KUR’AN’DA İBADET

Atatük Üniversitesi İlahiyat Fakültesi Dergisi, Sayı: 41 ● Erzurum 2014 KUR’AN’DA İBADET Yusuf ÇELİK (*) ÖZ Kur’ân’ın hassasiyetle üzerinde durduğu konulardan biri de ibadettir. İbadet, insanların günlük hayatlarında önemli bir yer tutmaktadır. Bütün dinlerde, icra şekilleri farklı olmakla beraber ibadet vardır. Allah ile kul arasında kurulan ilişkide imandan sonra, ibadet aşaması gelmektedir. Bu makalede ibadet kelimesinin sözlük ve terim anlamları ortaya konulmuştur. İbadet ve tevhit ilişkisi üzerinde durulmuştur. Cahiliye dönemi Araplarının puta tapıcılığından ve bunun sebeplerinden bahsedildikten sonra, Kur’an’ın şirk koşmayı kesin olarak yasakladığı anlatılmıştır. İbadetin fıtrî bir ihtiyaç olduğu vurgulanmıştır. Anahtar Kelimeler: İbadet, Tevhit, Şirk, İman, Put ABSTRACT The Worship of The Holy Qur’an One of the topics that The Qur’an stops on it is worship. İt has an important place in daily lives of people. All religions have different shapes of worship. The relationship that is established between God and human after faith is worship. İn this article is revealed the meaning dictionary and the term of the worship’s word. İt focuses on the relationship between worship and God’s union. After mention the period of ignorance, and it is referred to the reasons the Arab’s idolism is described The Qur’an’s forbid of worship to idols and focused that the worship is a natural need. Keywords: Workship, God’s Union, Common, Faith, Idol * Yrd. Doç Dr., Atatürk Üniversitesi İlâhiyat Fakültesi Tefsir Anabilim Dalı Öğretim Üyesi. 204 Yusuf ÇELİK Giriş Allah Kur’an’da, insanları ve cinleri kendisine kulluk vazifesini yerine getirmeleri için yarattığını bildirmektedir. Allah yaratmasaydı, insanoğlu varlık sahasına çıkamazdı. İnsan kulluğunun bilincinde olduğu sürece, mertebelerin en yücesine layık olur. Kulluk görevini yerine getiren kişi, manen huzur, mutluluk ve sevinç içinde yaşar. Evrendeki bütün varlıklar, tabiat kanunları dediğimiz Allah’ın koyduğu yasalara uymak zorundadırlar. Her canlının doğup büyümesi ve zamanı geldiğinde ölmesi bu kanunlar çerçevesinde gerçekleşmektedir. Kâinat belli bir düzen içinde yürümektedir. Yer, gök, canlı, cansız yaratılmış ne varsa Allah’ın koyduğu kanunlara uymaya devam etmektedir. Sünnetullah1 gereği evrendeki bütün yaratılmışlar, Allah’ın koyduğu kanunlar çerçevesinde yaşamaları bakımından zorunlu olarak kuldurlar. Kulluğun bu zorunlu türü, çalışma konumuzun dışında kalmaktadır. Az önce bahsettiğimiz zorunlu kulluktan ayrı olarak bir de, tercih ve irademizi bu yönde kullanmak suretiyle kul olmanın icaplarını yerine getirmek vardır. Burada insan, isterse iradesini kullanarak Allah’a kul olur, ebedî saadete kavuşur. İsterse, Allah’ın dışındaki varlıklara kul olur, ebedî felakete uğrar. İmtihan gereği Allah insanı belli bir yöne zorlamamıştır. Rehberler ve kitaplar göndermiş, tercihi insanın cüzî iradesine bırakmıştır. Bilindiği üzere İslam, birtakım kuru nazariyelerden ibaret değildir. Kulun Allah ile kendisiyle ve başkalarıyla olan münasebetleri, somut temeller üzerine bina edilmiştir. Düşüncede kalan, pratikte gösterilmeyen bir gerçek layık olduğu değeri bulamaz. İnsan, inandığı gerçeği dili ile söylemeli ve hayata geçirmelidir. Çünkü hayata geçirilmeyen bir inanç, zaafa uğrama, belki de zamanla yok olma tehlikesiyle karşı karşıyadır2. İşte bu zaruret sebebiyle dinimiz nazarî bilgileri öğretmekle yetinmeyerek, amelî hükümleri de öğretmiş ve bu hükümlere uyulmasını emretmiştir. Bir Müslüman iman ettikten sonra, imanının gereklerini yerine getirmekle de sorumlu tutulmuştur. Kalbe yerleşmesi gereken bu iman, ibadetler yoluyla hayata da yansımalıdır. Dinimizde ibadet, Allah ile kul arasında kurulan bir ilişki, hatta kulun önemli bir vazifesidir3. 1 “Sünnetullah, XIX. Yüzyılın sonlarında Müslümanların pozitivizmle tanışmasıyla yeniden güncellik kazanmıştır. Sözü geçen terim bu dönemde, ‘tabiat kanunları’ anlamında kavramlaştırılmıştır. Çünkü bu dönemde, Kur’an’ın evreni düzenli bir yapı olarak takdim ettiği, evrenin Allah tarafından konulan birtakım kanunlara göre işlediği yolundaki ifadeler öne çıkarılmıştır. Ancak XX. Yüzyıl içerisinde bahsettiğimiz terim, fizik alandan çok, sosyal alanda geçerli bir kanuniyeti ifade ettiği kanaati yaygınlaşmıştır.” Sünnetullah ile ilgili detaylı bilgi edinmek için bkz., Ömer Özsoy, Sünnetullah,Ankara, 1999, s. 70 vd. 2 Olgun, Tâhirü’l Mevlevî, Müslümanlıkta İbadet Tarihi, İstanbul, 1963, s. VIII ( Kitap içinde A. Hamdi Akseki’nin kaleme aldığı Mukaddime’den) 3 Olgun, a.y. vazifesidir3. İbadet, dinin teorik bildirisinde açıklanan iman konularının pratik alanda 33.. İbadet, vazifesidir vazifesidir İbadet, dinin teorik teorik bildirisinde bildirisinde açıklanan açıklanan iman konularının konularının pratik alanda alanda 33. İbadet, vazifesidir dinindinin teorik bildirisinde açıklanan imaniman konularının pratikpratik alanda uygulanması ve gerçekleşmesidir. Dinî tecrübeden kaynağını alan her eylem, dinin uygulanması uygulanması ve ve gerçekleşmesidir. gerçekleşmesidir. Dinî Dinî tecrübeden tecrübeden kaynağını kaynağını alan alaneylem, her her eylem, eylem, dinin uygulanması ve gerçekleşmesidir. tecrübeden kaynağını her dinindinin 4alan pratik Dinî anlatımı olarak görülmelidir . 44.. KUR’AN’DA İBADET pratik anlatımı anlatımı olarak olarak görülmelidir görülmelidir 44. pratikpratik anlatımı olarak görülmelidir 205 biri de ibadettir. İnsanKur’ân’ın hassasiyetle üzerinde durduğu konulardan Kur’ân’ın Kur’ân’ın hassasiyetle hassasiyetle üzerinde üzerinde durduğu durduğu konulardan konulardan biri biriibadettir. de de ibadettir. ibadettir. İnsanİnsanKur’ân’ın hassasiyetle üzerinde durduğu konulardan biri de İnsanların günlük hayatlarında önemli bir yer tutmaktadır. Bütün dinlerde, icra şekilleri ların ların günlük günlük hayatlarında hayatlarında önemli önemliyer bir bir tutmaktadır. yer yer tutmaktadır. tutmaktadır. Bütün Bütün dinlerde, dinlerde, icra icra şekilleri şekilleri ların İbadet, günlük hayatlarında Bütün dinlerde, şekilleri dinin teorikönemli bildirisinde iman konularının alanda kurulan ilişkide imandan farklı bir olmaklaaçıklanan beraber ibadet vardır. Allah icra ilepratik kul arasında farklı farklı olmakla olmakla beraber beraber ibadet ibadet vardır. vardır. Allah Allah ile ilearasında kul kul arasında arasında kurulan kurulan ilişkide ilişkide imandan ve gerçekleşmesidir. tecrübeden kaynağını alan herimandan eylem, farklıuygulanması olmakla beraber ibadet vardır. AllahDinî ile kul kurulan ilişkide imandan sonra, ibadet aşaması 4 gelmektedir. . dinin pratik anlatımı olarak görülmelidir sonra, sonra, ibadet ibadet aşaması aşaması gelmektedir. gelmektedir. sonra, ibadet aşaması gelmektedir. Allah Kur’ân’da, her şeyi insanın hizmetine sunduğunu, insanları ve cinleri Kur’ân’ın hassasiyetle üzerinde durduğu konulardan biri insanları de ibadettir. İnAllah Kur’ân’da, Kur’ân’da, her her şeyi şeyi insanın insanın hizmetine hizmetine sunduğunu, sunduğunu, insanları ve ve cinleri cinleri AllahAllah (...truncated)