Birinci Dünya Savaş'ında Romanya Osmanlı Askeri Valiliği

e-ISSN 2458-9519 Osmanlı Medeniyeti Araştırmaları Dergisi Journal of Ottoman Civilization Studies Cilt 4, Sayı 7, Temmuz 2018 & Vol 4, No 7, July 2018 ©2018 Telif Hakkı OSMED’e aittir DOI: 10.21021/osmed.426053 http://dergipark.gov.tr/osmed http://osmanli-medeniyeti.com Geliş Tarihi & Received: 22.05.2018 Kabul Tarihi & Accepted: 16.07.2018 OSMED, 2018, 4(7): 162-175 Birinci Dünya Savaşı’nda Romanya Osmanlı Askeri Valiliği The Ottoman Military Governorship of Romania during the First World War Zeki Çevik & Emirhan Yılmazpehlivan*** Öz 1916 yılının Eylül ayından itibaren, Romanya’nın Dobruca bölgesindeki Tuna Boylarına 15. ve 25. Fırka ile 26. Fırkadan oluşan 6.Türk Kolordusu intikal ettirilmiş, Tuna nehri üzerinde sevk ve idare, Tuna Osmanlı Menzil Müfettişliğine verilmiştir. Bükreş’in İttifak Devletleri’ne ait karma güçlerince, 6 Aralık 1916 tarihinde işgal edilmesi üzerine, 9 Ocak 1917’de, Romanya’yı İşgal Kuvvetleri Komutanlığı şekliyle ifade edilebilecek olan Romanya İdare-i Askeriyesi (Romanya Osmanlı Askeri Valiliği) adında bir kuruluş hizmete girmiştir. Bu çalışma, yerel ve yabancı kaynaklara dayanarak, 9 Ocak 1917'de Romanya’da kurulan Romanya Osmanlı Askeri Valiliği’nin Büyük Savaş süresince, 1917–1918 yılları arasındaki faaliyetlerini ele almayı ve irdelemeyi amaçlamaktadır. Anahtar Kelimeler: Birinci Dünya Savaşı, Romanya Cephesi, Osmanlı Devleti, Romanya, Romanya Osmanlı Askeri Valiliği. Abztract From September 1916 onwards, the 6th Army Corps consisting of 5th division and 25th division and 26th division was transferred to the proximity of Danube River in the Dobruja Region of Romania. The referral and administration on the Danube River were assigned to the Tuna Ottoman Menzil (Range) Inspectorate. On the occasion of the occupation of Bucharest by the co- forces of the Allied Powers on 6 December 1916, an institution called the Ottoman Military Governorship of Romania came into service on January 9, 1917. This study, based on local and foreign sources, aims to examine the activities of the Ottoman Military Governorship established on 9 January 1917 in Romania during the Great War. Keywords: World War I, Romanian Front, Ottoman State, Romania, the Ottoman Military Governorship of Romania.  Bu çalışma, Balıkesir Üniversitesi Rektörlüğü Bilimsel Araştırma Projeleri Birimi tarafından (BAP) 2016 / 99 no’lu proje ile desteklenmiştir.  (Doç. Dr.), Balıkesir Üniversitesi, Fen Edebiyat Fakültesi, Tarih Bölümü, ; ORCID: orcid.org/ 0000-0002-3756-8738 *** (Öğr. Görv); Balıkesir Üniversitesi/Yabancı Diller Yüksekokulu, ; ORCID: orcid.org/00000001-8451-8859 Journal of Ottoman Civilization Studies VOL. 4, NO. 7 (2018), 162 – 175 Z. Çevik & E. Yılmazpehlivan Giriş 19. yüzyılın ikinci yarında Avrupa’da İngiltere ve Almanya’nın kutup başı olduğu İtilaf ve İttifak devletleri arasında zamanla yeni sömürgeler elde etme yarışına, üretilen sanayi ürünlerinin pazarlanması ve silahlanma rekabeti de eklenince Avrupa adeta kıvılcım bekleyen bir barut fıçısına döndü. 1 Ağustos 1914 günü Almanya’nın Rusya’ya savaş ilanıyla başlayan bu büyük felaket kısa sürede bütün dünyayı sardı. Böylece başlayan Birinci Dünya Savaşı’nda İtilaf ve İttifak Devletlerinin saflarında savaşa katılan devlet sayısı zamanla artış göstermiştir. 1915 yılı yazında İtalya, İtilaf Devletleri safında; aynı yılın sonbaharında ise Bulgaristan İttifak Devletleri safında yer almışlardır. Öte yandan, 1916 yılında Romanya, İtilaf Devletleri’ne katılmıştır. Bu üç devletin savaşa katılmasıyla birlikte, Balkanlar’daki savaş güç dengesi yeni bir hal almış ve bu durum Osmanlı Devleti’ni de doğal olarak etkilemiştir1. Birinci Dünya Savaşı süresince, İtilaf ve İttifak Devletleri bloğundaki devletler, aynı bloktaki devletlerle silah, cephane, lojistik ve mali destek gibi her alanda karşılıklı yardımda bulunmayı kararlaştırmışlardır. Ayrıca, devletler müttefik oldukları devletlere askeri birlikler göndererek onların cephelerdeki yükünü hafifletmek için askeri yardımlarda bulunmuşlardır2. Bunun bir örneği de Osmanlı Devleti’nin müttefiki Almanya, Avusturya-Macaristan ve Bulgaristan’a destek vermek için Galiçya, Makedonya ve Romanya’ya asker sevk etmesidir. 1. Avrupa Cephelerinde Türk Kuvvetleri Birinci Dünya Savaşı’nda insanlık tarihinin o zamana değin tanık olduğu en büyük amfibi hareketin yaşandığı ve doğurduğu sonuçları nedeniyle çok büyük bir öneme sahip olan Çanakkale Cephesi’ndeki muharebelerin sona ermesini müteakip, İtilaf Devletleri’nin diğer cephelerdeki saldırıları giderek artmıştır. Birinci Dünya Savaşı’nın kaderinin Avrupa cephelerinde tayin edileceği görüşünde olan Harbiye Nazırı ve Başkomutan Vekili Enver Paşa, Alman Genelkurmayı’na, Avrupa cepheleri için birlikler gönderme önerisinde bulunmuştur. Bu öneri, Osmanlı birliklerinin Kafkas, Irak, Mısır gibi cephelerde muharebe etmesi nedeniyle Alman Genelkurmayı’nca önceleri olumlu karşılanmamıştır. Ancak, sonraları, Rusların Haziran 1916’da gerçekleştirdikleri “Brusilov Taarruzu” neticesinde, Avusturya-Macaristan’ın büyük kayıplar vermesi, cephede büyük boşluklar oluşması ve bu boşluğun açılan Romanya Cephesinde de çarpışan Alman birliklerince doldurulmasının mümkün görülmemesi gibi nedenlerle, Alman Genelkurmay Başkanı Falkenhayn Osmanlı Devleti’nden askeri birlik talebinde bulunmuştur. Aslında, Avusturya Yüksek Komutanlığı bu fikri olumlu karşılamasa da Almanya’nın ikna gayretleri meyvesini vermiş ve Enver Paşa’nın da Almanlardan gelen bu talebe olumlu bakması sonucunda Türk birliklerinin Avrupa Cephesi’ne gönderilmesi kararlaştırılmıştır3. Birinci Dünya Savaşı’nda, Batıya doğru ilerlemek ve Polonya’daki topraklarını genişletmek için Galiçya bölgesini işgal etme çabalarına giren Rusya karşısında, Avusturya-Macaristan İmparatorluğu müttefiki Almanya ile birlikte 1914 yılının Ağustos ayında Doğu Cephesi olarak bilinen Galiçya cephesini açmak zorunda kalmıştır. 4 Haziran 1916’da Ruslar, Brusilov Taarruzu neticesinde, 1 Enver Ziya Karal, Büyük Osmanlı Tarihi, C. V, TTK. Yay., Ankara, 2012., s. 497–498. Şefik Erdem, Birinci Dünya Savaşı’nda Avrupa’da Yüzbin Türk Askeri, Kastaş Yayınları, İstanbul, 1992, s. 347 3 Feyza Kurnaz Şahin, “Birinci Dünya Savaşı’nda Galiçya Cephesi’nde Hilal-i Ahmer Cemiyeti’nin Sıhhi Hizmetleri”, Uluslararası Balkan Tarihi Araştırmaları Sempozyumu, Osmanlı Mirası ve Türk Kültürünü Araştırma Derneği Yay., İstanbul, 2016, s. 477-478. 2 www.osmanli-medeniyeti.com 163 Journal of Ottoman Civilization Studies VOL. 4, NO. 7 (2018), 162 – 175 Z. Çevik & E. Yılmazpehlivan Galiçya’da 50 kilometre genişliğinde bir yarık açmış, 100 binden fazla Avusturya askerini esir almayı başarmış ve böylelikle Avusturya-Macaristan ordularına büyük bir hasar vermiştir. Yapılabilecek başka bir Rus taarruzunun Doğu Cephesinin çökmesi anlamına gelebileceği düşüncesiyle, Avusturya-Macaristan güneyde General Bothmer komutasındaki birlikleri süratle Galiçya’ya kaydırmış ve derhal karşı taarruza geçmiştir. Ancak, bu taarruz, Rus birlikleri tarafı (...truncated)