Elementy wizualne w kulturze eksperymentu w ujęciu psychologicznym

KULTURY WSCHODNIOS OWIA SKIE OBLICZA I DIALOG, t. IX: 2019 ELEMENTY WIZUALNE W KULTURZE EKSPERYMENTU W UJĘCIU PSYCHOLOGICZNYM ВИЗ АЛ Н Е ЛЕМЕНТ В К Л Т РЕ КСПЕРИМЕНТА В ПСИ ОЛОГИ ЕСКОМ КОНТЕКСТЕ VISUAL ELEMENTS IN THE CULTURE OF EXPERIMENT IN THE PSYCHOLOGICAL CONTEXT Julia Poczynok Pa s o Uni ers e Med c n im. I. J. Horbac e skiego Tarnopol Ukraina Tarnopol , S o a kl c o e: in ermedialno , fo ografia, libera ra, komiks, ins alacja, eksper mentalna muzyka : , , , , , Keywords: itermediality, photography, liberature, comics, installation, experimental music Abstract: In the article there is a whole range of the different examples related to the culture of experiment, especially in the context of the interrelations between literature and visual arts, music and photography. The paper touches upon the questions of mediality, intermediality, the relationship between word and picture, as well as sound and movement. The main aim of the article is to demonstrate the phenomenon of interweaving various types of arts worldwide. W intermedialn ch pos ki aniach bard o a ne s i ki li eratury ze sztukami wizualnymi, plastycznymi, muzycznymi oraz fotografi , i o jes g n cech kom nikacji m l imedialnej. Takie do iadczenie jes bard o idoc ne podc as s s kich dar e na fes i al muzyki filmowej w Krakowie. Z fotograficznej perspektywy bardzo interes j c jes fo o eks aln eksper men . Oc i cie ksi ka be wizer nk pisar a s aje si niekomple na (Koszowy 16). Cieka a jes e ale no pomi d fo ografi a milc eniem, jako ja iskiem opartym na poj ciach cienia i lad . Jes o po pros eksper men ar s c n na pogranic s o a i obra , pr epro ad an perspek fo ografii jako strategii reprezentacji. Repre en acja jes jednoc e nie as powaniem i wskazywaniem, tym poprzez co i d czemu ujmujemy to, co jes po a (Nycz 324). W m kon ek cie apara fo ografic n ska je na s c eg lno l d kiej percepcji roko ej, ponie a dj cie mo e b c as il s racj , readymade, tematem lub motywem poruszanym 98 J. P o c z y n o k ksi ce (Koszowy 48). Fotografia (fotograficzna instalacja, fotografic n performance) jes pr eds a iona c elniko i jako r his or c nej repre en acji me afor ki i alnej, bo milc c m obra ie fo ografic n m (Dawidek-Gryglicka 367) mo em obac nieodc ty aln nak, aprojek o an pr e ar s dla pr edmio , k re uzysk j ma erialno . Japo ski fo ografik Daido Moriyama w albumie ca op bliko a dj cia robione okna jad cego samochod : jego fo ografie nie maj , a ca a ksi ka jes s ego rod aj apisem do iadc enia a ora (S a 20), ra em kon empl j cej dolno ci r ania sztuki i dialek c n gr pomi d pr e aj c mi m s ami. Bo ena Boba-D ga, polska ar s ka m l imedialna, s or a fotowiers e; s one rod ajem mon a iers a l b jego fragmen , ale g nie ca ego kr kiego eks o charak er e haik fo ografi . Fotografia wykon ana jes osobno, ale m l o mon o ani ; s o g nie strukr po ier chni, obser acja de al , s c eg , fak r ; ich pr eskalowanie (np. struktura wody, kory drzewa, struktura koro ji), ale ak e obrazowe zapisy sytuacji i emocji. W ten spos b po s aje bi r s r k r. Nas pnie bierane s iers e do mon o ania i or on jes bi r eks . Z ro s panki obra fo ografic n ch i obra s o n ch nikaj po c enia. Teks jes malo an , r sowywany, wdrukowywany w obraz fotografic n ak, e s aje si jego pe noprawnym partnerem grafic n m, a po c enie jes asadnione i nierozer alne. T O sp br mi TEKSTEM. Fo o iers e pre en owane by na s a ach ora ietlane na scenie K ce a e e, a tak e p bliko ane we Fragille , d s ronn m alb mie p . B e B ba-D ga c ( c c ) plastyka, muzyka, literatura oraz Ob a g e . Jeden akich pr k ad mo em odnale na mon a D e g d : Fotografia z archiwum a orki Ob a da ca Z i ek Polskich Ar s Plas k g e Okr g Krako ski, 2016. Ee e a e ee e e c ch gc 99 Medialno jako model ekfras c nego cia a obra pro ad a nie cie pr pomoc j ka migo ego. Jes o s ego rod aj d cho omic na s r k ra medi m e fragmen ar c n m do iadc eni ia a mediacji eks . Podc as 19. For m W da c e L o ie 14 r e nia 2012 (b o o dar enie spierane pr e Kons la Generaln RP) odb a si pre en acja i s a a ksi ek Rados a a No akowskiego, polskiego mac a, m ka i pisar a. W jego boga m dorobku literacko-plas c n m najd j si mi d inn mi Hasa Rapsa, Ulica Sienkiewicza w Kielcach, Og a, N e a e g , Ta a K a Sabiny a e e i inne d ie a. Podc as pre en acji a or po ied ia , e ksi ka jes nie lko opako aniem dla eks , ale ak e obiek em sztuki (Nowakowski 2012). Wed g niego projek ma i ek holistyczn m pojmo aniem ksi ek i p a na percepcj eks . Ka d elemen jego ksi ek ma s oj ar o . Dla ego a nie Rados a Nowako ski cieka si do por nania or eniem opra ksi ki filmo ej. Nas pn k ad do c ro mo na ema re ci i form ora ich s n e c nej jedno ci. Wed g No ako skiego jedno form i re ci najlepiej e s s kich s k poka je m ka, k rej o re jes form . Jes o po pros libera ra rans-ga nek (Fajfer 10), k r m a or m i ca ksi k , a po a eks o e medi m s aje si sk adnikiem d ie a. Rados a No ako ski daje s oje ksi ki w formie leporello, k rego o ierane drzwi s pr es r enn niero s r galno ci , pr pominaj grafiki Eschera i kojar si e s g M bi sa, i k re ja i si jako plas c na me afora kre j cej fa d i p le r ec is o ci (Fajfer 15). Rados a No ako ski agra l o skim muzykiem Yurijem Yaremchukem, ab po ierd i po s e . Bard o in eres j c mi eks ami ro mieni k l r s e s ki pisane na p nie. Jedn m ar s pra iaj c ch ak s k jes Les ek Zaj c. W la ach 80. b i an Kl bem T rc S ki Nieprofesjonalnej Hes ia , d ia aj c m pr S pi al Specjalis c n m im. dr. J efa Babi skiego Krako ie. Jego p no Mistrz aa a o po pros minimali m s o a grafic n m od or eni . Ten wizerunek m g b b na e il s racj do ne .ar . Jeffre Sha ofer je przeja d ki na ro er e ek cie. Nie iadomo, c a or nali si , ale sp lne r d o inspiracji jes pli e, chocia analogie s idoczne. 100 S J. P o c z y n o k a . P ch a a c a ef e a ad ac e e c c , Krak , 2014: 129. S oje iers e na p no pr enosi a r nie spomniana c e niej Bo ena Boba-Dyga; podczas wystawy jubileuszowej z okazji XX-lecie prac rc ej Pa ac S ki Krako ie 2012 r. apre en o a a c kl k r n . B o makro iers e pisane odr c nie na k rtynach bia ego, poci ego pas p na, k re odd iela na s a ie od siebie r ne obs ar r eba b o pr e nie pr echod i jak pr e as on . Na ka d m pas najdo a si r ki iers i fragmen s ; s a c na k r na po ala a odc a i ro mie ca o . Taka forma m s a a do ingerencji d ie o, re , k r mo na e b o odbiera bi rc o jako s gna chaos nac e i s , a odr c n charak er pisma pr pomina o r dno ci odc ania i ro mienia m li dr giego c owieka. Podc as ernisa poe a Jacek Sojan ramach aran o anego pr e a ork happening odc a g o no eks k r n. Na ej samej s a ie Bo ena Boba-D ga apre en o a a e Drzewo XX ins alacj eks aln , k ra b a na ernisa d ie em rozpoc m, a kon n o an m pr e jego c es nik formie happeningu. Na dr e ie isia o kilka kar ek d d ies o ra o mi tekstami do c c mi a orki, napisan mi odr c nie pr e r n ch artys i pisar . Teks b po i cone jej j bile s o i i dodatkowo opatrzone o (...truncated)