erkek, 3 kadın hasta ameliyat edilmiş ve 2-15 ay aralığında takip edilmiştir. Uygulamış olduğumuz 9 flebin birinde seroma gelişmiştir, bir flep verici alanında açılma olmuştur ve bir vakada tam flep kaybı meydana gelmiştir. Sakral bası yarası onarımında kullandığımız SGAP flebinin sahip olduğu avantajları ve diğer flep seçenekleriyle benzer komplikasyon oranlarına sahip olması nedeniyle bu bölgenin onarımında kullanılabilecek iyi bir seçenek olduğunu düşünmekteyiz. Anahtar Kelimeler: Bası yarası. Flep. Superior gluteal arter perforatör flebi. Sacral Pressure Sore Reconstruction: Our Superior Gluteal Artery Perforator (SGAP) Flap Experience and Analylsis of 9 Cases ABSTRACT Pressure sores are common conditions, particularly seen in bed-bound patients. There are various surgical methods described for pressure sore treatment. Superior gluteal artery perforator flap (SGAP) is one of these methods which has gained popularity in the recent years. The aim of our study is to share our SGAP flap experience and to analyze the outcomes of 9 SGAP flaps performed in our clinic. 6 male and 3 female patients were operated with a 2-15 months follow up time. Among 9 flaps performed in our clinic, a seroma formation was detected in one patient and was drained. One patient suffered from a healing problem in the donor site and in one patient a total flap failure was seen. We consider that SGAP flap is an useful option for sacral pressure sores due to its advantages and similar complication rates compared to other reconstruction options. Key Words: Pressure söre. Flap. Superior gluteal artery perforator flap. Yatağa bağımlı hastalarda sakral bası yarası sık görülen ve tekrarlayan bir komplikasyon olarak karşımıza çıkmaktadır. Bası yaralarına yönelik onarım seçenekleri arasında; birincil kapama, deri grefti, lokal deri flepleri, kas flepleri, kas- deri flepleri yer almaktadır. Özellikle iyi kan dolaşımı olduğundan dolayı sakral bası yaralarının onarımında gluteus maksimus kas-deri flebi yaygın olarak kullanılmaktadır. Superior gluteal arter perforatör (SGAP) flebi gluteus maksimus kasının korunduğu, sakral bası yaralarını Geliş Tarihi: 26 Şubat 2015 Kabul Tarihi: 21 Nisan 2015 Dr. İsmail AKSU Uludağ Üniversitesi Tıp Fakültesi, Plastik, Rekonstruktif ve Estetik Cerrahi Anabilim Dalı, Bursa. Tel: 0 224 2952940 e-posta: kapamada yeterli doku sağlayabilen bir fasiyokütan flep olarak tanımlanmıştır1,2. Literatürde fasiyokütan rotasyon flepleri ile SGAP flebinin karşılaştırılmasının yapıldığı çalışmalarda; yeniden operasyon oranları, yarada açılma, enfeksiyon, seroma, hematom, flep nekrozu, verici alan morbiditesi gibi komplikasyonlar açısından anlamlı farklılık saptanmamıştır1-5. Biz de literatürde tanımlandığı şekliyle bu flebi Uludağ Üniversitesi Tıp Fakültesi Plastik Cerrahi Kliniğinde sakral bası yarası kapatımında 1 yılı aşkın süredir ilk seçenek kullanmaktayız ve bu çalışmada geçtiğimiz 1 yıl içerisinde 9 vakada uyguladığımız SGAP flebinin klinik sonuçlarını paylaşmaktayız. Gereç Yöntem Kasım 2013- Aralık 2014 tarihleri arasında Uludağ Üniversitesi Tıp Fakültesi Plastik Cerrahi Kliniğinde 11 İ. Aksu, ark. sakral bası yarası onarımında SGAP flebi kullanılmış olan 9 vaka incelenmiştir. Çalışmada kullanılan veriler hastane veri tabanından elde edilmiştir. Hastalar yaş, cinsiyet, bası yarası oluş nedeni, operasyon süresi, flep boyutları ve komplikasyonlar açısından incelendi. Verilere ait bilgiler Tablo I’de belirtildi. Tablo I. Hastalara ait veriler Hasta Yaş 1 23 OperasReFlep yon KomplikasCinsi- EtyoTakip operasBoyutu Nüks süresi yon yet loji (ay) yon (cm) (dk) E T-P 14x12 210 - seroma - 14 180 - Yara açılması - 13 2 72 K SVO-P 18x12 3 46 E T-P 13x9 180 - - - 13 4 63 E Y 18x10 160 - - - 10 5 28 E T-P 13x10 150 - - - 10 6 55 E Y 9x5 140 - - - 10 7 78 K A 15x11 160 - - - 7 8 72 E SVO-P 16x11 160 - - - 4 var Flep kaybı, hematom - 2 9 64 K Y 15x10 140 T-P: travmatik parapleji, SVO-P: serebrovasküler olay sonrası parapleji, Y: uzamış yoğun bakım yatışı, A: Alzheimer'a sekonder Hastaların yaşları 23-78 yaş aralığında olup 6 sı erkek 3 ü kadındır. Bası yarası oluşumu nedenlerine bakıldığında; 3 hastada paraplejik olmamalarına rağmen uzamış yoğun bakım yatışı esnasında yara meydana gelmiş, 3 hastada geçirilmiş travma sonrası parapleji, 2 hastada geçirilmiş beyin damar hastalığına bağlı sekel parapleji ve 1 hastada Alzheimer hastalığına bağlı yatağa bağımlılık bası yarası nedeni olarak tespit edilmiştir. Operasyon süresi 140dk-210dk arasında tespit edildi. Flep boyutları 9x5 -18x12cm aralığında değişmektedir. Hastaların Şubat 2015 itibarı ile takip süreleri 2-15 ay arasında değişmektedir. Hastalar genel anestezi yada spinal anestezi altında yüz üstü yatar pozisyonda operasyona alındı. Literatürde tanımlandığı şekliyle belirli anatomik noktalara göre tahmini süperior gluteal arter perforatör alanını belirlemek için çizim yapıldı ve el dopleri ile perforatör lokalizasyonu teyit edildi. Yapılan debridman sonrası meydana gelen defekte yönelik uygun boyutlarda flep işaretli perforatör üzerinde dizayn edildi. Flep vasküler pedikülü üzerinde ada olarak; gerginlik olmadan defektli alan örtümü sağlayacak şekilde eleve edilerek defektli alan örtüldü. Flep altına ve verici alana drenler konuldu, flep verici alanı primer onarıldı. Transpozisyon flebi olarak tasarlanan fleplerin birinin 2 adet ana perforatörü mevcuttu ve 2 pedikülü de korunarak eleve edildi. (Şekil 1, 2) Yapılan 9 vakanın 7 sinde flep transpoziyon flebi şeklinde, 2 sinde V - Y ilerletme flebi şeklinde tasarlanarak kullanıldı. (Şekil 3, 4) 12 Şekil 1: Debridman öncesi sakral bası yarası (sol üst). Debridman sonrası oluşan defekt(sağ üst). Sol gluteal alanda 18x10 cm’lik flep tasarımı (sol orta). SGAP flebinin 2 vasküler pedikül üzerinde ada şeklinde kaldırılmış hali (sağ orta). Flebin defekti gerginlik olmaksızın örtmesi ve gluteal kasların lif lif diseke edilmiş görüntüsü (sol alt). Flebin cilt altı tünelden geçirilip defektin ve verici alanın kapatılması (sağ alt). Şekil 2: Debridman sonrası meydana gelen sakral defekt ve (...truncated)