Cena Trimalcionis ve Eski Roma Mutfak Tarihindeki Yeri

358 Tarih ve Gelecek Dergisi, Haziran 2020, Cilt 6, Sayı 2 Journal of History and Future, June 2020, Volume 6, Issue 2 Tarih&Gelecek Dergisi Doç. Dr. Ali Güveloğlu https://dergipark.org.tr/tr/pub/jhf History&Future Journal of Recep Tayyip Erdoğan Üniversitesi Fen-Edebiyat Fakültesi tarih (Eskiçağ Tarihi) Bölümü Rize ORCID: https://orcid.org/0000-0002-9114-7272 Screened by e-ISSN 2458-7672 Eser Geçmişi / Article Past: Araştırma Makalesi Başvuruda bulundu. Kabul edildi. 01/06/2020 08/06/2020 Applied Accepted DOI: http://dx.doi.org/10.21551/jhf.746625 Research Paper Orjinal Makale / Orginal Paper Cena Trimalchionis ve Eski Roma Mutfak Tarihindeki Yeri Cena Trimalchionis and its Place in the History of Ancient Roman Cusine Öz Bu çalışmada imparator Nero’nun şölenlerinin düzenlenmesinden sorumlu olan Petronius (Arbiter) Niger tarafından M.S. 60-66 yıları arasında kaleme alındığı düşünülen Satyricon adlı romanın 26-78.8 paragrafları arasında yer alan son derece gösterişli ve abartılı bir akşam yemeğinin anlatıldığı Cena Trimalchionis adlı bölümü dönemin sosyopolitik gerçekleri ve yazarın üstü kapalı eleştirileri bağlamında incelenmiştir. Yazarın hizmet ettiği imparatora karşı düzenlenen başarısız bir suikast girişimine katılanlar arasında anıldığı için M.S. 66 yılında intihar ettiği biliniyor, bu nedenle eserin en geç bu tarihte yazılmış olduğu kabul edilir, ancak yayımlanma tarihi net değildir. Eserden günümüze yalnızca 141 paragraflık bir bölüm ile bazı fragmanlar ulaşmıştır, tamamının uzunluğu hakkında farklı görüşler öne sürülebilir, ancak kopukluk ve eksiklikler nedeniyle bu fikirlerin hiçbirisi tam doğru olarak kabul edilemez. Cena Trimalchionis olarak adlandırılan 52 paragraflık bölümde romanın ana karakterlerinin de katıldığı bir akşam yemeği anlatılır, bu anlatıda sunumlar gösterişli, yemekler abartılı, karakterler cahil ve zevksiz olarak yansıtılır. Ana karakterlerin adı geçen akşam yemeğinden sıkılmaları ve oradan kaçmaya çalışmaları dikkate alındığında romanın ana konusunun yemek ve damak tadı üzerine kurgulanmadığı anlaşılır. Yine de Trimalchio gibi önemli bir karakterin yaratılması ve yemeğin bu karakter üzerinden yansıtılması yazarın yemekle içli-dışlı bir anlatımı tercih ettiği izlenimini uyandırır. Yapılan inceleme sonunda Cena Trimalchionis’in dönemin sonradan görme azatlılarının incelmemiş damak zevklerini eleştirmek amacıyla yazıldığı, metinde sık sık benzetmelere ve tezatlara başvurulduğu, gerçek ile gerçek dışı dünya algılarının karşılaştırıldığı ve kendinden önceki bazı edebi eserlerle benzerlikler taşıdığı anlaşılmıştır. Anahtar Kelimeler: Petronius, Satyricon, Cena Trimalchionis, Roma Akşam Yemekleri, Satire. ATIF: Güveloğlu Ali , “Cena Trimalchionis ve Eski Roma Mutfak Tarihindeki Yeri”, Tarih ve Gelecek Dergisi, 6/2 (Haziran 2020), s. (358-375) CITE: Güveloğlu Ali, “Cena Trimalchionis and its Place in the History of Ancient Roman Cusine”, Journal of History and Future, 6/2 (June 2020), pp. (358-375) https://dergipark.org.tr/tr/pub/jhf Tarih ve Gelecek Dergisi, Haziran 2020, Cilt 6, Sayı 2 Journal of History and Future, June 2020, Volume 6, Issue 2 359 Abstract In this study, we examined the novel, Satyricon which was written between 60-66 AD. by Petronius (Arbiter) Niger, whose ideas were effective for the arrangement of the feasts of Emperor Nero. The section titled Cena Trimalchionis between 26-78.8 paragraphs, which describes an extremely ostentatious and extravagant dinner was also examined in the context of the socio-political realities of the period and the implicit criticism of the author. As the author’s name mentioned in an unsuccessful assassination attempt against the emperor he was forced to commite suicide in the year of 66 AD., so the work is considered to have been written at the latest in this year, but the date of publication is unclear. Only 141 paragraphs and some fragments of the novel have reached today, different opinions can be put forward about the length of the whole, but none of these ideas can be considered completely correct due to disconnection and deficiencies. In the 52-paragraph section called Cena Trimalchionis, a dinner with the main characters of the novel is also included, in this narrative, the presentations are showy, the dishes are exaggerated, the characters are ignorant and unappealing. Considering that the main characters get bored of the said dinner and try to escape, it is understood that the main subject of the novel is not based on food and taste. Nevertheless, the creation of an important character like Trimalchio and the introduction of food through this character gives the impression that the author prefers a narrative-intimate narrative with food. As a result of this study, it was understood that Petronius was written in order to criticize the unexamined palate tastes of Cena Trimalchionis of the period afterwards, and in the text, analogies and contrasts were used, and the real and surreal world perceptions were compared through the novel. Keywords: Petronius, Satyrica, Cena Trimalchionis, Roman Convivum, Satire. K Giriş onunun günümüze olan uzaklığı, kaynakların az ve güvenilmez oluşu, günümüze kadar yapılan yorumların niteliği gibi nedenlerle Eski Romalıların yemek alışkanlıklarını araştırmak, bununla birlikte mutfak tarihlerini kurgulamak ve yazmak oldukça zorlu bir iştir. Bu makalede kimliği tartışmalı bir yazar olan Petronius Arbiter’in M.S. I. yüzyılın ikinci yarısına tarihlenen Satyricon adlı romanının 26-78.8. paragrafları arasında yer alan Cena Trimalchionis (Trimalchio’nun Akşam Yemeği) adlı anlatı servis edilen yemekler bakımından incelenecektir. Adı geçen roman günümüze tam olarak ulaşmamıştır, ulaşan kısımlardan anlaşıldığı kadarıyla dönemin “burjuvazisinin” incelmemiş alışkanlıklarına karşı eleştirel bir tarzın benimsendiği anlaşılır. Romanın ana karakterleri Enclopius, Ascyltus ve Giton’dur, bunların yanında adı geçen şölenin ev sahibi zengin azatlı Trimalchio ile karısı Fortunata romanın değilse bile en azından düzenlenen akşam yemeğinin ana karakteri sayılırlar. Trimalchio’nun arkadaşı Habinnas ve karısı Scintilla da yemeğin yan karakterleri sayılabilir. Enclopius ve arkadaşlarının adı geçen yemeğe katılmasına aracı olan Agamemnon zayıf fakat etkili bir karakterdir, şölenin diğer katılımcıları ise zayıf karakterler olarak kabul edilebilir. Son olarak yemek sırasında zaman zaman ortaya çıkan köleler, akrobatlar ve müzisyenler önemli bir anlatım unsuru olarak yer alırlar, fakat fikirsel 360 Tarih ve Gelecek Dergisi, Haziran 2020, Cilt 6, Sayı 2 Journal of History and Future, June 2020, Volume 6, Issue 2 https://dergipark.org.tr/tr/pub/jhf anlamda bir önem taşımazlar. Romanın dili basittir, karakterler sokak dili konuşur, sıkça küfürlere başvururlar, şölenin sahibi süper zengin eski bir köle olan (romanda azatlı, yani özgürdür) Trimalchio mal varlığıyla övünen kaba saba bir adamdır, konuklarına servis ettiği yiyeceklere bakılacak olursa Romalıların ş (...truncated)