HIRİSTİYANLIĞA AKTARILMIŞ RİTÜELLER OLARAK İSİS KÜLTÜNDEKİ VAFTİZ VE GÜNAH ÇIKARTMA AYİNLERİ

Atatük Üniversitesi İlahiyat Fakültesi Dergisi, Sayı: 42 ● Erzurum 2014 HIRİSTİYANLIĞA AKTARILMIŞ RİTÜELLER OLARAK İSİS KÜLTÜNDEKİ VAFTİZ VE GÜNAH ÇIKARTMA AYİNLERİ Kürşat Haldun AKALIN (*) ÖZ Yalnızca İsis’in yerini Meryem’in almasıyla değil fakat bununla birlikte vaftiz ve günah çıkartma ayinlerinin uygulanmasıyla da, Mısırlı ana tanrıça dini olarak İsis tapınması Hıristiyanlığa aktarılmıştır. Suyla yıkanarak günahların silinmesi ve günahsız yeniden doğuşun gerçekleşmesini simgeleyen vaftiz, ilk İsis bağlıları arasında rağbet bulmuştur. Zira İsis ayinleri sırasında vaftizle veya Nil’in kutsal suyunu tapınanın başından aşağı dökmekle, onun tüm günahlarının silineceğine ve hatalarından da kurtulacağına inanılmıştır. Anahtar Kelimeler: Vaftiz, Günah çıkartma, İsis tapınması, Hıristiyanlık ABSTRACT The Sacraments of Baptism and Confessionism : As a Method of İsis’s Rituals Transmissed to Christianity The cult of Isis as an Egyptian mother goddess faith, was absorbed into Christianity not only by replacing Isis with Mary but also by practising sacraments of baptism and confession. Baptism which symbolizes the washing away of sin and sinless rebirth had been popularized among the early Isis adherents. Because they believed that baptism or pour down the holy water of Nile to the devotee’s head during the İsis rituals removes him or her all sins and errors. Every catholic receive to the church by baptism as infant, they stipulate to baptizedont take heed of all babies are innocent and harmless. Keywords: Baptism, Confession, The Cult of Isis, Christianity * Doç. Dr., Osmaniye Korkut Ata Üniversitesi. 42 Kürşat Haldun AKALIN Giriş Vaftiz, ekmek-şarap (komünyon = aşa-i rabbani), güçlendirme, günah itirafı, son yağlama, rahip takdisi ve nikâh olmak üzere yedi Kilise ayini (sırrı) içinde en önemlisi; suya batırmak ya da daldırmak anlamına gelen vaftiz ayinidir. Hıristiyanlığa giriş ya da kapıdan geçiş olarak nitelendirilen vaftiz ayiniyle, normal cinsel ilişki yoluyla kalınan hamilelikle aktarılan asli günahtan kurtulunduğuna inanıldığı için; çocuk daha bebekken Kilisede vaftiz edilir, bu ilk vaftizle vaftiz ismi de konulan bebeğin günahkâr olarak ölmesinden kurtarıldığına inanılır. Doğduktan sekiz gün sonra yapılan bu vaftiz ayiniyle Hıristiyanlığa alınan bu kişinin, İsa’nın uzuvlarından biri haline geldiği ve günahla girdiği şeytanın hizmetinden çıktığı, dua ve ilahilerle etkili bir şekilde aktarılır. Kutsal ruhtaki yaşama giriş olarak tanımlanan vaftiz ayiniyle, günahın sulara gömüldüğüne ve kişinin böylelikle arındığına inanıldığı için; vaftiz olmayan kişinin diğer Kilise sırlarına ulaşması da beklenilmemektedir. Anne ile babadan geçen ilk günah doğumunun sekizinci gününde yapılan vaftiz ayiniyle silinirken, yaşadığı her an içinde fiilen işlenilen ve kişinin kendine ait olan hata ile suçları da, günah itirafı ile bağışlanır ve silinir. Bir başka yorumda, fiilen işlenilen günahlarla kaybolan vaftiz inayetini yeniden kazanmak maksadıyla, günah çıkartma ayini düzenlenir. Kilise üyesi işlediği günahları veya düştüğü hataları, Kilisedeki günah çıkartma hücresindeki papaza itiraf eder, pişmanlık bildirir, papazla birlikte tövbe eder. Kutsal ruha karşı işlenmediği sürece, hangi günahı işlemiş olursa olsun, itiraf ettiği hatalarından dolayı kişi papaz tarafından affolunur.1 Sümerlerden Mısırlılara varıncaya hemen hemen tüm Bâtıni dinlerde vaftiz ile günah itirafı vardır.2 Tanrının huzuruna arınmış bir halde çıkmak inancıyla 1 “Benden yana olmayan bana karşıdır. Benimle birlikte toplamayan dağıtıyor demektir. Bunun için size diyorum ki, insanların işlediği her günah, ettiği her küfür bağışlanacak; ama Ruh’a karşı yapılan küfür bağışlanmayacak. İnsanoğlu’na karşı bir söz söyleyen, bağışlanacak; ama Kutsal Ruh’a karşı bir söz söyleyen, ne bu çağda, ne de gelecek çağda bağışlanacaktır.” (Matta 12: 30-32). 2 “Vaftiz, gizemlerdeki temel ritüeldi. Vaftiz töreni, su evinin tanrısı olan su tanrısı Ea’nın eski Sümer tapınak şehri Eridu’dan gelen antik bir törendi. Homerik ilahilerin okunduğu eski zamanlarda ritüel arınmanın kurtuluşun koşulu olduğunu ve insanların önceki tüm günahlarından temizlenmek için vaftiz edildiklerini duyardık. Piramit yazıları, Mısır firavunlarının, Osiris olarak ritüel doğum töreninden önce törensel bir şekilde vaftiz edildiklerini gösterir. Bazı gizem ayinlerinde vaftiz, sadece, kutsal suyun serpilmesiyle sembolize ediliyordu. Bazıları ise, tamamen suya girilmesini içeriyordu. İnisiyasyon salonlarında ve mabetlerde vaftiz için olan su depoları bulunmuştur. Eleusis’te inisiyeler, ritüel olarak denizlerde arınıyorlardı. Lucius Apuleius, kendi inisiyasyon töreninde, bir günah çıkartma duasının ardından bir arınma banyosu yapmıştır ve daha sonra su serpmesi şeklinde bir vaftiz gerçekleşmiştir. Mitras gizemlerinde inisiyelere, günahlarından arınmaları için sü- HIRİSTİYANLIĞA AKTARILMIŞ RİTÜELLER OLARAK İSİS KÜLTÜNDEKİ VAFTİZ VE GÜNAH ÇIKARTMA AYİNLERİ 43 yapılan vaftiz ve günah çıkartma ritüelleri, bir İsis arınma ve yetişme yöntemi olarak asırlardır Mısır tapınaklarında uygulanmıştır.3 Mitolojik araştırmalar, tanrı anası namıyla pek çok yönden İsis’in yerini almış olan4 Meryem Ana’nın rekli vaftizler yapılıyordu. Bu inisiyasyonlar Mart ya da Nisan aylarında oluyordu. Sonraki yüzyıllarda Hıristiyanlar da kendi dinlerine yeni geçen kişileri tam aynı zamanda vaftiz etmişlerdi. Hıristiyan ve Pagan ayinleri arasındaki benzerlikler, ilk Hıristiyanlar için aşikârdı. Kilise babası Tertullian şöyle der: ‘Bazı gizemlerde, üyeler vaftiz yoluyla inisiye edilir ve onlar, bu vaftizin sonucunun, yenilenmek ve günahlarının cezalarının affedilmesi olduğunu düşünürler.’ Tarsuslu aziz Pavlus’a göre, suyun tamamen içine girme şeklindeki vaftizde üç sembolik harekette bulunulur. Suya girmek ölüm anlamına gelir, suyun altına dalma gömülme ve sudan çıkma ölümden diriliş anlamındadır. Vaftizin bu alegorik açıklaması, mistik ölümü ve ölümden dirilişi temsil eden gizem rituelleriyle tamamen aynı fikri paylaşır.” Bkz. Freke T. ve Gandy P. İsa’nın Gizemleri, İstanbul, 2005, s. 51. 3 “Ölüler kitabında, Amon-Ra rahiplerinin mezar ötesi seyahatin sembolik bir biçimde anlatılmaktadır. Ruhun ölümden sonraki bu uzun seyahatini, yakıcı bir yerde cezasını çekişini, yıldızsal bedeninin arınışını, kırk iki dünyalı yargıcın huzuruna çıkışını, Tot tarafından yargılanışını, sonunda Osiris’in ışığına dalıp ışık içinde değişime uğrayışını merak edip durmuştu. Kırmızı, varlığın Osiris’in ışığına doğru tırmanışını; siyah da, maddenin içine hapsoluşu temsil etmektedir, bu düşüş mahvoluşa kadar varabilir. Tanrıça, kucağında kapalı bir kitap olduğu halde, yere oturmuş murakabe yapar vaziyetteydi. Yüzü peçeliydi, şu satır dikkati çekmekteydi: ‘Benim peçemi hiçbir ölümlü kaldıramamıştır. Zaaf sahibinin veya kötünün elde edeceği şey, çıldırma veya ölümdür; güçlüleri ve iyileri bekleyen nimet ise hayat ve ölümsüzlüktür. Her harf ve her sayı, ilahi âlemde, entelektüel âlemde ve fiziki âlemde yankıları o (...truncated)