ÖRGÜT KÜLTÜRÜ: BİLİM VE SANAT MERKEZLERİ ÖRNEĞİ

e-Şarkiyat İlmi Araştırmalar Dergisi/Journal of Oriental Scientific Research (JOSR) ISSN:1308-9633 Nisan-2018 Cilt:10 Sayı:1 (19)/April-2018 Volume:10 Issue:1 (19) Sayfa:307-324 ÖRGÜT KÜLTÜRÜ: BİLİM VE SANAT MERKEZLERİ ÖRNEĞİ Muhammet İbrahim AKYÜREK Sabri ÇELİK Öz Bu araştırmanın amacı Bilim ve Sanat Merkezi (BİLSEM) yöneticilerinin örgüt kültürü algılarını belirlemektir. Nicel araştırma yöntemlerinden tarama modelinin kullanıldığı bu araştırmada veriler, Harris ve Moran tarafından geliştirilen ve Türkçe’ ye uyarlaması yapılan “Örgüt Kültürü Envanteri” ile toplanmıştır. Araştırmanın evrenini, 2015-2016 eğitim-öğretim yılında Türkiye’ de 80 il merkezinde görev yapan toplam 171 BİLSEM müdür (96) ve müdür yardımcıları (75) oluşturmaktadır. Araştırmada hedef evrene ulaşılması amaçlanmıştır. Bu amaçla araştırma örneklem belirleme yöntemi olarak ise tam sayım örnekleme hedeflenmiştir. Ancak toplam 112 yöneticiye (68 müdür ve 44 müdür yardımcısı) uygulanabilmiş ve bu formlar üzerinden analizler yapılmıştır. Verilerin analizinde; cinsiyet, görev, kurumda çalışma süresi ve eğitim durumu değişkenlerine göre t-testi analizi yapılmıştır. Yöneticilerin görev değişkenine göre örgüt kültürü algıları arasında anlamlı bir farklılık saptanmışken, diğer değişkenlere göre anlamlı bir farklılık saptanamamıştır. BİLSEM’ lerde örgüt kültürünün güçlendirilmesi amacıyla yaratıcılığı teşvik edecek, destekleyici ortamlar hazırlanabilir. Anahtar Kelimeler: Örgüt, kültür, örgüt kültürü, BİLSEM, yönetici. THE ORGANIZATIONAL CULTURAL: EXAMPLE OF SCIENCE AND ART CENTERS Abstract The aim of this research is to determine the organizational culture perceptions of the managers of Science and Art Center (BİLSEM). In this research used the screening model from the quantitative research methods, it was collected with "Organizational Culture Inventory" developed by Harris and Moran and adapted to Turkish. The universe of the research consists of a total 171 of BİLSEM manager (96) and assistant managers (75) working in 80 provinces in Turkey in the academic year of 2015-2016. It is aimed at reaching the target school in the research. For this purpose, as a research sampling method, full counting sampling is aimed. However, a total of 112 managers (68 directors and 44 deputy directors) could be implemented and analyzed through these forms. In the analysis of the data; t-test analysis was performed according to variables such as gender, duty, Makale gönderim tarihi: 12.02.2018, kabul tarihi: 04.04.2018 Doi: 10.26791/sarkiat.393929  Bu çalışma, IX. Uluslararası Eğitim Araştırmaları Kongresi’nde sözlü bildiri olarak sunulmuştur.  Doktora öğrencisi, Gazi Üniversitesi Eğitim Fakültesi Eğitim Yönetimi Anabilim Dalı,  Doç. Dr., Gazi Üniversitesi Eğitim Fakültesi Eğitim Yönetimi Anabilim Dalı, 307 Muhammet İbrahim AKYÜREK, Sabri ÇELİK duration of employment and educational status. While there was a significant difference between organizational culture perceptions according to the task variables of the managers, no significant difference was found compared to other variables. In BİLSEM 's supportive environments encouraged creativity can be prepared for the purpose of empowerment of the organizational culture. Keywords: Organization, culture, organizational culture, BİLSEM, administrator. Giriş Örgüt, belirli amaçlar doğrultusunda kişilerin çabalarının eşgüdümlendiği bir yönetim işlevi; amaç, insan, teknoloji boyutlarının etkileştiği bir sistem; kişiliğini belirleyen ve kendine özgü bir kültürü olan; işleri, mevkileri, çalışanları ve aralarındaki yetki ve iletişim ilişkilerini gösteren bir yapıdır (Güçlü, 2003). Örgüt, iş ve işlev bölümü sonucu, bir yaptırım gücü ve sorumluluk sıra düzeni içinde ortak ve açık bir amacın gerçekleşmesi için bir insan topluluğunun etkinliklerini koordine ettikleri sosyal yapıdır (Terzi, 2000). Barnard (1994) örgütü, iki veya daha fazla bireyin bilinçli olarak koordine edilmiş etkinliklerinin veya güçlerinin bir sistemi olarak tanımlamış ve bir örgütün, ortak bir amacı başarmak için aksiyona katkıda bulunmaya gönüllü, birbirleriyle iletişime girebilen bireyler olduğunda ortaya çıktığını öne sürmüştür; Schein (1970) örgütü, iş ve iş bölümü yapılarak, bir otorite ve sorumluluk hiyerarşisi içinde, ortak amaç ya da amacın gerçekleştirilmesi için bir araya gelen insanların, gerçekleştirdikleri faaliyetlerinin ussal eşgüdümü; Etzoni (1964) örgütü, belirli amaçlara ulaşmak için kurulmuş toplumsal birimler; Marc ve Simon (1958) ise örgütü, üyeleri arasında ilişkiden oluşan toplumsal bir yapı olarak tanımlamışlardır (Akt. Güçlü, 2003). Örgüt, bir yapıdır; yönetim ise, bu yapıyı işleten bir süreçtir. Örgüt, üyeleri arasındaki ilişkilerin bir örgüsüdür, üyeleri tarafından kurulan bir koalisyon ve bir iletişim ağı olarak düşünülebilir. Örgütün amaçları önceden kararlaştırılır. Yönetim bu amaçları gerçekleştirmek için, örgütteki madde ve insan kaynaklarına yön verir, bunları kullanır ve kontrol eder. Yönetici, sadece konulmuş değerleri izleyen değil, yenilerini de yaratan ve bu yolla toplumu ayakta tutan örgütlerin canlı kalmasını sağlayan bir kişidir (Bursalıoğlu, 2012). Örgüt, insanın işbirliği gereksiniminden doğar, bireyler güçlerini aşan amaçlarını gerçekleştirebilmek için işbirliği yaparlar. Örgütün var olabilmesi için zorunlu olan öğeler; birbiriyle iletişimde bulunabilecek bireyler, amacın gerçekleştirilmesine katkıda bulunma isteği ve gerçekleştirilmesi gereken ortak bir amaçtır (Aydın, 2010). Kültür kavramının bakmak, yetiştirmek anlamında Latince colere veya culture kelimesinden geldiği kabul edilmektedir (Şişman, 2007). Kartarı (2014), çalışmasında kültürü “insanların kendi yaşamlarını, düşünce ve becerilerinin ürünleri ile birlikte nasıl ve hangi tarzda düzenlediklerini” anlatan bir terim olarak kullanmıştır. Kültür, anlam örüntülerinin tarihsel olarak aktarımı şeklinde tanımlanabilir. Bu anlam örüntüleri, hem açık hem de kapalı olarak öyle olduğu varsayılan inançlarla ifade edilir (Terzi, 2005). Schein’e (1984) göre kültür, üç farklı düzeyden meydana gelmektedir. İlk düzey, bir binanın mimari yapısı ya da bir kurumun çalışanlarının kıyafetleri gibi görünen artifaktlardan veya sembollerden oluşmaktadır. Bu düzeyde en önemli unsur, kültür çalışmalarının objeleridir; teknoloji, sanat ve görünen ve işitilen davranış örüntüleridir. İkinci düzey ise, daha soyut ve değer odaklı standartlardan oluşan çalışmalardır. Schein’e (1984) göre, değerler davranışın akılcılığından daha fazlası değildir. 308 Örgüt Kültürü: Bilim ve Sanat Merkezleri Örneği Değerler, kurum çalışanlarının gerçeklerinden çok isteklerini yansıtır; fiziksel çevrede sınanabilen değerler ve sadece sosyal mutabakat ile test edilebilen değerlerdir. Üçüncü düzey ise, kültürün üçüncü ve en soyut seviyesi olarak nitelendirilmektedir. Bu aşamada, kültürü anlamak için örtük olan inançları araştırmak gereklidir. Ayrıca temel varsayımlar; çevreyle ilişkilere dönük varsayımları, insan tabiatına ilişkin varsayımları ve (...truncated)