DİYABETİK SIÇANLARDA NAR (Punica granatum) ÇİÇEĞİNİN SERUMDAKİ HOMOSİSTEİN DÜZEYİNE ETKİLERİNİN ARAŞTIRILMASI

ISSN:1306-3111 e-Journal of New World Sciences Academy 2011, Volume: 6, Number: 4, Article Number: 5A0068 ECOLOGICAL LIFE SCIENCES Received: September 2011 Accepted: October 2011 Series : 5A ISSN : 1308-7258 © 2010 www.newwsa.com Zafer Çambay Firat University Elazig-Turkey DİYABETİK SIÇANLARDA NAR (Punica granatum) ÇİÇEĞİNİN SERUMDAKİ HOMOSİSTEİN DÜZEYİNE ETKİLERİNİN ARAŞTIRILMASI ÖZET Bu çalışmada, STZ ile diyabet oluşturulmuş ratlarda narçiçeğinin homosistein üzerindeki etkileri araştırılmıştır. Diyabetten dolayı homosistein değerlerinin anlamlı olarak düştüğü(p<0.05) fakat narçiçeği uygulamasının bu değerlere etkisinin olmadığı (p>0.05) gözlenmiştir. Diyabet hastalarına narçiçeği verilmesinin homosistein değerlerinde herhangi olumlu veya olumsuz etkisinin olmadığı saptanmıştır. Anahtar Kelimeler: Diyabet, Narçiçeği, Serum, Sıçan, Homosistein, INVESTIGATION OF THE EFFECTS OF POMEGRANATA FLOWER (Punica granatum) ON SERUM HOMOCYSTEINE LEVEL IN DIABETIC RATS ABSTRACT In this study, the effects of flower of pomegranata on homocysteine in the blood are investigated in the STZ-induced diabetic rats. Because of diabetes, homocysteine values were significantly decreased (p <0.05) but had no effect on these values the application of pomegranate flower (p> 0.05) were observed. Administration of pomegranate flower diabetics homocysteine levels were not any positive or negative effect. Keywords: Diabetes, Pomegranate Flower, Serum, Rat, Homocysteine e-Journal of New World Sciences Academy Ecological Life Sciences, 5A0068, 6, (4), 134-140. Çambay, Z. 1. GİRİŞ (INTRODUCTION) Diabetes mellitus insülin etkisinin ya da insülin salgılanmasının veya her ikisinin bozukluğunun meydana getirdiği karbonhidrat, yağ ve protein metabolizmasında bozukluklara neden olan kronik hiperglisemi olarak tanımlanır. DM uzun dönemde çeşitli organlarda (gözler, böbrekler, kalp, beyin, kan hücreleri) hasarlar, fonksiyon bozuklukları ve yetersizlikler ile seyreder [1]. Diabetes mellitusun seyri esnasında gelişen kapiller membran değişiklikleri ve yan metabolik yollardaki bozukluklar, tedavisi oldukça güç olan mikroanjiopati, nöropati, katarakt gibi bazı komplikasyonların gelişimine yol açmaktadır. Diyabetes mellitusun ateroskleroza eğilim sağlaması ise büyük damar hastalığının en önemli nedenidir [2 ve 3].Diyabetin komplikasyonları akut ve kronik olmak üzere ikiye ayrılır. Akut komplikasyonlar, diyabetik ketoasidoz, hipoglisemi koması, laktik asidoz koması, hiperglisemi koması ve nonketotik hiperosmolar komadır. Kronik komplikasyonlar ise mikrovasküler ve makrovasküler komplikasyonlar olmak üzere iki başlık altında incelenir. Diyabetik nefropati, diyabetik retinopati ve diyabetik nöropati mikrovasküler hastalık sonucu oluşurken, büyük damarların aterosklerozunun hızlanması sonucu makrovasküler hastalıklar ortaya çıkmaktadır. Makrovasküler hastalıklar diyabette mortalitenin en önemli sebebidir [4]. 1.1. Homosistein (Homocysteine) Homosistein sülfür içeren bir amino asittir ve metionin metabolizmasının bir ürünüdür. Homosistein, diyetle alınan ve endojen proteinlerden sentezlenen esansiyel bir aminoasit olan metioninin metil grubu alınmış bir türevidir. Yani metioninden metabolize olan thiol’lü esansiyel bir aminoasittir. Homosistein vücutta remetilasyon ya da transsülfürasyon yoluyla olmak üzere iki şekilde metabolize olmaktadır [5 ve 6];  Remetilasyon: Normal hücre için homosisteinin yaklaşık % 50 ’si iki remetilasyon yoluyla tekrar metil gurubu alarak metionine çevrilir.  Transsülfürasyon: Remetilasyon yolu satüre olduğunda ya da sistemin yetersiz olduğu durumlarda homosistein, sistatyon β – sentaz (CBS) tarafından sistatyona çevrilmektedir. Homosisteinin insülin veya sülfanüreaların metabolizmasını bozduğuna dair bir delil yoktur. Buna karşılık metformin vit B12 emilimini azalttığı belirtilmiştir dolaylı olarak serum homosistein düzeyini yükseltebilmektedir [7]. Başka bir çalışmada ise metforminin önemli bir etkisi olmadığı belirtilmiştir [8].Yapılan bir çalışmada ratlar 4 gruba ayrılmışlardır. Bunlardan birici grup kontrol grubu olarak değerlendirilmiş, ikinci grup düşük doz insülin alan, üçüncü grup yüksek doz insülin alan, son grup da hiç insülin almayan ratlardan oluşturulmuştur. İkinci grup ratların kan şekeri 300-500 arasında değişmektedir, bununla birlikta üçüncü grup yüksek doz insülin alanların kan şekeri, 150-300 arasında değişmektedir. 6 hafta sonunda hiç insülin almayan grupta, kan şekeri, total kolesterol, trigliserit ve LDL seviyeleri, anlamlı derecede yüksek çıkmıştır. Düşük ve yüksek doz alan, ikinci ve üçüncü grup ratlarda insülin dozuna bağlı olarak lipid seviyeleri düşmüştür. Homosistein seviyeleri ise hiç insülin almayan grupta 6 hafta süresinde diğer gruplara göre anlamlı oranda düşük çıkmıştır. Bu çalışmaya göre, diyabetin başlangıcında insülin yokluğunda tHcy seviyeleri düşmektedir. Ama hastalığın seyrinde komplikasyonlar ortaya çıktığında tHcy seviyeleri 135 e-Journal of New World Sciences Academy Ecological Life Sciences, 5A0068, 6, (4), 134-140. Çambay, Z. yükselmektedir. Ayrıca böbrekte bir sorun varsa homosistein metabolizması etkilenecektir. Diğer taraftan insülin, dokuların aminoasit alımını arttırmaktadır. İntrasellüler metionin alımı da dolaylı olarak artmaktadır ve Hcy seviyeleri de demetilasyonla artış göstermektedir. Homosistein konsantrasyonu hepatik transsülfürasyon enzim aktivitesinin (CBS ve C gama Lyase) düşmesine neden olmaktadır [9]. 2. ÇALIŞMANIN ÖNEMİ (RESEARCH SIGNIFICANCE) Günümüzde diyabetin kontrolünü sağlamak ve komplikasyonlarını azaltmada artık alternatif tedavilere ihtiyaç duyulduğu gözlenmiştir. Diyabetin tedavisinde ve önlenmesinde pek çok tıbbi bitki kullanılmaktadır. Antioksidan etki gösteren ve tıbbi bitki litaretüründe yer alan günümüzde önemi gittikçe artan tedavi edici etkiye sahip bir meyve Punicaceae familyasından Punica granatum (Nar) meyve suyunun, meyve ve kabuk ekstraktlarının çekirdeklerinin tohum yağları, tohum ekstraktlarının ve çiçeğinin önemli oranda antioksidan özelliğe sahip olduğu bulunmuştur [10]. Çalışmada Punica granatum çiçeğinin antioksidan etki göstereceği dozlarda deneysel olarak STZ ile diyabet oluşturulmuş ratlara verilerek serumdaki homosistein düzeyleri saptanmıştır. Ayrıca antioksidan etkisi olan Punica granatum çiçeğinin homosistein düzeyine etkisinin araştırılması amaçlanmaktadır. 3. DENEYSEL YÖNTEM (EXPERIMENTAL METHOD) Deneylerde kullanılan Wistar albino cinsi ratlar, Fırat Üniversitesi Deneysel Araştırma Merkezinden temin edildi. Ratlar havalandırma sistemi bulunan bir ortamda özel olarak hazırlanmış ve her gün altları temizlenen kafeslerde beslendi. Yemler, özel çelik kaplarda ve su da paslanmaz çelik bilyeli biberonlarda normal çeşme suyu olarak verildi. Deney hayvanları Elazığ Yem Fabrikasında özel olarak hazırlanan pelletler halindeki rat yemleriyle beslendi. Deney hayvanlarının seçimi ve yapılan uygulamalar sırasında Fırat Üniversitesi Hayvan Deneyleri Etik Kurulu (FÜHADEK) (24.06.2008 / Toplantı: (...truncated)