SURE-KONULU TEFSİR BAĞLAMINDA NASR SURESİNE GENEL BİR BAKIŞ

Genç Mütefekkirler Dergisi Nisan 2020 SURE-KONULU TEFSİR BAĞLAMINDA NASR SURESİNE GENEL BİR BAKIŞ Nihat DEMİRKOL Özet: Kur’an, Allah’ın insanlığa gönderdiği son ilahi kitaptır. İçerdiği anlamlar bakımından derin olan bu kitabın en kısa surelerinden bir tanesi Nasr suresidir. Nasr suresi Müslümanların hem toplumsal hem de bireysel problemlerini çözecek metotlar sunmaktadır. Birey ve toplumu birleştiren bu surenin üç ayeti bulunmakta ve üç ayetinde ise üç ana mesaj vurgulanmaktadır. Surenin birinci ayeti siyasi bir ayettir. İkinci ayeti içtimai, üçüncü ayeti ise bireysel yani kulluktur. Birinci ayette ele alınan konu başarıdır. İkinci ayette ise toplumsal değişmeye dikkat çekmektedir. Üçüncü ayetin mevzusu ise bireydir. Bu üç ayet arasında çok kuvvetli bir mana bütünlüğü vardır. Birinci ayetteki başarını devamı için üçüncü ayetteki bireysel kulluğun önemine işaret etmektedir. İkinci ayetteki toplumsal değişme için ise yine bireyin değişmesini işaret etmektedir. Üçüncü ayetteki bireyin başarı kazanabilmesi için ise ikinci ayetteki toplumsal bütünleşmeye yöneltmektedir. Surenin içerdiği bu muhtevayı dikkatle inceleyip tatbik ettiğimizde Müslüman dünyasındaki birçok bireysel ve toplumsal problemin ortadan kalkacağı kanaatindeyiz. Anahtar Kelimeler: Başarı, Fetih, Birey, Toplum.  Bu makale, yazarın Iğdır Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsünde hazırlamış olduğu Yüksek Lisans Tezinden yararlanarak hazırlamıştır.  Araştırma Görevlisi/ Iğdır Üniversitesi Temel İslam Bilimleri Bölümü. 67 Genç Mütefekkirler Dergisi Nisan 2020 In the Context of the Commentary On Sura a General Look at the Sura Nasr Abstract: The Qur'an is the last divine book that Allah has sent to man. One of the shortest chapters of this book, which is deep in its meanings, is the sura Nasr. The sura Nasr offers methods to solve both social and individual problems of Muslims. This sura, which unites individuals and society, has three verses and three main messages are highlighted in its three verses. The first verse of the sura is a political verse. The second verse is the drink, and the third verse is individual worship. Success is the topic discussed in the first verse. In the second verse, it is important to note the social change. The subject of the third verse is the individual. There is a very strong meaning between these three verses. It points to the importance of individual worship in the third verse for the continuation of its success in the first verse. For the social change in the second verse, it also points to the change of the individual. In order for the individual in the third verse to succeed, he directs the social inamething in the second verse. We believe that many individual and social problems in the Muslim world will be eliminated when we carefully examine and practice this content contained in the sura. Keywords: Success, Conquest, Individual, Society. 66 Genç Mütefekkirler Dergisi Nisan 2020 Giriş İslam dünyası son iki asırdır hep geriye doğru gitmektedir. Yaşanan hezimetler açıkçası bizleri endişeye sevk etmiştir. 14 asır boyunca Müslümanlar bireysel veya toplumsal olarak yaşadıkları problemlerin çözümü için başvurdukları temel kaynak Kur’an-ı Kerim olmuştur. Allah, Kur’an’da Müslümanlara yardım ettiğini ifade etmektedir.1 Müslümanlar tarih boyunca da Allah’ın emirlerini yerine getirdiklerinde ise Allah onlara yardım etmiştir. Yardım anlamını içeren Nasr suresi de günümüzde veya gelecekte Allah’ın yardım edeceğini ifade etmektedir. Nasr suresi, Allah’ın yardımını ifade etmesi bakımından bizim için büyük bir ümit ve kurtuluş vadetmektedir. Bunun yanında kurtuluş reçetemizi de sunmaktadır. Allah’ın yardımı ve fethi geldiği zaman insanların Allah’ı hamd ile tesbih ve istiğfar etmesi istenmektedir. Surenin anlamlarını üçüncü ayette birinci ayete doğru bir bütün olarak okuduğumuzda ise Allah’ın yardımının gelmesi için O’nu hamd ile tesbih ve istiğfar etmemiz gerektiğini görmekteyiz. Bu noktada bizlere yön veren Hz. Peygamber olmaktadır. Hz. Peygamber Mekke’yi feth ettiği zaman onun kadar Allah’a hamd ile tesbih ve istiğfar eden kimse yoktu. Allah’ın yardımı ve fethi gelince yani Mekke’yi fethedince de Hz. Peygamber daha fazla tesbih ve istiğfar etti. Günümüz itibariyle düşündüğümüzde ise Müslümanlar olarak Allah’ın bizlere yardım etmesi için O’nu çokça tesbih ve istiğfar etmemiz gerekir. Bunun yanında ubudiyetimzin bir gereği olarak da Allah’ı tesbih ve istiğfar etmemiz gerekmektedir. Dolaysıyla her iki durumda Allah’ı tesbih ve istiğfar etmemiz gerekmektedir. Kanaatimizce Nasr suresi Müslümanların zafer kazanması için ortaya bir metot koymaktadır. Biz de bu çalışmamız da bu metodu ifade etmeye çalışacağız. 1 Bkz.: Al-i İmran, 3/122-126. 67 Genç Mütefekkirler Dergisi Nisan 2020 A. Surenin Tanıtımı 1. Surenin İsimlendirilmesi Surenin ismi, “Suret’u izaca’e nasrullah’i ve-l feth” olarak isimlendirilmiştir. Sahabilerden Hz. Aişe’de (r.a) aynı aynı ismi kullanmıştır. Tefsirlerin çoğunda ve Mushaflarda َ‫ سورَةَ َالنَصَر‬olarak geçmektedir. Ayrıca içinde fetih vuku bulduğu için fetih suresiyle ortak isim olarak َ‫ سورَةَ َالَفَتَح‬diye de adlandırılmıştır.2 Hz. Peygamberin vefatına işaret ettiği için "Tevdi' (uğurlama, vedalaşma) olarak da isimlendirilmiştir.3 Bu surede ilk ayette geçen “nasr” kelimesinden dolayı “Nasr suresi” olarak meşhur olmuş ve halk arasında da en çok bilinen ismi de “Nasr suresi” şeklindedir.4 2. Surenin Sıralaması Surelerin sıralamasını iki açıdan değerlendirmek mümkündür. 1- İniş sırasına göre: Nasr suresi Kur'an’ın en son inen olan suresidir. Müslim, İbn Ebi Şeybe, İbn Merduye ve İbn Abbas dan şöyle rivayet etmişlerdir. “Kur’an’dan ‫ إذاَجاءَنصر ه‬suresidir.5 en son nazil olan sure ‫ح‬ َُ ‫ََُّللاَوالفت‬ 2- Mushaf sırasına göre ise Nasr suresi günümüzde kullanılan Osman Mushafına göre 110. Sırada yer almaktadır. 3. Surenin Nüzulü Bu konuda iki görüş bulunmaktadır: Birincisi: Bu sure hicretin onuncu yılında nazil olduğudur. Mekke ise hicretin sekizinci yılında feth edilmiştir. Hz. Peygamber’in Nasr suresinin nüzulünden sonra yetmiş gün yaşadığı rivayet edilmektedir. Katad’e (r.a) Nasr suresiyle Hz. Peygamberin vefatı arasındaki süreyi şöyle ifade etmektedir. “Allah’a yemin olsun ki ondan sonra az yaşadı. İki seneden sonra vefat etti.”6 İkincisi ise Nasr suresi Mekke’nin fethinden önce indiği yönündedir. Hz Peygamberin, Mekkelilere karşı Allah’ın kendisine yardımının bulunacağı ve Muhammed b. Tahir İbn Aşur, et-Tahrir ve’t-Tenvir, Tunus, 1984, XX, 587. Mahmud Şükri Alusi el-Bagdadi, Ruhu-l Meani, Beyrut, 1971, XI, 255. 4 Vehbe ez-Zuhayli, et-Tefsirü’l-Münir, Daru'l-Fikri'l-Muasır, Beyrut, 2011, XV, 659. 5 Celaleddin Abdurrahman b. es-Suyuti, el-Itkan fi ulumi’l-Kur’an, Beyrut, t.s. VIII, 662. ;Elmalılı M. Hamdi Yazır, Hak Dini Kur’an Dili, Eser Neşriyat, İst, 1979, IX, 6235. 6 Muhammed b. Cerir et-Taberi, Cami’u’l-Beyan an Te’vili Ayi’l-Kur’an, Bidaru’l-Hicr, Beyrut, 1992, XII, 712. 2 3 67 Genç Mütefekkirler Dergisi Nisan 2020 Mekke’yi feth (...truncated)