Orijinal araştırma-Original research

Cumhuriyet Tıp Dergisi Cumhuriyet Medical Journal Cumhuriyet Tıp Derg 2011; 33: 324-332 Cumhuriyet Med J 2011; 33: 324-332 Orijinal araştırma-Original research Alt ekstremite cerrahilerinde sürekli spinal ve kombine spinal-epidural anestezisinin karşılaştırılması Continuous spinal and combined spinal-epidural anesthesia in the lower extremity surgery Hasan Özal, Sinan Gürsoy*, İclal Özdemir Kol, Kenan Kaygusuz, Cevdet Düger, Hayati Öztürk, Caner Mimaroğlu Anesteziyoloji ve Reanimasyon Kliniği (Dr. H. Özal), Bursa Devlet Hastanesi,TR-16040 Bursa, Anesteziyoloji ve Reanimasyon Anabilim Dalı (Doç. Dr. S. Gürsoy, Doç. Dr. İ. Ö. Kol, Doç Dr. K. Kaygusuz, Yrd. Doç. Dr. C. Düger, Prof. Dr. C. Mimaroğlu), Ortopedi ve Travmatoloji Anabilim Dalı (Doç. Dr. Hayati Öztürk), Cumhuriyet Üniversitesi Tıp Fakültesi,TR-58140 Sivas Özet Amaç. Bu çalışmada alt ekstremite cerrahisi yapılacak olan hastalarda %0,5 bupivakain + morfin kombinasyonu kullanarak, sürekli spinal anestezi ve kombine spinal epidural anestezi yöntemlerinin peroperatif dönemde anestezi kalitesi, hemodinamik stabilite, blok seviyesi, komplikasyonlar ve postoperatif dönemde analjezi kalitesi üzerine olan etkilerinin karşılaştırılması amaçlandı. Yöntem. Çalışmaya ASA I-III grubu 54 hasta dahil edildi ve hastalar rastgele iki gruba ayrıldı. I. Gruba; (n=27) spinal kateter intratekal aralıkta 2-3 cm sefale olacak şekilde yerleştirildi ve kateterden intratekal aralığa 10 mg (2 mL) %0,5’lik bupivakain + 0,1 mg morfin / 2,5 mL volümde uygulandı. II. Gruba; (n=27) kombine spinal-epidural anestezi için intratekal aralığa 5 mg %0,5 bupivakain + 0,05 mg morfin / 2,5 mL volümde uygulandı. Tüm hastaların sistolik ve diastolik arter basınçları, kalp atım hızları, periferik oksijen saturasyon değerleri, bromage, duyusal blok seviyesi, vizüel analog skala, verbal point skala değerleri, memnuniyet, ek doz gereksinimi ve dozlar kaydedildi. Bulgular. Gruplar arasında demografik özellikler, yöntemin uygulanma ve ameliyat süreleri yönünden fark saptanmadı. Hemodinamik parametreler, motor ve duyusal blok seviyeleri ve hasta memnuniyeti yönünden fark görülmezken, total ilaç tüketimi kombine spinal epidural anestezi grubunda daha yüksekti (P<0,05). Postoperatif dönemde her iki yöntemin analjezik etkileri benzer bulunurken, ek doz ihtiyacı ve kaşıntı insidansı kombine spinal epidural grubunda daha yüksekti (P<0,05). Sonuç. Sonuç olarak, bir yöntemin diğerine intraoperatif ve postoperatif dönemde bir üstünlüğü olmadığı kanaatine vardık. Anahtar sözcükler: Sürekli spinal anestezi, kombine spinal epidural anestezi, bupivakain, morfin Abstract Aim. In this study, it was aimed to compare the effects of the continuous spinal anesthesia and the combined spinal-epidural anesthesia by using 0.5 % bupivacaine + morphine on peroperative analgesia quality, hemodynamic stability, block level, complications and postoperative analgesia quality in surgery of the lower extremity. Method. Fifty-four, ASA I-III patients included the study and divided into the two groups randomly. In the first group (n=27), a spinal catheter was placed into the intrathecal space and 10 mg 0.5 % bupivacaine + 0.1 mg morphine/2.5 mL were administered. In the second group (n=27), 5 mg 0.5% bupivacaine + 0.05 mg morphine/2.5 mL were administered intrathecal space and 30 mg 0.5% bupivacaine + 2 mg morphine/10 mL were administered into the epidural space. The time of the both procedures, systolic blood pressure, diastolic blood pressure, heart rate, bromage, sensorial block level, visual analog scale, verbal point scale values, patient’s satisfaction, additional dose necessity and overall doses were recorded for all patients. Results. There was no significant difference between the groups in point of application time of the method and operation time. While there was no difference between the groups in point of hemodynamic parameters, level of motor block, level of the sensorial block and patient’s satisfaction, the drugs consumption was higher in the combined spinal epidural anesthesia group (P<0.05) in the intraoperative period. In the postoperative period, while the analgesic effects of the both groups were similar, necessity of the additional dose and the itch 325 incidence were higher in the combined spinal epidural anesthesia group (P<0.05). Conclusion. In conclusion, we decided that one method has not superiority over the other method in the intraoperative and postoperative periods. Keywords: Continuous spinal anesthesia, combined spinal epidural anesthesia, bupivacaine, morphine Geliş tarihi/Received: 15 Nisan 2011; Kabul tarihi/Accepted: 5 Ağustos 2011 *İletişim adresi: Dr. Sinan Gürsoy, Anesteziyoloji ve Reanimasyon Anabilim Dalı, Cumhuriyet Üniversitesi Tıp Fakültesi, TR-58140 Sivas. E-posta: gungü[email protected] Giriş Günümüze kadar yapılan çalışmalarda hiçbir anestezi tekniğinin tam olarak güvenli olduğu gösterilememiştir. Ancak, rejyonel yöntemlerin serebral ve pulmoner fonksiyonları daha iyi koruduğu, hemodinamik stabilite sağladığı, hiperkoagülabiliteyi azalttığı ve tromboembolik komplikasyonlara karşı koruyucu etkisinin olduğu bilinmektedir [1-3]. Alt ekstremite cerrahilerinde spinal ve epidural anestezi sık uygulanan rejyonel anestezi yöntemleridir. Ancak spinal anestezinin sınırlı etki süresi nedeni ile uzayan vakalarda yetersiz kalabilmesi ve blok düzeyinin iyi kontrol edilememesi [4, 5] epidural anestezinin de yüksek doz gerektirmesi ve etkinin geç başlaması gibi dezavantajları vardır [6]. Sürekli spinal anestezi (SSA) intratekal (İT) aralığa kateter yerleştirilerek blok seviyesi ve segmental dağılımının kontrol edilebilmesi, lokal anestezik (LA) ajanın ihtiyaca göre ayarlanabilmesi nedeni ile toksisite riskinin azalması ve hemodinamik değişikliklere daha az neden olması gibi avantajlara sahiptir. Ayrıca yerleştirilen kateter postoperatif analjezi amacıyla da kullanılmaktadır [4]. Kombine spinal epidural anestezi (KSEA) ise spinal ve epidural anestezinin birlikte gerçekleştirildiği bir yöntemdir. Spinal ve epidural anestezinin avantajlarını birlikte sunan bir tekniktir. KSEA’deki spinal komponent ile hızlı başlangıç sağlanır, epidural komponent ile de cerrahi süre uzasa dahi anestezinin yeterli ve devamlı olması sağlanır. Postoperatif dönemde de analjezi amaçlı olarak kateterden yararlanılır [7]. Hem SSA hem de KSEA yöntemiyle lokal anestezik (LA) ajanlar ve LA + opioid kombinasyonları kullanılabilmekte, yeterli anestezi ve analjeziye olanak sağlamaktadır. Bu çalışmada alt ekstremite cerrahisi yapılacak olan ASA I-III grubuna giren hastalarda %0,5 bupivakain + morfin kombinasyonu kullanarak, SSA ve KSEA yöntemlerinin peroperatif dönemde anestezi kalitesi, hemodinamik stabilite, blok seviyesi, komplikasyonlar ve postoperatif dönemde analjezi kalitesi üzerine olan etkilerinin karşılaştırılması amaçlandı. Gereç ve yöntem Randomize olan bu çalışmanın yerel etik kurul ve hastaların izni alınarak alt ekstremite cerrahisi geçirecek hastalar üzerinde yapılması planl (...truncated)