Otantik Liderliğin Örgütsel Vatandaşlık Davranışı ve Örgütsel Destek Algısı Üzerindeki Etkisi Üzerine Bir Araştırma

Cag University Journal of Social Sciences, 14(1), June 2017 Otantik Liderliğin Örgütsel Vatandaşlık Davranışı ve Örgütsel Destek Algısı Üzerindeki Etkisi Üzerine Bir Araştırma Hasan GÜL1, Mehmet İNCE2 & Hakan CANDAN3 ÖZET: Bu çalışmanın amacı, otantik liderliğin öz-farkındalık, bilginin dengeli kullanılması, ilişkilerde şeffaflık ve içselleştirilmiş ahlak anlayışı alt boyutlarının çalışanların örgütsel vatandaşlık davranışları ve örgütsel destek algıları üzerindeki etkilerini incelemektir. Bu bağlamda otantik liderlik, örgütsel vatandaşlık davranışı ve algılanan örgütsel destek ile ilgili kısa bir alanyazın taraması yapıldıktan sonra gerçekleştirilen ampirik çalışmaya ilişkin yöntem, bulgu ve sonuçlara yer verilmiştir. Araştırmanın örneklemini Mersin Devlet Hastanesi’nde görev yapmakta olan 73 sağlık çalışan oluşturmaktadır. Araştırmada “Otantik Liderlik Ölçeği”, “Örgütsel Vatandaşlık Ölçeği” ve “Algılanan Örgütsel Destek Ölçeği” aracılığı ile toplanan verilerin analizinde frekans, korelasyon ve regresyon analizleri kullanılmıştır. Araştırmada otantik liderliğin sadece ilişkilerde şeffaflık alt boyutunun örgütsel vatandaşlık davranışını etkilediği, diğer boyutların ise örgütsel vatandaşlığın yordayıcısı olmadığı sonucuna ulaşılmıştır. Benzer bir şekilde otantik liderlik alt boyutlarının örgütsel destek algısını da etkilemediği belirlenmiştir. Ulaşılan bir diğer sonuç ise örgütsel destek algısının örgütsel vatandaşlık davranışını etkilediği yönündedir. Anahtar Kelimeler: Otantik Liderlik, Örgütsel Vatandaşlık Davranışı, Örgütsel Destek Algısı. A Research on the Effect of Authentic Leadership on the Organizational Citizenship Behviours and Organizational Support Perception ABSTRACT: The aim of tis resarch is to examine the effect of authentic leadership’s sub-dimensions such as the self-awareness, balanced use of knowledge, transparency in relationships, internalized morality on the employees’ organizational citizenship behaviours and on their perception of organizational support.In this context, after making a brief literature research about organizational citizenship behaviour and perceived organizational support, the study includes the findings, methods and results of the empirical study. The sampling is taken from the 73 employees of Mersin Government Hospital. Frequency, correlation and regression analysis are used to analyze the findings which are collected by using ‘’Authentical Leadership Scale’’,’’Organizational Citizenship Scale’’ and ‘’Perceived Organizational Support Scale‘’. It has been found out that 1 Kırgızistan-Türkiye Manas Üniversitesi (Ondokuz Mayıs Üniversitesi), İktisadi ve İdari Bilimler Fakültesi, Bişkek. Email: 2 Mersin Üniversitesi, Tarsus Uygulamalı Teknoloji ve İşletmecilik Yüksekokulu, Tarsus. Email: , 3 Karamanoğlu Mehmetbey Üniversitesi, İktisadi ve İdari Bilimler Fakültesi Kamu Yönetimi Bölümü, . 31 Çağ Üniversitesi Sosyal Bilimler Dergisi, 14(1), Haziran 2017 only the transparency has an effect on citizenship behaviours, and other subdimensions has no effect on organizational citizenship. The sub-dimensions of authentical leadership have no effect on perception of organizational support. Another result is that the organizational citizenship behaviour is effected by the organizational support perception. Keywords: Authentic Leadership, Organizational Citizenship Behaviour, Perceived Organizational Support. 1.GİRİŞ Lider ve liderlik, evrensel ve zaman üstü bir kavram ve olgu olarak varlığını sürdürmektedir. Liderler örgütsel bir sistemin ayrılmaz parçasıdırlar ve güçleri ile sistemi bir taraftan etkilerken aynı zamanda sistem tarafından etkilenmektedirler (Nikpay vd., 2014: 64). Araştırmacı ve uygulayıcılar yaşadıkları dönemin ve kendi ilgi alanlarının ihtiyaçlarına cevap vermek üzere çeşitli teoriler geliştirmişlerdir. Özellikle liderlik konusunun bilimsel bir mecrada ele alınmaya başlandığı 20. yüzyılın başından itibaren otoriter, demokratik, serbest bırakıcı, işlemci, dönüşümcü, karizmatik, ruhsal, vizyoner, simbiyotik, hizmetkâr gibi birçok liderlik türü ve teorisi ortaya konulmuştur. Ancak bu liderlik teorileri ve türlerinin hiçbirinin bütün koşullarda ve dönemlerde geçerli olduğunu ileri sürmek mümkün görülmemektedir. Bu dönemin liderlik teorisi ise otantik liderliktir (Avolio ve Walumbwa, 2014’den akt: Fusco vd., 2015: 131; Nikpay vd., 2014: 64). Her ne kadar otantiklik kavramının kökeni çok eskilere dayanmasına rağmen 2003 yılına kadar otantik liderlik bütün yönleri ile tartışılmaya başlanmamıştır (Park ve Seo, 2016: 2; Roncesvalles ve Sevilla, 2015: 70). Son on yılda örgütsel davranış araştırmacıları otantik liderlik, örgütsel vatandaşlık ve algılanan örgütsel destek gibi olumlu ve geri çekilme gibi olumsuz tutum ve davranışlara odaklanmışlardır. Otantik liderlik değer temelli ve pozitif liderlik yaklaşımlarından birisidir (Shapira-Lishchinsky ve Tsemach, 2014: 676). Otantik bir lider doğru sözlü, ümitvar, iyimser ve bilişsel esnekliğe sahip biri olarak (Alinezhad vd., 2015: 408) artan etik problemler ve güvensizlik ortamında organizasyonel yaşama yeni açılımlar sunmaktadır. Otantik liderlerin en önemli özelliklerinden birisi, takipçilerini geliştirme noktasında yüksek bir iç motivasyona ve gereksinim duyulan yeteneğe sahip olmalarıdır. Otantik liderlerin dürüst, ahlaklı, güvenilir ve şeffaf bir kişiliğe sahip olmaları takipçilerinin de benzer geri dönüşler yapmalarına yol açmaktadır (Topaloğlu ve Süral Özer, 2014: 161). Öte yandan örgütsel vatandaşlık davranışları çalışanların örgütlerine formal görevlerinin ötesinde katkı sağlamaları anlamına gelmektedir. Örgütsel vatandaşlık davranışları beklentilerin ötesindeki davranışlara 32 Cag University Journal of Social Sciences, 14(1), June 2017 odaklanır ki bu davranışlar ekstra rol davranışları adı verilen ve örgütün varlığı için yaşamsal ve kritik öneme sahip davranışlarla ilgilidir (ShapiraLishchinsky ve Tsemach, 2014: 681). Örgütsel destek ise örgütün çalışanlarının istek, ihtiyaç ve beklentilerinin farkında olması, çalışanlarının örgüte katkılarını ve refahını önemsemesidir. Örgütsel desteği oluşturan unsurlar; başta iletişim olmak üzere, adalet, yönetici desteği, örgütsel ödüller ve çalışma koşullarıdır. Alanyazın incelendiğinde otantik liderlik ile örgütsel vatandaşlık davranışları arasındaki ilişkilere yönelik bir çok teorik ve deneysel araştırmanın bulunduğu görülmektedir. Benzer bir şekilde otantik liderlikle algılanan örgütsel destek arasındaki ilişkilere yönelik de çeşitli araştırmalar mevcuttur. Ancak ilgili alanyazında bu üç değişkeni bir arada inceleyen ve değerlendiren bir çalışmaya rastlanılmamıştır. Bu çerçevede araştırmanın amacı otantik liderliğin örgütsel vatandaşlık davranışı ve örgütsel destek algısı üzerindeki etkisini incelemektir. Bu bağlamda ilgili alanyazına katkı sağlanılması hedeflenilmektedir. 2. ALANYAZIN TARAMASI Bugüne kadar lider ve liderlikle ilgili çok sayıda tanım ve teori geliştirilmiştir. Henüz her iki kavram üzerinde de bir görüş birl (...truncated)