AİLE VE DİNİ REHBERLİK BÜROLARINA GELEN SORULAR IŞIĞINDA EGE BÖLGESİNDE BOŞANMA NEDENLERİ

Pamukkale Üniversitesi İlahiyat Fakültesi Dergisi Eylül/2015 Yıl:2, Sayı: 4, s. 104-126 AİLE VE DİNİ REHBERLİK BÜROLARINA GELEN SORULAR IŞIĞINDA KADINLARIN BOŞANMA NEDENLERİ (EGE BÖLGESİ ÖRNEĞİ) Salih Aybey Özet Bu araştırmamızda, Ege Bölgesi Aile ve Dini Rehberlik Bürolarına gelen sorular arasından ‘kadınların boşanma nedenleri’ konulu sorular ele alınmıştır. 2005-2011 yılları arasında bürolara gelen 2256 adet sorudan 146’sı boşanma nedenleriyle ilgilidir. Bu sorulardan 137’si ise sadece kadınlar tarafından danışılan sorulardan oluşmaktadır. Bu sorulardan hareketle Ege Bölgesindeki boşanmış veya boşanma aşamasında olan kadınların boşanma nedenleri tespit edilmiştir. Buna göre, kadınların boşanma nedenleri arasında en önemli faktör, erkeğin olumsuz davranışıdır. Aldatma, şiddet, cinsel problemler, ailedeki diğer fertlerden kaynaklanan problemler, eşler arası sevginin olmaması gibi konular ise diğer nedenler arasındadır. Çalışma boyunca incelenen 137 sorunun tamamına burada yer vermek mümkün olmayacaktır. Bu sebeple bürolara gelen sorulardan, her başlığa ait birkaç örnek soru verilerek konunun değerlendirilmesi yapılacaktır. Örnek sorular kartekslerde yazıldığı gibi aynen aktarılacaktır. Anahtar Kelimeler: Aile ve Dini Rehberlik Büroları, aldatma, boşanma. Questions from Family and Religious Guidance in the Office Women's Divorce Causes of Light (Examples of the Aegean Region) Abstract In our research, Aegean Region Family and Religious Guidance Office to the questions of 'why are women divorce' on questions have been addressed. 146's of the questions were coming to office in 2256 between the years 2005-2011 are about the reasons for divorce. The only question is composed of 137 of these questions is consulted by women. The reasons for divorce or divorce divorced women on stage in the Aegean movement of these questions have been identified. Accordingly, the most important factor among the causes of divorce for women is men's negative behavior. Deception, violence, sexual problems, problems arising from other members of the family, and issues such as lack of affection between the spouses, among other reasons. All 137 issues examined during the study will not be able to place here. Therefore, the question that comes to the office, evaluation of the subject will be done by giving a few examples of questions for each title. Sample questions will be passed exactly as it is written in karteks. Keywords: Family and Religious Guidance Offices, deception, divorce.  Dr., Aydın İl Müftülüğü, . Aile ve Dini Rehberlik Bürolarına Gelen Sorular Işığında Kadınların Boşanma Nedenleri (Ege Bölgesi Örneği) Giriş Aile hangi çağda ve hangi kültürde olursa olsun insan topluluklarının karakteristik bir özelliğini oluşturmuş ve oluşturmaya da devam etmektedir. Ne var ki modernleşme sürecinde yaşanan sosyal, kültürel ve ekonomik dönüşümler, aile yapı ve fonksiyonları üzerinde önemli değişiklikler meydana getirmiştir. Özellikle 21. yüzyılda hız kazanan bilimsel ve teknolojik gelişmeler, hızlı kentleşme, sanayileşme, iç ve dış göç hareketleri gibi gelişmeler, toplumumuzun temelini teşkil eden geleneksel aile yapısının rol ve işlevlerinde derin etkiler yapmıştır. Tüm dünyada olduğu gibi, ülkemizde de aileyi kuşatan sebep ve sonuçları açısından ilk sıralarda yer almaya başlayan en önemli sorunlardan biri hiç kuşkusuz boşanma olgusudur. İstatistiklere göre Türk ailesi ve toplumu, Batılı toplumlara göre daha sağlam görünse de, 1 Türkiye’de boşanmalarda her geçen yıl belirgin bir artış gözlenmektedir. 2007 yılında ülkemizde 94.219 olan boşanma sayısı 2013 yılında 125.325’e yükselmiştir.2 Makasın gittikçe açılma eğiliminde olması toplumun en küçük yapısı ve en sağlam kalesi olarak gördüğümüz aile yapımızdaki parçalanmalarının önemli boyuta ulaştığının göstergesidir. Boşanma hızı niçin her yıl artış göstermektedir? Türkiye’de mahkeme kayıtlarında farklı yıllara ait boşanmaların yaklaşık %95’inin nedeni olarak “şiddetli geçimsizlik” geçmektedir. Bunu “terk” ve “zina” gibi faktörler izlemektedir.3 Oysa boşanmaların arka planında farklı nedenler vardır.4 Türkiye İstatistik Kurumu’nun 1987 yılından itibaren “Boşanma İstatistikleri” olarak yayınladığı istatistiksel verilerde, ülkemizdeki boşanmaların demografik özelliklerine (bölgelere, illere, cinsiyete) göre dağılımları yapılmıştır. Bulgular boşanma oranı en yüksek bölgenin Ege Bölgesi olduğunu göstermektedir. Buradan hareketle, Türkiye’de boşanma oranının en yüksek olduğu Ege Bölgesi Aile ve Dini Rehberlik Bürolarına gelen sorular üzerine araştırma yapmamız, gerek boşanma sebeplerini 1 Batı toplumlarındaki boşanma oranları için bkz. “Avrupa’da Boşanma Oranları Artıyor”, www.dunyabulteni.net/ index.php, (18.11.2013). 2 Bkz. www.tüik.gov.tr. 3 Türkiye İstatistik Yıllığı, 2011, www.tüik.gov.tr, (26.04.2014). 4 Abdurrahman Kurt, “Dünden Bugüne Türk Ailesi”, Dünden Bugüne Türkiye’nin Toplumsal Yapısı, Ed. Mehmet Zencirkıran, Nova Yayınları, Ankara 2006, s. 534-535. 105 Salih Aybey öğrenme gerekse aile problemlerini tanıma noktasında bize bilgi verecek olması açısından önem arz etmektedir. Ülkemizde toplumu dini konularda aydınlatma ve ibadet yerlerini yönetmekle görevli resmi kurum Diyanet İşleri Başkanlığı’dır. 5 Değişen toplumsal ihtiyaçlar ve buna bağlı olarak çeşitlenen din hizmeti alanları Başkanlığın, aydınlatma ve hizmet kavramlarının çerçevesinin hem nitelik hem de nicelik açısından genişlemesini gerektirmiştir. Bu doğrultuda son yıllarda “cami dışı din hizmetleri” projesine ayrı bir önem verilerek ailede oluşan/oluşabilecek problemlerin çözümüne katkı sağlamak ve aile kurumunu güçlendirmeye yönelik olarak 2003 yılından itibaren müftülükler bünyesinde “Aile ve Dini Rehberlik Büroları”6 kurulmaya başlanmıştır. Bu makalede, müftülükler bünyesinde kurulan Aile ve Dini Rehberlik Bürolarına gelen sorular içinde kadınların boşanma nedenlerinin araştırılması hedeflenmiştir. Sadece kadınların boşanma nedenlerinin araştırmasının sebebi ise, müftülüklere bu başlık altında gelen soruların %94’ünün kadınlar tarafından sorulması dolayısıyladır. Bu makale için, örneklem olarak Ege Bölgesi (Afyon, Aydın, Denizli, İzmir, Kütahya, Manisa, Muğla, Uşak) müftülüklerinin Aile ve Dini Rehberlik Bürolarına gelen 2256 sorudan kadınların boşanma nedenleriyle ilgili 137 soru ele alınmıştır. Ele alınan sorular 2005-2011 yılları arasında sorulan sorularla ve sadece Ege Bölgesi illeriyle sınırlıdır. Günümüz boşanmalarında mahkeme kayıtlarında genel bir tanım olarak sık sık kullanılan “şiddetli geçimsizlik” ifadesi ailelerde yaşanan ve birçok probleme işaret etmektedir. Öyle ki ev içi şiddet, cinsel sorunlar, evlilik beklentilerine ulaşamama vb. gibi konularda şahit/belge bulunamadığı zaman, şiddetli geçimsizlik adı altında boşanmalar gerçekleşmektedir. Hakimin karı-kocayı boşarken elindeki kıstaslar, sadece hukuki mahiyettedir. Halbuki boşanmaların özünü oluşturan pek çok nedenin var olduğu bürolara gelen sorularda görülmektedir. Bu sebeple hem “şiddetli geçimsizli (...truncated)