TRADHISI JAMASAN PUSAKA ING DHUSUN TANGGUNGAN DESA BALONGREJO KECAMATAN BERBEK KABUPATEN NGANJUK (Tintingan Folklor)

Tradhisi Jamasan Pusaka ing Dhusun Tanggungan desa Balongrejo Kecamatan Berrbek Kabupaten Nganjuk TRADHISI JAMASAN PUSAKA ING DHUSUN TANGGUNGAN DESA BALONGREJO KECAMATAN BERBEK KABUPATEN NGANJUK (Tintingan Folklor) SHEREEF BUDI ANGGORO S-1 Jurusan Pendhidhikan Basa lan Sastra Dhaerah (Jawa), Fakultas Basa lan Seni, Universitas Negeri Surabaya Dra. Suwarni, M.Pd. Dhosen Jurusan Pendhidhikan Basa lan Sastra Dhaerah (Jawa), Fakultas Basa lan Seni, Universitas Negeri Surabaya ABSTRAK Tradhisi jamasan pusaka kalebu folklor setengah lisan kang ana ing dhusun Tanggungan, Desa Balongrejo, Kecamatan Berbek, Kabupaten Nganjuk, nduweni gegayutan karo kahanan reresik lan Pundhen Mbah Sumber. Tradhisi jamasan pusaka iki beda karo tradhisi Jamasan liyane. Tradhisi Jamasan pusaka ing Dhusun Tanggungan kalebu Tradhisi kang ana sajrone tradhisi Nyadran Dhusun Tanggungan. Anane Tradhisi Jamasan Pusaka gumantung kaanane Tradhisi nyadran ing Dhusun Tanggungan, amarga ana gegayutane karo reresik Dhusun Tanggungan Panliten iki ngrembug (1) Mula bukane tradhisi jamasan pusaka ing Dusun Tanggungan, (2) ubarampe lan uga maknane kang ana ing Jamasan Pusaka ing dhusun Tanggungan, (3) tata laku sajrone jamasan pusaka ing dhusun Tanggungan, (4) fungsi tradhisi Jamasan pusaka kanggo masyarakat Tanggungan, (5) cara nglestarekake tradhsi jamasan pusaka ing dhusun Tanggungan, (6) pamawase masyarakat dhusun Tanggungan ngenani Tradhisi Jamsan Pusaka. Ancase panliten iki yaiku ngandharake Mula bukane tradhisi jamasan pusaka, ubarampe lan uga maknane, tata laku fungsi lan pamawase masyarakat Pamarekan kang digunakake sajrone panlien iki yaiku pamarekan miturut panemune Danandjaja lan William R. Bascom. Panliten iki kalebu panliten kuwalitatif dheskriptif. Dhata kang dijupuk arupa tetembungan tinulis utawa lisan saka informan kanthi cara wawancara lan dhokumentasi. Analisis dhata ditindakake kanthi cara menehi interprestasi ing saben wujud dhata. Asile panliten iki nuduhake Tradhisi jamasan iki kalabu tradhisi kang ana sajrone tradhisi nyadran dhusun Tanggungan, lan nuwuhake kapercayan sajrone Tradhisi Jamasan Pusaka lan kemistisan Pundhen Mbah Sumber. Piguna kang kinandhut sajrone Tradhisi Jamasan Pusaka kasebut yaiku sistem proyeksi, sarana pangesahe kabudayan, sarana panggulawenthah, sarana panentu norma - norma. Kalungguhan Tradhisi lan Pundhen Mbah Sumber tumrap masyarakate yaiku kang awujud masyarakat kang percaya lan ora percaya. Tembung wigati: Tradhisi jamasan pusaka , lan Folklor ing masyarakat kudu diuri-uri supaya bisa diwarisake marang anak lan putu lan ora ilang kepangan jaman. Kabudayaan uga bisa tuwuh amarga reaksi marang alam utawa lingkungan lan sakiwa tengene. Miturut PURWAKA . Andharan bab purwaka mujudake traptrapan kang wigati. Sawijine panliten ora bakal bisa kaleksanan lan dirasa kurang narik kawigaten yen ora ana purwakane. Bab purwaka sajroning panliten iki ngandharake bab landhesane panliten, underane panliten, tujuwane panliten, paedahe panliten,lan wewatesane panliten. masyarakat Jawa kang isih percaya anane apa wae kang kalebu gaib lan isih percaya anane tradhisi, yen ora ditindakake bakal antuk ala, lan uga bisa dadi omongane wong. Mula saka kapercayan iku, masyarakat isih nguri-nguri kabudayan lan tradhisi kasebut. Kabudayan kuwi kalebu nduweni nilai kang dadi ciri khas saka saben dhaerah dadi lambange bangsa. Amarga kabudayan kalebu anugrah saka bangsa utawa dhaerah, mula kudu tetep dijaga bisa diarani kabudayan kalebu aset kang luwih penting kanggo masyarakat supaya tetep njaga lan nglestarekake.. Salah sawijine klompok masyarakat sing isih percaya lan ngrembakakake tradhisi Jawa yaiku masyarakat Jawa Timur, mligine ing tlatah sisih kulon yaiku Kabupaten Lelandhesane Panlitenn Saben dhaerah mesthi nduweni kabudayan kang maneka werna, anane maneka werna budaya kasebut disebabakeakehe pulo-pulo kang anaing Indonesia saka sadawane Sabang nganti Merauke.Budaya kang ana ing negara Indo nesia kuwi nduweni maneka werna wujud. Saka maneka werna iku bakal ndadekake anane identitas, ciri, sikap lan perilaku. Sakabehe kuwi kang ana 1 Tradhisi Jamasan Pusaka ing Dhusun Tanggungan desa Balongrejo Kecamatan Berrbek Kabupaten Nganjuk Nganjuk. Nganjuk minangka salah sawijine kutha sing cilik nanging isih ngugemi lan ngleluri tradhisi Jawa. Kabudayan lan tradhisi Jawa ing kutha cilik kasebut isih maneka werna kayata tradhisi nyadran, tradhisi mantenan, seni wayang thengul, tradhisi ruwatan, tradhisi tironan, lan sapanunggale. Saka maneka tradisi ana salah siji tradisi ing tlatah nganjuk, ana kang narik kawigaten lan bakal diteliti yaiku Jamasan Pusaka ing Dusun Tanggungan, Desa Balongrejo Kecamatan Berbek Kabupaten Nganjuk. Nanging ing kene sing luwih wigati banget guna ditiliti yaiku supaya ora cures kaanane tradhisi kasebut. Tradhisi iki ditindakake saben taun ing dina Jemah Pahing ing sasi Sela. Ditindakake dening warga dhusun Tanggungan, desa Balongreje, kecamatan Berbek, kabupaten Nganjuk.Panliten iki kalebu nganggo teori Foklor, amarga kalebu Tradisi utawa upacara.Foklor setengah lisan tegese foklor kang awujud campuran antarane unsur lisan lan ora lisan. Folklor setengah lisan iki kayata kapitayan, tahayul, upacara-upacara lan sapiturute. Tradisi Jamasan pusakaiki( sabanjure bakal dicekak TJP). TJP kalebu kabudayaan lokalkang isih dilestarekake dening masyarakat, senajan ana owahane amarga anane globalisasi lan pengaruh jaman, nanging tradhisi iki isih ana lan ora ngilangi makna sarta fungsi tumrap masyarakat mliginipun warga Dhusun Tanggungan. Kabudayaan lan tradhisi iki uga isih dilestarekake amarga masyarakat Dusun Tanggungan iki percaya karo anane mitos lan wis pakulinan, katindakake kanthi turun temurun wiwit biyen nganti saiki. Jamasan bisa ditegesi nyirami utawa ngedusi sakabehe. Bambang Harsrisuksmo (2004: 321) ngandharake Jamasi utawa nyirami yaiku ngedusi utawa ngresiki wilah keris, tombak utawa tosan aji liyanesaka regetan, bledug, jamur utawa teyeng, lan sisa sisa minyak kang wis tengik. Pusaka yaiku piranti- piranti kang nduweni nilai sakral lan keramat nduweni daya gaib lan menehi pangaribawa utawa kaslametan wong sing ngrumat utawa wong sing percaya. Warga dhusun Tanggungan saliyane ngrumat lan percaya karo pangaribawane pusaka uga akeh sing nduweni pusaka, TJP ing Dhusun Tanggungan iki ora mung keris, tombak utawa tosan aji liyane nanging uga gaman gaman utawa piranti liyane kang bisa mbyantu anggone para warga ngrampungki pakaryan sabendinane. Miturut Haryono Hargo Guritno (2006: 278)jamasan pusaka iki ana amarga anane rasa kurmat marang wong kang menehi kapitayan utawa nurunake keris utawa tosan aji liyane kayata guru lan wong tuwane. Jamasan pusaka kang ana ing dhusun Tanggungan iki ora kalebu tradhisi kang madeg dhewe, jamasan iki kalebu tradhisi reresik ing dhusun Tanggungan saliyane iku uga ana tradhisi nyadran yaiku tradhisi kang isine ngreksa lan ngresiki dhusun saka apa wae saka barang sing bisa disawang karo mripat lugu utawa ora. Jamasan kalebu (...truncated)