Rosiglitazonun Metformin Kullanan Tip 2 Diabetes Mellitus'lu Hastalarda Serum Homosistein Ve Leptin Düzeylerine Etkileri

Fırat Tıp Dergisi 2004;9(3): 86-90 Klinik Araştırma www.firattipdergisi.com Rosiglitazonun Metformin Kullanan Tip 2 Diabetes Mellitus’lu Hastalarda Serum Homosistein Ve Leptin Düzeylerine Etkileri Yusuf ÖZKAN,a1, Süleyman Serdar KOCA2, Eylem MENGÜCÜK2, Vedat GENÇER2, Emir DÖNDER2 1 Fırat Üniversitesi Tıp Fakültesi Endokrinoloji ve Metabolizma Hastalıkları Bilim Dalı, ve 2 İç Hastalıkları Anabilim Dalı, ELAZIĞ ÖZET Amaç: Kronik ilerleyici bir hastalık olan Diabetes Mellitus’un prevalansı ciddi anlamda artmaktadır. Thiazolidinedion grubunda yer alan Rosiglitazon tip 2 DM’un tedavisinde yaygın olarak kullanılan oral antidiyabetiktir. Bu çalışmada Rosiglitazon tedavisinin homosistein ve leptin düzeyine etkilerini incelemeyi amaçladık. Gereç ve Yöntem: Tip 2 DM tanılı ve metformin kullanan ancak kan şekeri regülasyonu sağlanamayan (Açlık Kan Şekeri (AKŞ), Tokluk Kan Şekeri (TKŞ) ve HbA1c yüksek) 20 gönüllü hasta ( 5 erkek, 15 kadın, ortalama yaş 51±12 yıl ve ortalama vücut kitle indeksi 28±5 Kg/m2 olan) çalışmaya alındı. Hastaların tedavide kullandıkları metformine (2 X 850 mg – 3 X 850 mgr) 4 mg/gün roziglitazon ilave edildi. Olgularda tedavi öncesi ve 12 haftalık tedavi sonrası; AKŞ, TKŞ, HbA1c, serum lipit, homosistein ve leptin düzeyleri bakıldı. Bulgular: 12 haftalık tedavi sonrası; AKŞ 176±68 mg/dl’den, 147±39 mg/dl’ye (P<0,05), TKŞ ’i 224±56 mg/dl’den 182±46 mg/dl’ye (P<0,05), HbA1c %8.7±2 ‘den %7.6±1’e geriledi (p<0,05) ve istatistiksel olarak anlam taşımaktaydı. T. Kol, TG, LDL, VLDL ve HDL düzeyleri istatistiksel olarak anlamlı olmamak üzere arttı. Hcy düzeyi ortalama 10,3±2,6 µmol/L’den 5,14±2,7 µmol/L’ye geriledi (p<0,05). Leptin düzeyi ortalama 10,8±7 ng/ml’den 15,38±8 ng/ml’ye yükseldi (p<0,05). Total protein, albümin, AST ve ALT düzeyinde herhangi bir değişiklik gözlenmedi. Sonuç: Rosiglitazon tedavisi sonrasında kan şekeri regülasyonuna ilaveten homosistein ve leptin düzeylerinde anlamlı değişiklikler gözlenmiştir. ©2004, Fırat Üniversitesi, Tıp Fakültesi Anahtar kelimeler: Rosiglitazon, metformin, homosistein, leptin. ABSTRACT Effects of Rosiglitazon on Homocysteine and Leptin Levels in Patients with Type 2 Diabetes Mellitus Using Metformin Objective: The prevalence of diabetes mellitus, a chronic progressive disease, is rising seriously. Rosiglitasone from the thiazolidinedion group is an oral antidiabetic extensively used in the treatment of type 2 DM. In this study we aimed to examine the effects of Rosiglitasone treatment on homocysteine and leptin levels. Material and method: The study included 20 voluntary patients (15 female and 5 male; mean age 51±12 years; and mean body mass index 28±5 kg/m2) who were diagnosed as type 2 DM and used Metformin, but whose blood glucose could not be regulated (high fasting blood glucose (FBG), postprandial blood glucose (PBG) and HbA1c). 4 mg/day Rosiglitasone was added to Metformin (2 x 850 mg –3 x 850 mg), which was used for treatment. FBG, PBG, HbA1c, serum lipid levels, homocysteine and leptin levels of the cases were determined before and at the end of 12-week treatment period. Results: At the end of 12-week treatment, FBG fell from 176±68 to 147±39 mg/dl (p<0.05), PBG from 224±56 to 182±46 mg/dl (p<0.05), and HbA1c from 8.7±2% to 7.6±1% (p<0.05), all the decreases being statistically significant. T. Chol., TG, LDL, VLDL and HDL levels increased, but the increase was not statistically significant. Hcy level fell from mean 10.3±2.6 to 5.14±2.7 µmol/L (p<0.05), while leptin level rose from mean 10.8±7 to 15.38±8 ng/ml (p<0.05). No changes were observed in total protein, albumin, AST and ALT levels. Conclusion: Rosiglitasone treatment brought about significant changes in Hcy and leptin levels, besides regulating the blood sugar. ©2004, Fırat Üniversitesi, Tıp Fakültesi Key words: Rosiglitasone, metformin, homocysteine, leptin. Diabetes Mellitus (DM) kronik ilerleyici bir hastalıktır. İnsanların yaşam sürelerinin uzaması, fiziksel aktivitelerinin azalması ve obezitenin artması ile DM insidansı ve prevalansında ciddi anlamda artma olmuştur (1). Bozulmuş insülin sekresyonu yada insülin direnci tip 2 DM gelişiminin altında yatan temel sebeptir (2,3). İnsülin direnci; eksojen ve endojen insülinin etkilerine biyolojik yanıtın bozukluğu anlamına gelir ve tip 2 DM’nin patofizyolojisinde sebeplerden biri olarak yer alır. İnsülin direnci ve hiperinsülinemi aynı zamanda artmış ateroskleroz (AS) nedeni ile makrovasküler ve mikrovasküler komplikasyonları ortaya çıkarır ve hipertansiyon riski ile de ilişkilidir (2,3). Bu nedenle insülin direncini azaltmak tip 2 DM tedavisinde yaygın olarak kullanılacak tedavi yaklaşımı olarak görülmektedir. Thiazolidinedion (TZD) grubunda yer alan rosiglitazon (RSG); glukoz düzeylerini ve glukoz üretimini azaltmakta, glukoz klirensini artırmaktadır. İnsülin duyarlılığını ve pankreas beta hücre fonksiyonunu düzelterek tip 2 DM a Yazışma Adresi: Dr. Yusuf Özkan, Fırat Üniversitesi Tıp Fakültesi Endokrinoloji ve Metabolizma Hastalıklar Bilim Dalı, 23119 ELAZIĞ Tel: 0424 237 00 00 / 1662 e-mail: 86 Fırat Tıp Dergisi 2004;9(3): 86-90 Deneysel çalışmalarda homosisteinin (hcy) insülinin periferik etkilerini oksidatif stresi artırarak önlediği ve insülin direncini ortaya çıkardığı ve karaciğerden kolesterol sentezini artırdığı gösterilmiştir (9-12). Tip 2 DM’da hcy düzeyi normal bireylere göre anlamlı yüksek bulunmuştur ve erken dönemde oluşan AS ’la ilişki olduğu ortaya konulmuştur (13,14). Leptin düzeyi vücut yağ miktarı ve vücut kitle indeksi (VKİ) ile doğru orantılıdır ve obez bireylerde yüksektir. Bununla beraber hipertansiyon gibi insülin direnci gelişen olgularda leptin düzeyi artar (15). İnsanlarda diyet ile kilo kaybının dolaşımdaki leptin düzeyini düşürdüğü ortaya konulmuştur (16). AKŞ ve HBA1c ile leptin arası ters ilişki vardır, kötü kontrollü diyabetiklerde leptin düzeyi düşüktür (16,17). Biz bu çalışmada metformin kullanan ve kan şekeri regülasyonu sağlanamamış tip 2 DM tanılı olgularda tedaviye RSG eklenmesinin kan şekeri regülasyonuna ve serum hcy ve leptin düzeylerine etkilerini incelemeyi amaçladık. GEREÇ ve YÖNTEM Çalışmaya Nisan 2003 - Şubat 2004 tarihleri arasında Fırat Üniversitesi Fırat Tıp Merkezi Dahiliye polikliniğine başvuran olgulardan tip 2 DM tanılı ve Metformin kullanmasına rağmen açlık kan şekeri (AKŞ), Tokluk kan şekeri (TKŞ) ve glikolize hemoglobin (HbA1c) düzeyi yüksek olan olgular alındı. Tüm olgulara çalışma hakkında bilgi verildi ve sözel olarak izinleri alındı. Olguların tedavide kullandıkları metformine (2 X 850 mg – 3 X 850 mgr) 4 mg/gün RSG (Avandia Glaxo-Smithkline Beacham®) peroral ilave edildi. Olgular tedavi öncesi ve 12 haftalık tedavi sonrası tekrar değerlendirildiler. Tüm olgularda serum kreatinin düzeyi 1,2 mg/dl altında olup aşikar proteinürilerinin olmadığı çalışmaya başlanmadan gösterildi. Olguların son üç aylık kullandığı ilaç anemnezleri alındı. Fibrat benzeri kolesterol ilacı kullanmayan olgular çalışmaya alındı ve çalışma esnasında (...truncated)