Z archiwum Aleksandra Wata

Ryszard Zajączkowski Z archiwum Aleksandra Wata Pamiętnik Literacki : czasopismo kwartalne poświęcone historii i krytyce literatury polskiej 98/1, 145-161 2007 II. M A T E R I A Ł Y I N O T A T K I Pamiętnik Literacki XCVIII, 2007, z. 1 PL ISSN 0031-0514 RYSZARD ZAJĄCZKOWSKI (Katolicki Uniwersytet Lubelski) W A R C H I W U M A L E K S A N D R A W A TA B e in e c k e R a re B o o k a n d M a n u sc rip t L ib rary , je d n a z b ib lio te k n a le ż ą c y c h do u n iw e rs y te tu Y ale w N e w H a v e n w S ta n a c h Z je d n o c z o n y c h , je s t w p o s ia d a n iu a r c h iw u m A le k s a n d ra W ata. S ta n o w i on o ce n n e ź ró d ło p o z n a n ia b io g ra fii i tw ó rc z o ści p isa rz a , j a k te ż p o lsk ie g o ż y c ia lite ra c k ie g o w k ra ju i n a e m ig racji. Z b io ry z a s łu g u ją n a o m ó w ie n ie , p o n ie w a ż s ą n ie d o s tę p n e w P o lsc e , a p rz y ty m m a ło z b a d a n e i n ie d o k o ń c a u p o rz ą d k o w a n e . O g ó ln a lis ta z a w a rto śc i a rc h iw u m z n a jd u je s ię n a stro n ie in te rn eto w ej : h ttp ://b e in e c k e .lib ra ry .y a le .e d u /M S S _ P re lim in a ry L ists/w a t.h tm . M a te ria ły w a rc h iw u m u m ie sz c z o n o w 16 p u d ła c h te m a ty c z n y c h o ra z w 3 p u d ła c h o z n a c z o n y c h lite ra m i A , B , C , o b e jm u ją c y c h u ło ż o n ą a lfa b e ty c z n ie k o re s p o n d e n c ję s k ie ro w a n ą do A le k s a n d ra i O li W atów . P u d ła te m a ty c z n e s ą o z n a c z o n e n u m e ra m i o d 1 d o 2 0 , je d n a k z a w a rto ść p u d e ł 7, 13, 15, 16 p rz e n ie s io n o w in n e m ie jsc a . W w ię k s z o śc i p u d e ł z n a jd u ją s ię te c z k i, a w n ic h p lik i z m n ie j lu b b a rd z ie j p o s e g re g o w a n y m i i o p isa n y m i m a te ria ła m i. Teksty literackie i publicystyczne U tw o ry W a ta , z a ró w n o m a s z y n o p is y , j a k i rę k o p is y , w w ię k s z o ś c i z d e p o n o w a n o w p u d ła c h 1 -4 . Z a c z n ijm y o d m a teria łó w , k tó re z o s ta ły o p u b lik o w a n e. W te c z c e 1 z p u d ła 1 s ą m .in . p r z e p is a n e te k s ty m ło d z ie ń c z y c h w ie r s z y W ata, m a n u sk ry p ty i m a s z y n o p is y C ie m n e g o ś w ie c id ła o p ra c o w a n e p r z e z n ie g o o ra z sz k ic e o Z y g m u n c ie K ra s iń s k im . T e c z k a 5 z te g o ż p u d ła z a w ie r a r ę k o p is y i m a s z y n o p is y W a ta d o ty c z ą c e K ra s iń s k ie g o , a te c z k a 5 a te k s ty o n im p rz e p is a n e p r z e z O lę W a to w ą . W te c z c e 7 z p u d ła 1 j e s t m .in . m a s z y n o p is C ie m n e g o ś w ie c id ła o p ra c o w a n y p r z e z a u to ra i j e g o k o r e s p o n d e n c ja w s p ra w ie w y d a n ia te g o to m u : 11 lis tó w W a ta d o r ó ż n y c h o só b o ra z 4 K a z im ie rz a R o m a n o w ic z a w z w ią z k u z p u b lik a c ją C ie m n e g o ś w ie c id ła . Je g o k o r e k tę d o k o n a n ą r ę k ą tw ó rc y , m a s z y n o p is y w ie r s z y d o te g o w y d a n ia , a ta k ż e d o ty c z ą c ą g o d o k u m e n ta c ję z a w ie r a ją te c z k i 35 i 3 5 a z p u d ła 4. T a m te ż z n a jd u je s ię e g z e m p la rz W ierszy o ra z W ierszy ś r ó d z ie m n o m o r s k ic h z p o p r a w k a m i au to ra . W te c z c e 10 z p u d ła 1 p o ś r ó d te k s tó w p r o z ą s ą m a n u sk ry p ty w ie r s z y (ró ż n e w e rs je ), b ru lio n y o ra z m .in . 3 k a r tk i rę k o p is u : O P r o u ś c ie , O c h o r o b ie , O n o w e j s z k o le k r y ty c z n e j. W p u d le 2 te c z k a 13 m ie ś c i te k s t N a w y p a d e k k o n fis k a ty W ierszy ś r ó d z ie m n o m o rsk ic h . P r z e d m o w a (2 7 I 19 6 3 ) (ss. 8 m p is u z p o p r a w k a m i au to ra ). T e c z k a 14 146 RYSZARD ZAJĄCZKOWSKI z te g o p u d ła z a w ie r a d r a m a t K o b ie ty z M o n te O liv e tti. N a stro n ie ty tu ło w e j w id n ie ją z a n o to w a n e r ę k ą W a ta sło w a : „ N a p is a n y w c h w ili z m ę c z e n ia (p o s z p ita ln e j) - k a p itu la c ji, k ła m s tw a , a le n a sz c z ę ś c ie n ie z r e a liz o w a n e ” . W e d łu g d o łą c z o n e j in fo rm a c ji O li W a to w ej s z tu k a p o w s ta ła w z w ią z k u z k o n k u rse m o g ło s z o n y m p rz e z m in is tr a S o k o rsk ie g o . W te c z c e 19, w n o ta tn ik u , z n a le ź ć m o ż e m y fra g m e n ty p r o z y p is a rz a , w te c z c e 19 a d w a z e s z y ty z n o ta tk a m i o ra z te k s t p t. D z ie n n ik m a g n e to f o n o w y (ss. 5 m p is u ), a w te c z c e 19b m .in . d w a z e s z y ty z n o ta tk a m i p is a rz a g łó w n ie p o p o ls k u i p o ro s y js k u (tru d n y m i d o o d c z y ta n ia ). P u d ło 4 ( te c z k a 3 1 ) z a w ie r a lic z n e m a s z y n o p is y w ie r s z y W a ta , a ta k ż e P o e m a t b u k o lic z n y ( w e rs ja n ie p rz y g o to w a n a d o d ru k u i w e r s ja p rz y g o to w a n a do d ru k u ). W iersze i W iersze ś r ó d z ie m n o m o r s k ie z p o p ra w k a m i a u to ra s ą te ż w ty m p u d le , w te c z c e 3 5 b (to in n e e g z e m p la rz e n iż w s p o m n ia n e w c z e ś n ie j). W te c z k a c h 3 0, 3 0 a, 3 0 b z te g o ż p u d ła m ie ś c i s ię D z ie n n ik b e z s a m o g ło s e k (d w ie f o to k o p ie o ra z e g z e m p la rz e n a le ż ą c e d o O li W a to w e j i J a c k a T rz n a d la ). M a s z y n o p is y D z ie n n ik a b e z s a m o g ło s e k , j a k r ó w n ie ż M o je g o w ie k u (d o p is e k O li W a to w e j n a o so b n e j k a rtc e : „ B ra k c a ło ś c i k o p ii z p o p r a w k a m i M iło sz a . C a ło ś ć w d w ó c h p u d ła c h ” ), M o r a lió w i K a r te k n a w ie tr z e z n a jd u ją s ię w p u d le 11, a c z ę ś c io w o te ż w te c z c e 4 6 z p u d ła 6 (ss. 23 m p is u ). R ę k o p is M o r a lió w z a w ie r a te c z k a 4 z p u d ła 1, te c z k i z a ś 2 9 i 2 9 a m a s z y n o p is M o r a lió w i tr z y je g o fo to k o p ie . O n ie d o ść d o k ła d n y m u p o rz ą d k o w a n iu a rc h iw u m św ia d c z y fak t, ż e m a te ria ły z w ią z a n e z M o im w ie k ie m ro z p ro s z o n e s ą w ró ż n y c h m ie jsc a c h . W p u d le 1 (te c z k a 10) j e s t fra g m e n t w s p o m n ie ń o d n o sz ą c y s ię d o te g o u tw o ru , a d o ty c z ą c y K ijo w a , z a d n o ta c ją O li W a to w ej: „ P rz e p isa n e , w y s ła n e do M iło s z a ” . W p u d le 3 (te c z k a 2 2 ) z n a jd u je się k ilk a d z ie s ią t stro n ic m a s z y n o p is u M o je g o w ie k u z b a rd z o lic z n y m i p o p ra w k a m i au to ra. O b sz e rn e fra g m e n ty u tw o ru s ą te ż w te c z c e 2 2 a, g d z ie m ie śc i się r ó w n ie ż in d e k s n a z w is k o ra z in d e k s n a z w (o d p o w ie d n io - ss. 10 i 3 4 m p isu ). W p u d le 2 ( te c z k a 17) z n a jd z ie m y o ry g in a ł i k o p ię te k s tu p t. P r o je k t z b ie ra n ia p o lo n ik ó w w Z S R R . W p u d le 4 z a w a rte s ą (...truncated)