PENILAIAN PELAKSANAAN KURIKULUM MATA PELAJARAN SAINS RUMAH TANGGA MENGGUNAKAN MODEL STAKE COUNTENANCE: SATU KAJIAN LITERATUR

JOURNAL OF VOCATIONAL EDUCATION STUDIES (JOVES) Volume 2, Number 1, 2019, pp. 37-46. p-ISSN: 2614-7483, e-ISSN: 2614-7475, DOI: https://doi.org/10.12928/joves.v2i1.647. Penilaian Pelaksanaan Kurikulum Mata Pelajaran Sains Rumah Tangga Menggunakan Model Stake Countenance: Satu Kajian Literatur Nor Asimah Zakaria1,2 1Universiti Pendidikan Sultan Idris, Tanjung Malim, Perak 35900 Malaysia 2Universiti Sains Malaysia,Pusat Pengajian Ilmu Pendidikan, 11800 Pulau Pinang, Malaysia *Corresponding author, e-mail: Abstract The purpose of this concept paper was to discuss and analysis evaluation models using in the curriculum implementation or educational program evaluation. This paper focused on secondary school home science education subject and Stake Countenance Model. This model focused on congruence between what was intended to occur and what was actually observed to occur before, during, and after curriculum implementation. The Stake Countenance Model used antecedents, transactions and outcomes as a core concept to structure the view of the curriculum implementation evaluation or an educational program evaluation. The Stake model demonstrated its effectiveness by facilitating a thorough examination of both quantitative and qualitative research method. Keywords: Model stake countenance, Curriculum, Home science education. Abstrak Kertas konsep ini adalah bertujuan untuk membincangkan dan menganalisis model penilaian yang digunakan dalam penilaian pelaksanaan kurikulum atau program pendidikan. Kertas konsep ini memberi tumpuan kepada Mata Pelajaran Sains Rumah Tangga sekolah menengah yang diajar pada peringkat menengah atas dan Model Stake Countenance. Model ini membincangkan dua matrik iaitu matrik deskripsi dan matrik pertimbangan yang memberi tumpuan kepada kepada kesesuaian antara apakah yang dirancang untuk berlaku dan apakah yang sebenarnya berlaku semasa perlaksanaan dengan melakukan pemerhatian sebelum, semasa, dan selepas pelaksanaan sesuatu kurikulum atau program pendidikan. Model Stake Countenance membincangkan tiga fasa pengumpulan data; masukan, proses dan hasil sebagai teras konsep dalam penilaian pelaksanaan kurikulum atau penilaian program pendidikan. Model Stake menunjukkan keberkesanannya dengan memudahkan penilai membuat pertimbangan menyeluruh dengan menggunakan kaedah penyelidikan kuantitatif atau kualitatif. Kata Kunci: Model Stake Countenance, Kurikulum, Pendidikan Sains Rumah Tangga. PENGENALAN Penilaian adalah satu proses berterusan untuk menentukan kurikulum yang digubal dan dicadang dilaksanakan dalam pengajaran oleh guru. Disamping itu hasil dapatan penilaian dapat memberi bimbingan dan panduan kepada pemegang taruh untuk mengatasi dan memperbaiki kekurangan yang wujud. Kaedah kualitatif dan kuantitatif boleh digunakan dalam pelaksanaan penilaian bagi mendapat maklum balas yang memberi gambaran sebenar dan menyeluruh. Hasil maklum balas kajian boleh diambil perhatian dalam menjalankan kurikulum atau program pendidikan lain pada masa hadapan. Pelbagai teknik penilaian boleh dan pernah digunakan untuk menilai pelaksanaan sesuatu kurikulum. Di antaranya ialah pemerhatian, temu bual pentadbir, guru dan murid serta pihak yang terlibat dalam pelaksanaan sesuatu kurikulum itu. Penilaian merupakan satu komponen penting dalam semua kurikulum atau program pendidikan bagi mengkaji tujuan program, matlamat dan objektif program serta aktiviti pembelajaran mengikut perancangan yang telah dicadangkan pada awal penggubalan sesuatu kurikulum. Justeru itu, pemilihan model penilaian yang tepat akan memberi Received April 26, 2019; Revised June 3, 2019; Accepted June 25, 2019 JOVES  38 maklumat yang memyeluruh kepada sesebuah organisasi dalam membuat keputusan. Kertas konsep ini membincangkan model penilaian dalam kurikulum dan program pendidikan. DEFINISI PENILAIAN Tyler (1942) yang dianggap sebagai pelopor dalam bidang penilaian mendefinisikan penilaian sebagai satu proses penentuan pencapaian objektif. Scriven dalam Fitzpatrick, Sanders, & Worthen (2017) pada awalnya mendefinisikan penilaian sebagai satu proses pertimbangan sesuatu perkara yang dinilai. Manakala Rossi (2018) menyatakan bahawa penilaian adalah satu piawaian atau kriteria yang digunakan untuk menilai prestasi sesuatu perkara yang dinilai dan menawarkan maklumat dalam membuat keputusan. Scriven (1999) menerangkan bahawa penilaian mempunyai dua cabang iaitu pertama, cabang mengumpul data dan kedua cabang bagi menjelaskan serta mengesahkan nilai dan piawaian yang berkenaan. Stufflebeam & Shinkfield (2012) menjelaskan bahawa penilaian adalah satu proses pengumpulan maklumat yang diperlukan berkaitan dengan sesuatu program atau pelaksanaan sesuatu kurikulum yang dinilai berdasarkan tiga garis panduan yang penting iaitu; (i) menerangkan dengan tepat (delineating information) persoalan kajian yang dinilai, (ii) memperoleh maklumat (obtaining information) yang dinilai dan (iii) menyediakan maklumat (providing information) itu bagi membolehkan keputusan dibuat oleh pihak yang berkaitan dalam sesebuah organisasi. Manakala Mamat (1996) menjelaskan bahawa penilaian adalah satu proses yang menentukan siapa dan kenapa sesuatu penilaian dilaksanakan. Oleh itu, berdasarkan kepada penjelasan yang dinyatakan penilaian boleh dirumuskan kepada empat definisi utama iaitu, pertama penilaian adalah satu tindakan pentaksiran nilai. Penumpuan lebih kepada nilai, kedua penilaian adalah satu ketetapan sejauh manakah objektif pelaksanaan program atau kurikulum yang dikehendaki telah dicapai dan penumpuannya adalah berfokus kepada pencapaian objektif sesuatu program atau kurikulum yang dilaksanakan, ketiga penilaian adalah satu tindakan memperoleh dan mengumpul maklumat yang berfaedah untuk dijadikan pilihan dalam membuat keputusan dan penumpuannya lebih berfokus kepada menentukan keputusan yang akan dibuat dan akhir sekali, keempat penilaian juga merupakan satu tindakan perbandingan diantara bukti yang sah dengan kriteria atau piawaian yang telah ditetapkan untuk membuat pertimbangan dan penumpuan lebih berfokus kepada pertimbangan. Justeru itu, dapat disimpulkan bahawa makna penilaian adalah berkisar pada tiga persoalan utama, iaitu; (i) Apa –membuat perbandingan hasil iaitu bukti dengan kriteria atau piawaian yang telah ditetapkan pada awal tindakan penilaian dilaksanakan, (ii) Bagaimana – dilaksanakan secara tersusun dan sistematik dan (iii) Kenapa - untuk mendapatkan keputusan dan kesimpulan yang boleh diguna untuk menambah baik sesuatu program pendidikan atau kurikulum pendidikan. DEFINISI KURIKULUM Tyler (1949) mendefinisikan kurikulum sebagai seluruh pengalaman pembelajaran yang dirancang dan diarahkan oleh sekolah berdasarkan empat komponen asas iaitu tujuan pendidikan, proses pembelajaran, organisasi isi kandungan serta bahan pengajaran dan penilaian pembelajaran. Manakala Ornstein & Hankins (2013) mentakrifkan kurikulum sebagai satu pelan atau rancangan untuk tindakan atau satu dokumen bertulis yang mengan (...truncated)