Bezpieczeństwo imprez masowych na przykładzie zabezpieczenia meczu piłkarskiego Arka Gdynia – Lechia Gdańsk

insp. Krzysztof Kozelan I Zastępca Komendanta Wojewódzkiego Policji w Gdańsku BEZPIECZEŃSTWO IMPREZ MASOWYCH NA PRZYKŁADZIE ZABEZPIECZENIA MECZU PIŁKARSKIEGO ARKA GDYNIA – LECHIA GDAŃSK SAFETY OF MASS EVENTS ON THE EXAMPLE OF SECURING A FOOTBALL MATCH OF ARKA GDYNIA – LECHIA GDAŃSK Streszczenie: Na terenie województwa pomorskiego co roku organizowanych jest wiele różnego rodzaju imprez, które z pewnością podnoszą atrakcyjność tego regionu. Przedsięwzięcia te w większości przypadków nie generują dużych zagrożeń i tym samym nie wymuszają mobilizacji dużych sił i środków ze strony służb odpowiedzialnych za zapewnienie bezpieczeństwa. Specyficzną kategorią imprez są te, które noszą miano imprez masowych, a największe zagrożenie na terenie województwa pomorskiego, tak jak w całym kraju, generują niestety mecze piłki nożnej. Celem opracowania jest przedstawienie procesu organizacji zabezpieczenia imprezy masowej na przykładzie meczu piłkarskiego Arka Gdynia – Lechia Gdańsk. Słowa kluczowe: bezpieczeństwo, impreza masowa, mecz piłkarski Summary: Every year, on the territory of the Pomeranian Province several various events are organised, which certainly raise the attractiveness of this region. Those undertakings in most cases do not generate big safety threats and they do not require the mobilisation of large forces and means from the side of services responsible for providing security. A specific category of events are the so-called mass events and the biggest safety threat on the Pomeranian Province is caused by football matches, as all over Poland. The aim of the study is to present the organisation process of securing a mass event on the example of a football match between Arka Gdynia and Lechia Gdańsk. Keywords: safety, mass event, football match Wstęp Z uwagi na swoją specyfikę i potencjalne zagrożenia bezpieczeństwo podczas imprez masowych znalazło swoje uregulowania w akcie prawnym, jakim jest ustawa z dnia 20 marca 2009 roku o bezpieczeństwie imprez masowych (Dz.U. z 2015 r. poz. 2139, z późn. zm.), zwana dalej – UoBIM. W przedmiotowym akcie prawnym, w art. 3 zdefiniowane zostały rodzaje imprez masowych w postaci: imprez artystyczno-rozrywkowych; masowych imprez sportowych, w tym mecze piłki nożnej. Mecze piłki nożnej ustawodawca już z założenia potraktował odrębnie, a kwestie ich bezpieczeństwa szcze- 252 Rocznik Bezpieczeństwa Międzynarodowego 2017, vol. 11, nr 1 gółowo uregulował w przytaczanej ustawie, odróżniając mecze piłkarskie od pozostałych masowych imprez sportowych. Mecz piłki nożnej został zdefiniowany w art. 3 ust. 4 UoBIM jako masowa impreza sportowa mającą na celu współzawodnictwo w dyscyplinie piłki nożnej, organizowana na stadionie lub w innym obiekcie sportowym, na którym liczba udostępnionych przez organizatora miejsc dla osób, ustalona zgodnie z przepisami prawa budowlanego oraz przepisami dotyczącymi ochrony przeciwpożarowej, wynosi nie mniej niż 1000. Z powyższych założeń ustawowych wynika, że nie każdy mecz piłki nożnej jest imprezą masową, a jedynie taki, który wyczerpuje znamiona powyższej definicji. Istotnym elementem z punktu widzenia niniejszego artykułu jest zdefiniowanie pojęcia – „imprezy masowej podwyższonego ryzyka”. Definicja ta zawarta została w art. 3 pkt 5 UoBIM, w myśl którego jest to impreza masowa, w czasie której, zgodnie z informacją o przewidywanych zagrożeniach lub dotychczasowymi doświadczeniami dotyczącymi zachowania osób uczestniczących, istnieje obawa wystąpienia aktów przemocy lub agresji. Niezmiernie ważnym pytaniem jest zatem, kto odpowiada za bezpieczeństwo imprez masowych? Kwestię tę reguluje również analizowana UoBIM, która jednoznacznie stwierdza, że za zapewnienie bezpieczeństwa w miejscu i czasie trwania imprezy masowej odpowiedzialny jest jej organizator (art. 5 ust. 1 UoBIM). Organizatorem imprezy masowej w świetle UoBIM jest osoba prawna, osoba fizyczna lub jednostka organizacyjna nieposiadająca osobowości prawnej, która przeprowadza imprezę masową (art. 3 pkt 9 UoBIM). Odpowiedzialność organizatora rozpoczyna się z chwilą udostępnienia uczestnikom imprezy obiektu lub terenu, na którym ma być ona przeprowadzona, a kończy z chwilą, kiedy ostatni uczestnik imprezy opuści to miejsce. W praktyce godziną rozpoczęcia imprezy masowej jest moment otwarcia bram wejściowych na stadion, a zakończeniem czas, w którym ostatni uczestnik imprezy opuści obiekt. Ustawodawca w art. 5 ust. 3 UoBIM zaznaczył, że obowiązek zabezpieczenia imprezy masowej oprócz organizatora spoczywa również na: wójcie, burmistrzu, prezydencie miasta; wojewodzie; policji; Państwowej Straży Pożarnej i innych jednostkach organizacyjnych ochrony przeciwpożarowej; służbach odpowiedzialnych za bezpieczeństwo i porządek publiczny na obszarach kolejowych; służbie zdrowia; innych właściwych służbach i organach. Jak wynika z przytoczonego przepisu, katalog służb i organów nie został zamknięty, jednakże najważniejsze jest wzajemne ich współdziałanie na podstawie UoBIM oraz przepisów szczegółowych, które dają możliwość działania poszczególnym podmiotom w zakresie zapewnienia bezpieczeństwa w przestrzeni publicznej. 253 Debiuty Rola policji w zabezpieczaniu imprez masowych na terenie woj. pomorskiego W UoBIM policja została wymieniona jako jedna ze służb, na którą nałożono obowiązek zabezpieczenia imprez masowych, jednakże praktyczna jej rola w tym zakresie jest priorytetowa. Wiodąca rola policji w zakresie bezpieczeństwa wynika wprost z Ustawy z dnia 6 kwietnia o Policji (Dz.U. z 2017 r. poz. 1321), gdzie w art.1 ust. 1 zapisano: „Tworzy się Policję, jako umundurowaną i uzbrojoną formację przeznaczoną do ochrony bezpieczeństwa obywateli oraz do utrzymania bezpieczeństwa i porządku publicznego”. Swoje zadania w zakresie ochrony bezpieczeństwa policja realizuje również podczas zabezpieczania imprez masowych. Należy zwrócić uwagę, że na terenie województwa pomorskiego w latach 2014–2016 ogólna liczba imprez masowych wzrosła, natomiast liczba imprez masowych, jakimi są mecze piłki nożnej, utrzymuje się na podobnym poziomie. 600 550 560 594 500 400 2014 2014 2014 300 200 78 100 81 78 0 Ogólna liczba imprez masowych Mecze piłki nożnej Rys. 1. Zabezpieczenia imprez masowych w woj. pomorskim w latach 2014–2016 Źródło: Materiał własny KWP Gdańsk – odprawa roczna za rok 2016. Od roku 2014 ogólna liczba imprez masowych na terenie woj. pomorskiego wzrosła z 550 do 594 w roku 2016, co stanowi wzrost o 8%, natomiast liczba meczy piłki nożnej była taka sama w latach 2014 i 2016 i wynosiła 78. Niewielki wzrost tego typu spotkań 254 Rocznik Bezpieczeństwa Międzynarodowego 2017, vol. 11, nr 1 odnotowano w roku 2015, w którym rozegrano o trzy mecze więcej, co stanowi wzrost o 3,8% w porównaniu z pozostałymi analizowanymi latami. Na podkreślenie zasługuje fakt, że mecze piłkarskie w województwie pomorskim stanowią zaledwie niewielki procent wszystkich imprez masowych. W roku 2014 stanowiły one 14,1 % wszystkich imprez masowych, w roku 2015 – 14,4%, (...truncated)