بررسی روایی درونی و پایایی نسخة فارسی پرسش‌نامة هیجان‌های تحصیلی ریاضی در مقطع ابتدایی

‫ﺑﺮرﺳﯽ رواﯾﯽ دروﻧﯽ و ﭘﺎﯾﺎﯾﯽ ﻧﺴﺨﮥ ﻓﺎرﺳﯽ ﭘﺮﺳﺶﻧﺎﻣﮥ ﻫﯿﺠﺎنﻫﺎي ﺗﺤﺼﯿﻠﯽ رﯾﺎﺿﯽ‬ ‫در ﻣﻘﻄﻊ اﺑﺘﺪاﯾﯽ‬ ‫اﮐﺒﺮ رﺿﺎﯾﯽ‬ ‫*‬ ‫درﯾﺎﻓﺖ‪1394/02/08 :‬‬ ‫ﭘﺬﯾﺮش‪1394/06/29 :‬‬ ‫ﭼﮑﯿﺪه‬ ‫ﻫﺪف ﭘﮋوﻫﺶ ﺣﺎﺿﺮ ﺑﺮرﺳﯽ وﯾﮋﮔﯽﻫﺎي‬ ‫روانﺳﻨﺠﯽ ازﺟﻤﻠﻪ رواﯾﯽ دروﻧﯽ و ﭘﺎﯾﺎﯾﯽ ﻧﺴﺨﮥ‬ ‫ﻓﺎرﺳﯽ ﭘﺮﺳﺶﻧﺎﻣﮥ ﻫﯿﺠﺎنﻫﺎي ﺗﺤﺼﯿﻠﯽ ‪ -‬ﻣﺪارس‬ ‫اﺑﺘﺪاﯾﯽ )‪ (AEQ-ES‬در ﺟﺎﻣﻌﮥ داﻧﺶآﻣﻮزان اﺑﺘﺪاﯾﯽ‬ ‫ﺷﻬﺮ ﺗﺒﺮﯾﺰ ﺑﻮد‪ .‬اﯾﻦ ﭘﺮﺳﺶﻧﺎﻣﻪ‪ ،‬ﻫﯿﺠﺎنﻫﺎي ﻟﺬت‪،‬‬ ‫اﺿﻄﺮاب و ﺧﺴﺘﮕﯽ را در ﺳﻪ ﻣﻮﻗﻌﯿﺖ ﺗﺤﺼﯿﻠﯽ‬ ‫)ﻫﻨﮕﺎم ﺣﻀﻮر در ﮐﻼس‪ ،‬اﻧﺠﺎم ﺗﮑﺎﻟﯿﻒ ﺧﺎﻧﮕﯽ و‬ ‫آزﻣﻮندﻫﯽ( ﻣﯽﺳﻨﺠﺪ‪ .‬در اﯾﻦ ﭘﮋوﻫﺶ‪ ،‬اﺑﺘﺪا ‪AEQ-‬‬ ‫‪ ES‬ﺑﻪ زﺑﺎن ﻓﺎرﺳﯽ ﺗﺮﺟﻤﻪ ﺷﺪ‪ .‬ﺑﻌﺪ از ﻣﻄﺎﻟﻌﮥ ﻣﻘﺪﻣﺎﺗﯽ‬ ‫و رﻓﻊ اﺷﮑﺎﻻت‪ ،‬ﭘﺮﺳﺶﻧﺎﻣﻪ ﺑﺮ داﻧﺶآﻣﻮزان ﮔﺮوه‬ ‫ﻧﻤﻮﻧﻪ )‪ 426‬ﻧﻔﺮ از داﻧﺶآﻣﻮزان ﭘﺎﯾﻪ ﭘﻨﺠﻢ ﺷﻬﺮ ﺗﺒﺮﯾﺰ‪-‬‬ ‫ﺑﺮاي ﺗﺤﻠﯿﻞ دادهﻫﺎ از ﺗﺤﻠﯿﻞ ﻋﺎﻣﻠﯽ ﺗﺄﯾﯿﺪي‪ ،‬آزﻣﻮن‬ ‫ﺿﺮﯾﺐ ﻫﻤﺒﺴﺘﮕﯽ و ﻫﻤﭽﻨﯿﻦ ﺗﺤﻠﯿﻞ وارﯾﺎﻧﺲ‬ ‫ﭼﻨﺪﻣﺘﻐﯿﺮي )‪ (MANOVA‬اﺳﺘﻔﺎده ﺷﺪ‪ .‬ﻧﺘﺎﯾﺞ ﻧﺸﺎن‬ ‫داد ﮐﻪ ﻣﻘﯿﺎسﻫﺎي ‪ AEQ-ES‬ﺑﻪﻃﻮر ﻗﺎﺑﻞ ﻗﺒﻮﻟﯽ ﭘﺎﯾﺎ‬ ‫ﻫﺴﺘﻨﺪ‪ .‬ﻫﻤﭽﻨﯿﻦ ﻧﺘﺎﯾﺞ ﺗﺤﻠﯿﻞ ﻋﺎﻣﻠﯽ ﺗﺄﯾﯿﺪي ﻧﺸﺎن داد‬ ‫ﮐﻪ ﺳﺎﺧﺘﺎر ﻣﻘﯿﺎسﻫﺎي ﭘﺮﺳﺶﻧﺎﻣﻪ ﺑﺮازش ﻗﺎﺑﻞ ﻗﺒﻮﻟﯽ‬ ‫ﺑﺎ دادهﻫﺎ دارد‪ .‬ﻧﺘﺎﯾﺞ اﯾﻦ ﻣﻄﺎﻟﻌﻪ ﺣﺎﮐﯽ از آن اﺳﺖ ﮐﻪ‬ ‫ﻧﺴﺨﻪ ﻓﺎرﺳﯽ ‪ AEQ-ES‬ﯾﮏ اﺑﺰار اﻧﺪازهﮔﯿﺮي روا و‬ ‫ﭘﺎﯾﺎﯾﯽ اﺳﺖ ﮐﻪ ﻣﯽﺗﻮان ﺑﺮاي اﻫﺪاف ﭘﮋوﻫﺸﯽ و‬ ‫ﮐﺎرﺑﺮدي در ﻣﺤﯿﻂﻫﺎي ﮐﻼﺳﯽ ﻣﻮرداﺳﺘﻔﺎده ﻗﺮار داد‪.‬‬ ‫واژﮔﺎن ﮐﻠﯿﺪي‪ :‬ﻫﯿﺠﺎنﻫﺎ‪ ،‬رﯾﺎﺿﯽ‪ ،‬ﭘﺮﺳﺶﻧﺎﻣﻪ‪،‬‬ ‫ﭘﺎﯾﺎﯾﯽ‪ ،‬رواﯾﯽ دروﻧﯽ‪ ،‬اﺑﺘﺪاﯾﯽ‪.‬‬ ‫‪ 216‬دﺧﺘﺮ و ‪ 210‬ﭘﺴﺮ( اﺟﺮا ﺷﺪ‪ .‬در اﯾﻦ ﭘﮋوﻫﺶ‪،‬‬ ‫* داﻧﺸﯿﺎر ﮔﺮوه روانﺷﻨﺎﺳﯽ‪ ،‬داﻧﺸﮕﺎه ﭘﯿﺎم ﻧﻮر ‪‬‬ ‫‪ 34‬ﻓﺼﻠﻨﺎﻣﻪ ﻋﻠﻤﯽ ‪ -‬ﭘﮋوﻫﺸﯽ‪ ،‬ﭘﮋوﻫﺶ در ﯾﺎدﮔﯿﺮي آﻣﻮزﺷﮕﺎﻫﯽ و ﻣﺠﺎزي‪ ،‬ﺳﺎل ﺳﻮم‪ ،‬ﺷﻤﺎره ﻧﻬﻢ‪ ،‬ﺗﺎﺑﺴﺘﺎن ‪94‬‬ ‫ﻫﻨﮕﺎم ﻣﻮاﺟﻬﻪ ﺑﺎ اﻣﺘﺤﺎن ﺑﻪﻋﻨﻮان ﯾﮏ ﻫﯿﺠﺎن ﻣﺮﺗﺒﻂ ﺑﺎ‬ ‫ﻣﻘﺪﻣﻪ‬ ‫ﺗﻮﺟﻪ ﺑﻪ وﯾﮋﮔﯽﻫﺎي ﻋﺎﻃﻔﯽ ازﺟﻤﻠﻪ اﺣﺴﺎسﻫﺎ و‬ ‫ﻫﯿﺠﺎنﻫﺎي داﻧﺶآﻣﻮزان و ﭘﺮورش ﻋﺎﻃﻔﻪﻫﺎي ﻣﺜﺒﺖ‬ ‫در آﻧﺎن از وﻇﺎﯾﻒ ﻣﻬﻢ آﻣﻮزشوﭘﺮورش اﺳﺖ‪ ،‬زﯾﺮا‬ ‫وﯾﮋﮔﯽﻫﺎي ﻋﺎﻃﻔﯽ ﻫﻢ در رﺷﺪ ﺷﺨﺼﯿﺖ و ﻫﻢ در‬ ‫ﭘﯿﺸﺮﻓﺖ ﺗﺤﺼﯿﻠﯽ ﯾﺎدﮔﯿﺮﻧﺪﮔﺎن ﻧﻘﺶ ﺑﺴﯿﺎر ﻣﻬﻤﯽ اﯾﻔﺎ‬ ‫ﻣﯽﮐﻨﻨﺪ )ﺳﯿﻒ‪ .(1384 ،‬ﻧﺘﺎﯾﺞ ﭼﻨﺪ ﻣﻄﺎﻟﻌﮥ ﮐﯿﻔﯽ )ﺑﺮاي‬ ‫ﻣﺜﺎل ﭘﮑﺮان‪ ،1‬ﮔﻮﺋﺘﺰ‪ ،2‬ﺗﯿﺘﺰ‪ 3‬و ﭘﺮي‪ (2002 ،4‬ﻧﺸﺎن‬ ‫ﻣﯽدﻫﺪ ﮐﻪ داﻧﺶآﻣﻮزان در ﻣﺤﯿﻂﻫﺎي ﺗﺤﺼﯿﻠﯽ‬ ‫ﻫﯿﺠﺎنﻫﺎي ﻣﺨﺘﻠﻔﯽ را ﺗﺠﺮﺑﻪ ﻣﯽﮐﻨﻨﺪ‪ .‬اﯾﻦ ﺗﻨﻮع‬ ‫ﻫﯿﺠﺎنﻫﺎ ﺑﺎﯾﺪ ﺑﻪﻣﻨﻈﻮر درك ﻋﻤﯿﻖﺗﺮ زﻧﺪﮔﯽ ﻋﺎﻃﻔﯽ‬ ‫داﻧﺶآﻣﻮزان ﻣﻮردﺗﻮﺟﻪ ﻗﺮار ﮔﯿﺮد )ﭘﯿﮕﺰﺗﻮ‪ ،5‬ﻣﺎﺗﺎ‪،6‬‬ ‫ﻣﻮﻧﯿﺮو‪ ،7‬ﺳﺎﻧﭽﺰ‪ 8‬و ﭘﮑﺮان‪.(2015 ،‬‬ ‫ﻧﻈﺮﯾﮥ ﮐﻨﺘﺮل‪ -‬ارزش‪ 9‬ﭘﮑﺮان )‪ (2006‬ﯾﮏ دﯾﺪﮔﺎه‬ ‫ﺷﻨﺎﺧﺘﯽ‪ -‬اﺟﺘﻤﺎﻋﯽ در زﻣﯿﻨﮥ ﻫﯿﺠﺎنﻫﺎي ﺗﺤﺼﯿﻠﯽ‬ ‫ﻓﺮاﻫﻢ ﻣﯽﮐﻨﺪ‪ .‬اﯾﻦ ﻧﻈﺮﯾﻪ ﺑﺮ اﺳﺎس ﻣﻔﺮوﺿﻪﻫﺎﯾﯽ از‬ ‫ﻧﻈﺮﯾﻪﻫﺎي اﻧﺘﻈﺎر ‪ -‬ارزش‪ ،10‬روﯾﮑﺮدﻫﺎي ﺗﺒﺎدﻟﯽ‪،11‬‬ ‫ﻧﻈﺮﯾﻪﻫﺎي اﺳﻨﺎد ي‪ 12‬و اﻟﮕﻮﻫﺎي اﺛﺮات ﻋﻤﻠﮑﺮد‬ ‫ﻫﯿﺠﺎنﻫﺎ ﻗﺮار دارد‪ .‬اﯾﻦ ﻧﻈﺮﯾﻪ‪ ،‬ﻫﯿﺠﺎنﻫﺎ را در ﺳﻪ ﺑﻌﺪ‬ ‫ﺳﺎزﻣﺎندﻫﯽ ﻣﯽﮐﻨﺪ‪ :‬ﺟﺎذﺑﻪ )ﻣﺜﺒﺖ در ﻣﻘﺎﺑﻞ ﻣﻨﻔﯽ(‪،‬‬ ‫ﺳﻄﺢ ﻓﻌﺎلﺳﺎزي )ﻓﻌﺎلﺳﺎز در ﺑﺮاﺑﺮ ﻏﯿﺮﻓﻌﺎلﺳﺎز( و‬ ‫ﺗﻤﺮﮐﺰ ﺑﺮ ﻣﻮﺿﻮع )ﻓﻌﺎﻟﯿﺖﻫﺎي ﺗﺤﺼﯿﻠﯽ در ﺑﺮاﺑﺮ‬ ‫ﭘﯿﺎﻣﺪﻫﺎي ﺗﺤﺼﯿﻠﯽ(‪ .‬ﺑﺮاي ﻣﺜﺎل‪ ،‬ﺗﺠﺮﺑﮥ ﻟﺬت در ﻃﻮل‬ ‫ﯾﮏ ﮐﻼس ﺧﺎص ﻣﻤﮑﻦ اﺳﺖ ﺑﻪﻋﻨﻮان ﯾﮏ ﻫﯿﺠﺎن‬ ‫ﻣﺮﺗﺒﻂ ﺑﺎ ﻓﻌﺎﻟﯿﺖ‪ ،‬ﻓﻌﺎلﺳﺎز و ﻣﺜﺒﺖ؛ وﻟﯽ اﺿﻄﺮاب‬ ‫‪1. Pekrun‬‬ ‫‪2. Goetz‬‬ ‫‪3. Titz‬‬ ‫‪4. Perry‬‬ ‫‪5. Peixoto‬‬ ‫‪6. Mata‬‬ ‫‪7. Monteiro‬‬ ‫‪8. Sanches‬‬ ‫‪9. Control- Value Theory‬‬ ‫‪10. Expectancy- value theories‬‬ ‫‪11. Transactional approaches‬‬ ‫‪12. Attributional theories‬‬ ‫ﭘﯿﺎﻣﺪ‪ ،‬ﻓﻌﺎلﺳﺎز و ﻣﻨﻔﯽ در ﻧﻈﺮ ﮔﺮﻓﺘﻪ ﺷﻮد‪.‬‬ ‫ﭘﮑﺮان )‪ 2000‬و ‪ (2006‬اﻋﺘﻘﺎد داﺷﺖ ﮐﻪ‬ ‫ارزﯾﺎﺑﯽﻫﺎي ﮐﻨﺘﺮل و ارزش ﭘﯿﺸﺎﯾﻨﺪﻫﺎي ﻣﻬﻢ‬ ‫ﻫﯿﺠﺎنﻫﺎي ﺗﺤﺼﯿﻠﯽ ﻫﺴﺘﻨﺪ‪ .‬ارزﯾﺎﺑﯽﻫﺎي ﻣﺮﺗﺒﻂ ﺑﺎ‬ ‫ﮐﻨﺘﺮل ﺷﺎﻣﻞ ﺑﺎورﻫﺎي ﺷﺎﯾﺴﺘﮕﯽ ﻣﺮﺗﺒﻂ ﺑﺎ ﺗﺤﺼﯿﻞِ‬ ‫اﻓﺮاد‪ ،‬اﻧﺘﻈﺎرات و اﺳﻨﺎدﻫﺎ اﺳﺖ‪ .‬ارزﯾﺎﺑﯽﻫﺎي ارزش ﺑﻪ‬ ‫ارزش ﺗﺼﻮري از ﻓﻌﺎﻟﯿﺖﻫﺎ ﯾﺎ ﭘﯿﺎﻣﺪﻫﺎ اﺷﺎره دارد‬ ‫)ﺑﺮاي ﻣﺜﺎل‪ ،‬اﻫﻤﯿﺖ ﺗﺼﻮري ﻣﻮﻓﻘﯿﺖ(‪ .‬ﻗﺎﺑﻠﯿﺖ‬ ‫ﮐﻨﺘﺮلﭘﺬﯾﺮي ﺗﺼﻮري و ارزش ذﻫﻨﯽ ﻣﺜﺒﺖ از‬ ‫ﻓﻌﺎﻟﯿﺖﻫﺎي ﺗﺤﺼﯿﻠﯽ ﻣﻤﮑﻦ اﺳﺖ ﻫﯿﺠﺎنﻫﺎي ﻓﻌﺎﻟﯿﺘﯽ‬ ‫ﻣﺜﺒﺖ ﻧﻈﯿﺮ ﻟﺬت ﯾﺎدﮔﯿﺮي را ﻓﺮاﺧﻮاﻧﻨﺪ و ﻓﻌﺎﻟﯿﺖﻫﺎي‬ ‫ﻣﻨﻔﯽ ﻧﻈﯿﺮ ﺧﺴﺘﮕﯽ و ﺧﺸﻢ را ﮐﺎﻫﺶ دﻫﻨﺪ‪ .‬ﺑﺎاﯾﻦﺣﺎل‪،‬‬ ‫در دﻫﻪﻫﺎي ﻗﺒﻞ ﺑﺎور ﺑﺮ اﯾﻦ ﺑﻮد ﮐﻪ ﺧﺴﺘﮕﯽ از ﻃﺮﯾﻖ‬ ‫ﻧﺒﻮد ﭼﺎﻟﺶ اﯾﺠﺎد ﻣﯽﺷﻮد )ﺳﯿﮑﺰﻧﺖ ﻣﯿﻬﺎﻟﯽ‪.(1975 ،13‬‬ ‫ﻣﻄﺎﻟﻌﺎت اﺧﯿﺮ ﻧﺸﺎن دادهاﻧﺪ ﮐﻪ ﺧﺴﺘﮕﯽ درواﻗﻊ ﺑﺎ‬ ‫‪14‬‬ ‫ﺧﻮدﭘﻨﺪاره ﭘﺎﯾﯿﻦ از ﺗﻮاﻧﺎﯾﯽ )ﮔﻮﺋﺘﺰ‪ ،‬ﭘﮑﺮان‪ ،‬ﻫﺎل و‬ ‫ﻫﺎگ‪ (2006 ،15‬و ﮐﻨﺘﺮل ﺗﺼﻮري ﭘﺎﯾﯿﻦ )ﭘﮑﺮان‪ ،‬ﮔﻮﺋﺘﺰ‪،‬‬ ‫دﻧﯿﺎﻟﺰ‪ ،16‬اﺳﺘﺎﭘﻨﺴﮑﯽ‪ 17‬و ﭘﺮي‪ (2010 ،‬ارﺗﺒﺎط دارد‪ .‬اﯾﻦ‬ ‫ﻧﻈﺮﯾﻪ ﺑﯿﺎن ﻣﯽﮐﻨﺪ ﮐﻪ ﻗﺎﺑﻠﯿﺖ ﮐﻨﺘﺮل ﺗﺼﻮري ﭘﺎﯾﯿﻦ و‬ ‫ارزش ذﻫﻨﯽ ﻣﻨﻔﯽ از ﭘﯿﺎﻣﺪﻫﺎي ﺷﮑﺴﺖ ﻣﻤﮑﻦ اﺳﺖ‬ ‫ﻫﯿﺠﺎنﻫﺎي ﭘﯿﺎﻣﺪي ﻣﻨﻔﯽ ﻧﻈﯿﺮ اﺿﻄﺮاب‪ ،‬ﻧﺎاﻣﯿﺪي و‬ ‫ﺷﺮﻣﺴﺎري را ﻓﺮاﺧﻮاﻧﻨﺪ‪ .‬ﺑﺮاي ﻣﺜﺎل‪ ،‬داﻧﺶآﻣﻮزي ﮐﻪ در‬ ‫ﯾﮏ اﻣﺘﺤﺎن ﻣﻬﻢ اﻧﺘﻈﺎر ﺷﮑﺴﺖ دارد و اﺣﺴﺎس‬ ‫ﻧﺎﺗﻮاﻧﯽ در ﮔﺬراﻧﺪن آن دارد‪ ،‬اﺿﻄﺮاب ﻣﺮﺗﺒﻂ ﺑﺎ‬ ‫ﺷﮑﺴﺖ را ﺗﺠﺮﺑﻪ ﺧﻮاﻫﺪ ﮐﺮد‪ .‬در ﮐﻞ‪ ،‬ﻧﻈﺮﯾﮥ ﮐﻨﺘﺮل ‪-‬‬ ‫ارزش ادﻋﺎ ﻣﯽﮐﻨﺪ ﮐﻪ ارزﯾﺎﺑﯽﻫﺎي ﮐﻨﺘﺮل ‪ -‬ارزش‬ ‫ﺑﻪﻋﻨﻮان ﭘﯿﺸﺎﯾﻨﺪﻫﺎي اﺻﻠﯽ ﻫﯿﺠﺎنﻫﺎي ﺗﺤﺼﯿﻠﯽ ﺧﺎص‬ ‫ﻋﻤﻞ ﻣﯽﮐﻨﻨﺪ‪.‬‬ ‫‪13. Csikszentmihalyi‬‬ ‫‪14. Hall‬‬ ‫‪15. Haag‬‬ ‫‪16. Daniels‬‬ ‫‪17. Stupnisky‬‬ ‫اﮐﺒﺮ رﺿﺎﯾﯽ‪ :‬ﺑﺮرﺳﯽ رواﯾﯽ دروﻧﯽ و ﭘﺎﯾﺎﯾﯽ ﻧﺴﺨﮥ ﻓﺎرﺳﯽ ﭘﺮﺳﺶﻧﺎﻣﮥ ﻫﯿﺠﺎنﻫﺎي ﺗﺤﺼﯿﻠﯽ ‪35 ...‬‬ ‫ﻋﻠﯿﺮﻏﻢ اﻫﻤﯿﺖ ﻫﯿﺠﺎنﻫﺎ در ﻣﺤﯿﻂﻫﺎي ﺗﺤﺼﯿﻠﯽ‪،‬‬ ‫ﻫﯿﺠﺎنﻫﺎي ﻓﻌﺎلﺳﺎز )ﻟﺬت و اﺿﻄﺮاب( و ﻫﻢ‬ ‫ﭘﮋوﻫﺶ در زﻣﯿﻨﮥ اﺿﻄﺮاب اﻣﺘﺤﺎن و ﻧﻈﺮﯾﮥ اﺳﻨﺎد‬ ‫اﯾﻦ‪ ،‬ﻫﯿﺠﺎنﻫﺎي ﺗﺤﺼﯿﻠﯽ ﻣﻤﮑﻦ اﺳﺖ ﺑﻪ ﻣﺤﯿﻂﻫﺎي‬ ‫ﭘﮋوﻫﺶ در اﯾﻦ زﻣﯿﻨﻪ ﺑﺎ ﺑﺮﺧﯽ اﺳﺘﺜﻨﺎءﻫﺎ از ﺟﻤﻠﻪ‬ ‫ﺑﻪﮐﻨﺪي ﭘﯿﺶ ﻣﯽرود )واﯾﻨﺮ‪2010 ،1‬؛ ﺷﻮﺗﺰ‪ 2‬و ﭘﮑﺮان‪،‬‬ ‫ﻏﯿﺮﻓﻌﺎلﺳﺎز )ﺧﺴﺘﮕﯽ( را ﻧﺸﺎن ﻣﯽدﻫﻨﺪ‪ .‬اﻓﺰون ﺑﺮ‬ ‫ﺗﺤﺼﯿﻠﯽ ﻣﺘﻔﺎوت ﻧﻈﯿﺮ ﺣﻀﻮر در ﮐﻼس‪ ،‬ﻣﻄﺎﻟﻌﻪ و‬ ‫‪2007‬؛ زﯾﺪﻧﺮ‪ .(1998 ،3‬ﯾﮑﯽ از ﻋﻠﺖﻫﺎي اﺣﺘﻤﺎﻟﯽ ﻋﺪم‬ ‫آزﻣﻮندﻫﯽ ﻣﺮﺗﺒﻂ ﺑﺎﺷﻨﺪ؛ زﯾﺮا در ﻣﺤﯿﻂﻫﺎي ﻣﺨﺘﻠﻒ ﺑﺎ‬ ‫ﻣﺤﺪود اﺑﺰارﻫﺎي اﻧﺪازهﮔﯿﺮي ﺑﺎﺷﺪ‪ .‬در اﯾﻦ ﺣﻮزه ﺗﻨﻬﺎ‬ ‫ﻫﯿﺠﺎنﻫﺎ ﻧﯿﺰ ﺗﻐﯿﯿﺮ ﻣﯽﯾﺎﺑﻨﺪ‪ .‬ﺑﺮاي ﻣﺜﺎل‪ ،‬داﻧﺶآﻣﻮزاﻧﯽ‬ ‫اﻧﺠﺎم ﭘﮋوﻫﺶ در اﯾﻦ زﻣﯿﻨﻪ ﺷﺎﯾﺪ ﻣﻤﮑﻦ اﺳﺖ ﺗﻌﺪاد‬ ‫ﺗﻮﺟﻪ ﺑﻪ ﮐﺎرﮐﺮد‪ ،‬ﺧﻮاﺳﺖﻫﺎ و ﺳﺎﺧﺘﺎرﻫﺎي اﺟﺘﻤﺎﻋﯽ‪،‬‬ ‫اﺑﺰارﻫﺎي ﺳﻨﺠﺶ اﺿﻄﺮاب ﺗﺤﺼﯿﻠﯽ داﻧﺶآﻣﻮزان ﻧﻈﯿﺮ‬ ‫ﮐﻪ از ﺣﻀﻮر در ﮐﻼس ﻟﺬت ﻣﯽﺑﺮﻧﺪ‪ ،‬ﻣﻤﮑﻦ اﺳﺖ از‬ ‫ﻣﻘﯿﺎسﻫﺎي اﺿﻄﺮاب اﻣﺘﺤﺎن و اﺿﻄﺮاب رﯾﺎﺿﯽ )ﺑﺮاي‬ ‫ﭼﺎﻟﺶ در اﻣﺘﺤﺎن ﻟﺬت ﻧﺒﺮﻧﺪ )ﭘﮑﺮان‪ ،‬ﮔﻮﺋﺘﺰ‪ ،‬ﻓﺮﻧﺰل ‪،‬‬ ‫‪8‬‬ ‫ﻣﺜﺎل ﺑﺎﻋﺰت‪ ،‬ﺻﺎدﻗﯽ‪ ،‬اﯾﺰديﻓﺮد و روﺑﻦزاده ﺷﺮﻣﯿﻦ‪،‬‬ ‫ﺑﺎرﭼﻔﻠﺪ‪ 9‬و ﭘﺮي‪.(2011 ،‬‬ ‫ﯾﺎﻓﺘﻪاﻧﺪ‪ .‬در ﺳﺎﯾﺮ ﮐﺸﻮرﻫﺎ ﻧﯿﺰ ﺗﺎ ﺳﺎلﻫﺎي اﺧﯿﺮ‬ ‫آن اﺳﺖ ﮐﻪ ﻣﻘﯿﺎسﻫﺎي ‪ AEQ-ES‬را ﻣﯽﺗﻮان ﺑﺮاي‬ ‫‪1391‬؛ رﺿﻮﯾﻪ‪ ،‬ﺳﯿﻒ و اﻣﺎﻣﯽ‪ (1386 ،‬در اﯾﺮان ﺗﻮﺳﻌﻪ‬ ‫ﻧﺘﺎﯾﺞ ﻣﻄﺎﻟﻌﮥ ﻟﯿﭽﻨﻔﻠﺪ و ﻫﻤﮑﺎران )‪ (2012‬ﺣﺎﮐﯽ از‬ ‫اﺑﺰارﻫﺎي ﻣﻌﺘﺒﺮي ﮐﻪ داﻣﻨﮥ وﺳﯿﻌﯽ از ﻫﯿﺠﺎنﻫﺎ ﻋﻼوه‬ ‫ﺗﺤﻠﯿﻞ ﻫﯿﺠﺎنﻫﺎي ﺗﺤﺼﯿﻠﯽ ﻣﻘﻄﻊ اﺑﺘﺪاﯾﯽ در ﺣﯿﻄﻪ‬ ‫ﺑﺮ اﺿﻄﺮاب را ﺷﺎﻣﻞ ﺷﻮد‪ ،‬وﺟﻮد ﻧﺪاﺷﺖ؛ ﺑﻨﺎﺑﺮاﯾﻦ‪ ،‬در‬ ‫ﺧﺎص رﯾﺎﺿﯽ در ﻣﻮﻗﻌﯿﺖﻫﺎي ﻣﺘﻌﺪد ﻣﻮرداﺳﺘﻔﺎده ﻗﺮار‬ ‫رﯾﺲ‪ 5‬و ﻣﻮراﯾﺎﻣﺎ‪ (2012) 6‬اﺑﺰار ﺧﻮد‪-‬ﮔﺰارﺷﯽ در اﯾﻦ‬ ‫و در اﯾﺮان ﻣﻮردﺑﺮرﺳﯽ ﻗﺮار ﻧﮕﺮﻓﺘﻪ اﺳﺖ‪ ،‬ﺑﻨﺎﺑﺮاﯾﻦ‬ ‫اﺑﺘﺪاﯾﯽ‪ (AEQ-ES) 7‬را ﺑﺮاي اﻧﺪازهﮔﯿﺮي ﻫﯿﺠﺎنﻫﺎي‬ ‫روانﺳﻨﺠﯽ اﯾﻦ ﭘﺮﺳﺶﻧﺎﻣﻪ ازﺟﻤﻠﻪ رواﯾﯽ دروﻧﯽ و‬ ‫ﭘﺎﺳﺦ ﺑﻪ اﯾﻦ ﻧﯿﺎزﻫﺎ ﻟﯿﭽﻨﻔﻠﺪ‪ ،4‬ﭘﮑﺮان‪ ،‬اﺳﺘﺎﭘﻨﺴﮑﯽ‪،‬‬ ‫زﻣﯿﻨﻪ ﺑﺎ ﻧﺎم ﭘﺮﺳﺶﻧﺎﻣﮥ ﻫﯿﺠﺎنﻫﺎي ﺗﺤﺼﯿﻠﯽ ‪ -‬ﻣﺪارس‬ ‫داد‪ .‬ﺑﺎ ﺗﻮﺟﻪ ﺑﻪ اﯾﻨﮑﻪ اﯾﻦ ﭘﺮﺳﺶﻧﺎﻣﻪ ﺑﻪ ﻓﺎرﺳﯽ ﺗﺮﺟﻤﻪ‬ ‫ﭘﮋوﻫﺶ ﺣﺎﺿﺮ ﺑﺎ ﻫﺪف ﺑﺮرﺳﯽ وﯾﮋﮔﯽﻫﺎي‬ ‫ﻣﺨﺘﻠﻒ ﺗﺤﺼﯿﻠﯽ داﻧﺶآﻣﻮزان در ﻣﺤﯿﻂﻫﺎي ﯾﺎدﮔﯿﺮي‬ ‫ﭘﺎﯾﺎﯾﯽ در ﺟﺎﻣﻌﻪ داﻧﺶآﻣﻮزان ﺷﻬﺮ ﺗﺒﺮﯾﺰ اﻧﺠﺎم ﮔﺮﻓﺖ‪.‬‬ ‫ﻣﻘﻄﻊ اﺑﺘﺪاﯾﯽ در درس رﯾﺎﺿﯽ ﻣﻌﺮﻓﯽ ﮐﺮدهاﻧﺪ‪ .‬اﯾﻦ‬ ‫ﻣﻮاد و روشﻫﺎ‬ ‫ﺧﺴﺘﮕﯽ ﮐﻪ اﻫﻤﯿﺖ زﯾﺎدي در ﻣﺤﯿﻂﻫﺎي ﺗﺤﺼﯿﻠﯽ‬ ‫ﭘﺴﺮ( از داﻧﺶآﻣﻮزان ﭘﺎﯾﻪ ﭘﻨﺠﻢ در ﺳﺎل ﺗﺤﺼﯿﻠﯽ ‪-91‬‬ ‫اﺑﻌﺎد اﺻﻠﯽ ﻃﺒﻘﻪﺑﻨﺪي ﭘﮑﺮان )‪ (2006‬از ﻫﯿﺠﺎنﻫﺎي‬ ‫ﻧﻤﻮﻧﻪ ‪ 11‬ﺳﺎل و ‪ 6‬ﻣﺎه و ﺑﺎ اﻧﺤﺮاف ﻣﻌﯿﺎر ‪.(0/543‬‬ ‫ﭘﺮﺳﺶﻧﺎﻣﻪ ﺑﺮ ﺳﻪ ﻫﯿﺠﺎن ﺗﺤﺼﯿﻠﯽ ﻟﺬت‪ ،‬اﺿﻄﺮاب و‬ ‫دارﻧﺪ‪ ،‬ﻣﺘﻤﺮﮐﺰ اﺳﺖ‪ .‬اﯾﻦ ﻫﯿﺠﺎنﻫﺎ ﯾﮏ ﺑﺎزﻧﻤﺎﯾﯽ از‬ ‫ﺗﺤﺼﯿﻠﯽ را ﻓﺮاﻫﻢ ﻣﯽﺳﺎزﻧﺪ‪ .‬ﺑﻪﻃﻮر ﺧﺎص آنﻫﺎ ﻫﻢ‬ ‫ﻫﯿﺠﺎنﻫﺎي ﻣﺮﺗﺒﻂ ﺑﺎ ﻓﻌﺎﻟﯿﺖ )ﻟﺬت و ﺧﺴﺘﮕﯽ( و ﻫﻢ‬ ‫ﻧﺘﺎﯾﺞ ﻣﺮﺗﺒﻂ ﺑﺎ ﭘﯿﺎﻣﺪ )اﺿﻄﺮاب(‪ ،‬ﻫﻢ ﻫﯿﺠﺎنﻫﺎي ﻣﺜﺒﺖ‬ ‫در اﯾﻦ ﭘﮋوﻫﺶ ﺗﻌﺪاد ‪ 426‬ﻧﻔﺮ )‪ 216‬دﺧﺘﺮ و ‪210‬‬ ‫‪ 1390‬ﻣﻮردﻣﻄﺎﻟﻌﻪ ﻗﺮار ﮔﺮﻓﺘﻨﺪ )ﻣﯿﺎﻧﮕﯿﻦ ﺳﻨﯽ ﮔﺮوه‬ ‫ﺑﺮاي اﻧﺘﺨﺎب ﻧﻤﻮﻧﮥ آﻣﺎري از روش ﻧﻤﻮﻧﻪﮔﯿﺮي‬ ‫ﺗﺼﺎدﻓﯽ ﭼﻨﺪﻣﺮﺣﻠﻪاي (...truncated)